Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 10 listopada 2021 r., VI Ka 467/21
wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 10 listopada 2021 r., VI Ka 467/21
Tekst
1 Sygn. akt VI Ka 467/21
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 10 listopada 2021 r.
3 Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
4 Przewodniczący – Sędzia Tomasz Skowron
5 Protokolant Agnieszka Telega
6 przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kamiennej Górze Urszuli Buczek – Lompart
7 po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r.
8 sprawy R. S. ur. (...) w J.
9 s. B., D. z domu G.
10 oskarżonego z art. 286 § 1 kk
11 z powodu apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
12 od wyroku Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze
13 z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt II K 609/19
14 I. zmienia zaskarżony wyrok wobec oskarżonego R. S. w ten sposób, że uniewinnia go od popełnienia przypisanego mu czynu;
15 II. kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
Uzasadnienie
16 Formularz UK 2
17 Sygnatura akt
18 VI Ka 427/21
19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
20 1
21 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
22 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
23 Wyrok Sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 1 czerwca 2021r. sygn. akt II K 609/19
24 1.2. Podmiot wnoszący apelację
25 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
26 ☐ oskarżyciel posiłkowy
27 ☐ oskarżyciel prywatny
28 ☒ obrońca
29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
30 ☐ inny
31 1.3. Granice zaskarżenia
32 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
33 ☒ na korzyść
34 ☐ na niekorzyść
35 ☒ w całości
36 ☐ w części
37 ☐
38 co do winy
39 ☐
40 co do kary
41 ☐
42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
43 1.3.2. Podniesione zarzuty
44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
45 ☐
46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
47 ☒
48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
50 ☐
51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
52 ☒
53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
55 ☐
56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
57 ☐
59 ☐
60 brak zarzutów
61 1.4. Wnioski
62 ☐
63 uchylenie
64 ☒
65 zmiana
66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
67 2.1. Ustalenie faktów
68 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
69 Lp.
70 Oskarżony
71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
72 Dowód
73 Numer karty
74 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
75 Lp.
76 Oskarżony
77 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
78 Dowód
79 Numer karty
80 2.2. Ocena dowodów
81 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
82 Lp. faktu z pkt 2.1.1
83 Dowód
84 Zwięźle o powodach uznania dowodu
85 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
86 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
87 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
88 Dowód
89 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
90 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
91 Lp.
92 Zarzut
93 1
94 ☒ zasadny
95 ☐ częściowo zasadny
96 ☐ niezasadny
97 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
98 W wywiedzionej apelacji obrońca oskarżonego postawił zaskarżonemu orzeczeniu dwa zarzuty. Stwierdzić jednakże należy, że pierwszy z nich pomimo wskazania naruszenia prawa materialnego – art. 155§1 i 2 k.c. w rzeczywistości dotyczy błędu w ustaleniach faktycznych odnoszących się do kwestii tego kto był właścicielem pawilonu (...). Stąd też oba te zarzuty zostaną omówione łącznie.
99 Zgodzić się należy ze skarżącym, iż sąd rejonowy poczynił błędne ustalenia faktyczne odnośnie osoby właściciela pawilonu (...) w okresie maja – lipca 2019r. Z zawartej pomiędzy R. S. a Miejskim Centrum (...) w K. umowy z dnia 24 marca 2014r. a dotyczącej dzierżawy gruntu znajdującego się nad zalewem w K. wynika, że została zawarta ona na okres do dnia 31 marca 2028r. Z zapisu paragrafu 5 ust. 3 tej umowy wynika, że „wybudowana infrastruktura” przechodzi na własność wydzierżawiającego z chwilą zakończenia trwania tej umowy w sytuacji gdy dzierżawca korzystał z obniżenia czynszu dzierżawnego z tytułu dokonania nakładów na obiekt gastronomiczno – usługowy. Jakkolwiek niekwestionowane są ustalenia sądu meriti, że przez cały czas trwania umowy dzierżawy R. S. nie płacił czynszu dzierżawnego w związku z poczynionymi nakłada mi na budowę pawilonu (...) to jednak umowę dzierżawy wypowiedziano mu dopiero pismem z dnia 30 sierpnia 2019r. To zaś zdaniem sądu okręgowego powoduje sytuację, że w dniu 2 maja 2019r. ( w dacie zawarcia z przedsiębiorstwem (...) umowy przedwstępnej sprzedaży lokalu użytkowego (...) ) był on jego właścicielem. Nie można się również zgodzić z ustaleniem sądu rejonowego, że zapisy umowy dzierżawy z dnia 24 marca 2014r. wprowadzały w stosunku do R. S. jakiekolwiek ograniczenia co do prawa własności przedmiotowego pawilonu i możliwości dysponowania nim w okresie trwania umowy dzierżawy. Dopiero z chwilą zakończenia tej umowy oskarżony miał obowiązek przekazania wydzierżawiającemu wybudowaną infrastrukturę bez wnoszenia jakichkolwiek roszczeń wobec wydzierżawiającego.
100 Tym samym nie sposób jest twierdzić, że w chwili zawarcia przedwstępnej umowy sprzedaży pawilonu (...) oskarżony R. S. miał pełną świadomość, że nie może sprzedać przedmiotowego pawilonu i w związku z tym wprowadził w błąd W. R. działającą jako pełnomocnik E. O..
101 Warto przypomnieć, że oskarżony przekazał W. R. klucze od lokalu (...) w celu przeprowadzenia w nim remontu. Treść korespondencji smsowej pomiędzy oskarżonym a W. R. jednoznacznie wskazuje, że przez dwa miesiące ( maj – czerwiec 2019r. ) obie strony chciały „załatwić” sprawę i wywiązać się z zawartej umowy przedwstępnej. Dopiero treści wiadomości tekstowych z 2 lipca 2019r. wskazują na to, że pomiędzy nimi doszło do nieporozumień.
102 Z zeznań świadka Z. K. kierownika Miejskiego Centrum (...) w K. złożonych przed sądem wynika, że w tamtym okresie zgłaszali się chętni na zakup (...) a on odsyłał ich do R. S. jako właściciela ( k.89 ). O tym, że są chętni na zakup obiektu informował oskarżonego ( smsowo ).
103 Wszystkie powyżej wskazane okoliczności nie pozwalają na stwierdzenie, że R. S. miał pełną świadomość co do tego, że nie może dysponować pawilonem (...) i nie może go sprzedać. Zachowanie Z. K. w okresie poprzedzającym zawarcie przedmiotowej umowy przedwstępnej polegające na podsyłaniu oskarżonemu potencjalnych kupców pawilonu mogło w oskarżonym wywrzeć przeświadczenie, że ze strony Urzędu Miasta nie będą czynione jakiekolwiek przeszkody w związku z planowaną przez niego sprzedażą pawilonu, a nowy właściciel pawilonu wejdzie niejako w jego miejsce jako nowy dzierżawca gruntu.
104 Art.286§1kk określa odpowiedzialność za przestępstwo oszustwa. Zachowanie karalne opisane w znamionach przestępstwa z art.286§1kk jest działaniem złożonym i może przybierać trojaką postać: wprowadzenia w błąd pokrzywdzonego, wyzyskania błędu tej osoby , wyzyskania jej niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Powszechnie przyjmuje się, że przepis art.286§1kk nie wymaga aby dla wprowadzenia w błąd sprawca podejmował szczególne czynności polegające na działaniu podstępnym lub chytrym. Dla uznania , że mamy do czynienia z wprowadzeniem w błąd wystarczające jest każde jakiekolwiek działanie, które może doprowadzić do powstania błędnego wyobrażenia o rzeczywistości u osoby rozporządzającej mieniem. Przedmiotem działania mającego na celu wprowadzenie w błąd może być np. informacja dotycząca stanu majątkowego sprawcy, dane dotyczące jego obecnych możliwości finansowych.
105 W wyroku z dnia 24 czerwca 2009r. sygn. WA 16/09 ( opublik. w Prok. i Pr. z 2009r. z.11-12, poz.8 ) Sąd Najwyższy stwierdził, iż określone w art. 286 k.k. przestępstwo oszustwa jest przestępstwem umyślnym, zaliczanym do tzw. celowościowej odmiany przestępstw kierunkowych. Powyższe ujęcie znamion strony podmiotowej wyklucza możliwość popełnienia oszustwa z zamiarem ewentualnym. Zamiar bezpośredni winien obejmować zarówno cel, jak i sposób działania zmierzający do zrealizowania tego celu. Przypisując sprawcy popełnienie przestępstwa określonego w art. 286 § 1 k.k., należy wykazać, że obejmował on swoją świadomością i zamiarem bezpośrednim (kierunkowym) nie tylko to, że wprowadza w błąd inną osobę (względnie wyzyskuje błąd), ale także i to, że doprowadza ją w ten sposób do niekorzystnego rozporządzania mieniem i jednocześnie chce wypełnienia tych znamion.
106 Charakterystyczny dla strony podmiotowej tego przestępstwa zamiar bezpośredni powinien obejmować zarówno cel działania sprawcy, jak i sam sposób działania zmierzającego do zrealizowania tego celu. Sprawca musi chcieć użyć takiego właśnie sposobu działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i cel ten musi stanowić punkt odniesienia przy realizowaniu każdego ze znamion przedmiotowych przestępstwa. Zamiar sprawcy w płaszczyźnie intelektualnej musi więc obejmować dwa elementy. Z jednej strony, sposób zachowania sprawcy, tzw. środek intelektualny, jakim jest w przypadku oszustwa wprowadzenie w błąd, wyzyskanie błędu lub niezdolności osoby rozporządzającej mieniem do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Z drugiej strony, sprawca musi mieć świadomość, że co najmniej może uzyskać korzyść majątkową z planowanego zachowania w wyniku zastosowanego sposobu działania oraz świadomość więzi przyczynowej łączącej podejmowane przez niego działania z niekorzystnym rozporządzeniem mieniem. W płaszczyźnie woluntatywnej zamiar oszustwa musi przyjmować postać chęci skierowanej na zachowanie prowadzące do wywołania błędu, wyzyskania błędu lub wyzyskania niezdolności osoby rozporządzającej mieniem do należytego pojmowania przedsiębranego działania, chęci doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez osobę, w stosunku do której sprawca podejmuje działania wprowadzające w błąd, zaniechania poinformowania o pozostawaniu przez tę osobę w błędnym przekonaniu lub zachowania polegającego na wyzyskaniu jej niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania oraz chęci osiągnięcia przy pomocy obu opisanych wyżej zachowań korzyści majątkowej ( zob. Małgorzata Dąbrowska-Kardas i Piotr Kardas w Kodeks karny. Część szczególna. Tom III. Komentarz do art. 278-363 k.k., pod red. Andrzeja Zolla, wyd. IV opublikowano: WK 2016, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2007 r., sygn. II KK 327/06, OSNwSK 2007/1/1498, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2011 r., sygn. WA 20/11 OSNwSK 2011/1/1301, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 2016 r., sygn. II KK 113/16 , LEX nr 2122487, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. II KK 448/17, LEX nr 2487642, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 czerwca 2019 r., sygn. V KK 246/18, LEX nr 2683740 ).
107 Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że w zachowaniu oskarżonego R. S. brak jest jakiegokolwiek działania tudzież zaniechania, które miałoby u W. R. wywołać błędne wyobrażenie o rzeczywisty stanie prawnym obiektu, który planowała ona zakupić dla przedsiębiorstwa należącego do jej syna. Nic też nie wskazuje na to aby oskarżony miał zamiar nie wywiązać się z zawartej z nią umowy przedwstępnej. Postawa Z. K. i jego udział w znajdowaniu potencjalnych klientów na (...) wskazywał na to, że Urząd Miasta akceptuje takie postępowanie oskarżonego, który przyznawał już wcześniej ( w tym również w rozmowie z wymienionym Z. K. ), że jest już zmęczony prowadzeniem (...) i w związku z tym chce go sprzedać.
108 Wniosek
109 O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego
110 ☒ zasadny
111 ☐ częściowo zasadny
112 ☐ niezasadny
113 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
114 Powyżej przedstawiono powody, dla których sąd odwoławczy uznał zarzuty zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego za zasadne. Tym samym również wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnię oskarżonego R. S. od popełnienie zarzucanego mu czynu sąd uznał za słuszny.
115 Sąd okręgowy rozważał czy zachowanie oskarżonego polegające na nie zwróceniu W. R. kwoty przyjętego przez niego zadatku nie wyczerpuje znamion występku przywłaszczenia z art. 284par. 2 k.k. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wrażonym m. in. w wyroku z dnia 5 maja 2015r. ( sygn. IV KK 412/14, LEX nr 1683373 ) nie stanowi wyjścia poza granice oskarżenia przypisanie oskarżonemu przestępstwa przywłaszczenia w miejsce przestępstwa oszustwa, gdy opisy obu zachowań mają wspólny obszar, to jest charakteryzują się identycznością podmiotową i identycznością przedmiotu zamachu oraz tożsamością czasu i miejsca zdarzenia. Jednakże zdaniem sądu również odnośnie tego przestępstwa w zachowaniu oskarżonego nie sposób dostrzec świadomości, że zatrzymując pieniądze wpłacone mu z tytułu zadatku działał on bezprawnie. U R. S. mogło bowiem zaistnieć przekonanie, że do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowego pawilonu (...) nie doszło bez jego winy a skoro tak to służy mu prawo zatrzymania zadatku wpłaconego przy zawarciu umowy przedwstępnej.
116 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
117 1.
118 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
119 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
120 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
121 1.
122 Przedmiot utrzymania w mocy
123 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
124 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
125 1.
126 Przedmiot i zakres zmiany
127 Wyrok sądu Rejonowego w Kamiennej Górze z dnia 1 czerwca 2021r. sygn. akt II K 609/19 orzeczenie o sprawstwie i winie oskarżonego
128 Zwięźle o powodach zmiany
129 Wyżej już wskazano powody uwzględnienia zarzutów apelacyjnych, jak również uznania wniosku o zamianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu za zasadny.
130 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
131 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
132 1.1.
134 Zwięźle o powodach uchylenia
135 2.1.
136 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
138 Zwięźle o powodach uchylenia
139 3.1.
140 Konieczność umorzenia postępowania
142 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
143 4.1.
145 Zwięźle o powodach uchylenia
146 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
147 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
148 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
149 Przytoczyć okoliczności
150 6. Koszty Procesu
151 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
152 Przytoczyć okoliczności
153 II
154 W związku z uniewinnieniem oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa w myśl przepisu art. 632 pkt 2 k.p.k. kosztami postepowania w sprawie należało obciążyć Skarb Państwa.
155 7. PODPIS
156 1.3. Granice zaskarżenia
157 Kolejny numer załącznika
158 1
159 Podmiot wnoszący apelację
160 Obrońca
161 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
162 Uznanie oskarżonego za winnego popełnienia czynu z art. 286 par. 1 k.k.
163 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
164 ☒ na korzyść
165 ☐ na niekorzyść
166 ☒ w całości
167 ☐ w części
168 ☐
169 co do winy
170 ☐
171 co do kary
172 ☐
173 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
174 1.3.2. Podniesione zarzuty
175 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
176 ☐
177 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
178 ☒
179 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
180 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
181 ☐
182 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
183 ☒
184 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
185 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
186 ☐
187 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
188 ☐
190 ☐
191 brak zarzutów
192 1.4. Wnioski
193 ☐
194 uchylenie
195 ☒
196 zmiana