Wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 29 lipca 2022 r., VI Ka 362/22
wyrok Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze z dnia 29 lipca 2022 r., VI Ka 362/22
Tekst
1 Sygn. akt VI Ka 362/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
2 Dnia 29 lipca 2022 r.
3 Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze w VI Wydziale Karnym Odwoławczym w składzie:
4 Przewodniczący – Sędzia Daniel Strzelecki (spr.)
5 Sędzia Tomasz Skowron
6 Sędzia Andrzej Żuk
7 Protokolant Monika Mazur
8 przy udziale prokuratora Prokuratury Rejonowej w Zgorzelcu Dalii Audy
9 po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2022r.
10 sprawy R. D. ur. (...) w R.
11 s. D., I. z domu M.
12 skazanego wyrokiem łącznym
13 z powodu apelacji wniesionej przez skazanego
14 od wyroku Sądu Rejonowego w Zgorzelcu
15 z dnia 11 kwietnia 2022 r. sygn. akt II K 1019/21
16 uchyla zaskarżony wyrok wobec oskarżonego R. D. i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
17 Formularz UK 2
18 Sygnatura akt
19 VI Ka 362/22
20 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
21 1
22 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
23 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
24 Wyrok łączny Sądu Rejonowego w Zgorzelcu z dnia 11 kwietnia 2022r.
25 w sprawie sygn. akt II K 1019/21
26 1.2. Podmiot wnoszący apelację
27 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
28 ☐ oskarżyciel posiłkowy
29 ☐ oskarżyciel prywatny
30 ☐ obrońca oskarżonego
31 ☒ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
32 ☐ inny
33 1.3. Granice zaskarżenia
34 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
35 ☒ na korzyść
36 ☐ na niekorzyść
37 ☐ w całości
38 ☒ w części
39 ☐
40 co do winy
41 ☒
42 co do kary
43 ☐
44 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
45 1.3.2. Podniesione zarzuty
46 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
47 ☐
48 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
49 ☐
50 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
51 ☐
52 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
53 ☐
54 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
55 ☐
56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
57 ☐
59 ☒
60 brak zarzutów
61 1.4. Wnioski
62 ☐
63 uchylenie
64 ☒
65 zmiana
66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
67 2.1. Ustalenie faktów
68 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione
69 Lp.
70 Oskarżony
71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
72 Dowód
73 Numer karty
74 1
75 ------------------
76 ---------------------------------------------------
77 ------------
78 ------------
79 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
80 Lp.
81 Oskarżony
82 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
83 Dowód
84 Numer karty
85 ------------------
86 ----------------------------------------------------
87 ------------
88 ------------
89 2.2. Ocena dowodów
90 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
91 Lp. faktu z pkt 2.1.1
92 Dowód
93 Zwięźle o powodach uznania dowodu
94 ------------------------------
95 --------------------------------------------------------------
96 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
97 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
98 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
99 Dowód
100 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
101 ---------------
102 ------------------------------
103 --------------------------------------------------------------
104 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
105 Lp.
106 Zarzut
107 ----------------------------------------------------------------------
108 ☐ zasadny
109 ☐ częściowo zasadny
110 ☐ niezasadny
111 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
112 Chociaż w apelacji wniesionej osobiście przez skazanego R. D. nie sformułował on żadnego zarzutu. Niemniej z uzasadnienia tego środka odwoławczego wynikało, że domagał się obniżenia wymierzonych mu kar łącznych pozbawienia wolności wskazując, że za takim rozstrzygnięciem przemawiać powinny jego zachowanie i praca w jednostce penitencjarnej oraz dążenie do kontynuowania terapii związanej z uzależnieniem od narkotyków.
113 Merytoryczne rozpoznanie apelacji wniesionej przez R. D. okazało się jednak przedwczesne, bowiem w sprawie niniejszej wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza opisana w art. 439§1 pkt. 10 k.p.k. Tymczasem, stosownie do brzmienia art. 433§1 k.p.k., sąd odwoławczy zobligowany był do orzekania także poza granicami zarzutów w wypadkach wskazanych m.in. w art. 439§1 k.p.k.
114 Dokonując zatem kontroli odwoławczej zaskarżonego wyroku przez pryzmat uchybień wskazanych w treści art. 439§1 k.p.k., stwierdzenia wymagało, że Sąd I instancji procedując w niniejszej sprawie naruszył art. 79§1 pkt. 4 oraz §3 k.p.k., co skutkowało wystąpieniem uchybienia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej w art. 439§1 pkt. 10 k.p.k. Zaszła zatem konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym.
115 Przedstawiając uwarunkowania procesowe, które wystąpiły w niniejszej sprawie, wskazać należało, że po złożeniu przez R. D. wyjaśnień na rozprawie przeprowadzonej w dniu 17 stycznia 2022r., Sąd Rejonowy dopuścił dowód z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów „na okoliczność stanu zdrowia psychicznego R. D., a w szczególności stwierdzenia poczytalności skazanego, jak j jego aktualnego stanu zdrowia psychicznego oraz zdolności do udziału w postępowaniu (...)”. Skoro zatem w toku niniejszego postępowania nie mogły być badane okoliczności związane z popełnieniem przestępstw prawomocnie już wszakże osądzonych, to bezsprzecznie w momencie publikacji tego orzeczenia Sąd meriti powziął uzasadnioną wątpliwość co do tego, czy stan zdrowia psychicznego skazanego pozwalał mu na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny. Jakkolwiek nie wystąpiła potrzeba wyznaczania skazanemu obrońcy z urzędu, bowiem korzystał z pomocy prawnej obrońcy, którego osobiście upoważnił do reprezentowania jego interesów procesowych, tym niemniej z chwilą ogłoszenia tego orzeczenia zaistniały okoliczności konstytuujące tzw. obronę obligatoryjną.
116 W opinii sądowo – psychiatrycznej datowanej na 8 lutego 2022r. biegli psychiatrzy nie stwierdzili u skazanego upośledzenia umysłowego ani choroby psychicznej w sensie psychozy, rozpoznali natomiast u niego zaburzenia zachowania i emocji w przebiegu uzależnienia mieszanego od substancji psychoaktywnych, wskazując przy tym, że w aktualnym stanie psychicznym skazany mógł brać udział w toczącym się postępowaniu karnym, stawać przed sądem i składać wyjaśnienia oraz w sposób samodzielny i rozsądny realizować obronę.
117 Wobec konkludentnego uznania przez Sąd Rejonowy na podstawie tej opinii, że obrona obligatoryjna ustała, a to wobec prowadzenia rozprawy bez udziału ustanowionego obrońcy, miał tenże Sąd wynikający z treści art. 79§4 k.p.k. obowiązek stwierdzenia w formie postanowienia, że udział obrońcy nie był od tego momentu obowiązkowy. Tymczasem takie orzeczenie nie zostało opublikowane, zaś w rozprawie przeprowadzonej w dniu 11 kwietnia 2022r., na której przeprowadzono całe postępowanie dowodowe, a następnie wydano zaskarżony apelacją wyrok, obrońca skazanego nie uczestniczył. Wobec zatem tego, że obrona obligatoryjna wówczas trwała, jako że nie orzeczono, że „udział obrońcy nie jest obowiązkowy”, stwierdzić należało, że Sąd meriti procedując bez udziału obrońcy skazanego uczynił to wbrew brzmieniu art. 79§3 k.p.k., który statuował jego udział w rozprawie jako obowiązkowy – wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2018r., V KK 450/17, OSNKW 2018/4/33; z dnia 5 grudnia 2018r., V KK 506/17, LEX nr 2591096; z dnia 27 lutego 2020r., III KK 643/19, LEX nr 3077174; z dnia 7 grudnia 2020r., III KK 326/20, LEX nr 3276512; z dnia 21 kwietnia 2021r., III KK 114/21, LEX nr 3215604; D. Świecki (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, teza 25 do art. 79. Doszło zatem w przedstawionych uwarunkowaniach procesowych do aktualizacji przesłanek z art. 439§1 pkt. 10 k.p.k., co skutkowało koniecznością wydania w postępowaniu odwoławczym orzeczenia kasatoryjnego.
118 Wniosek
119 Zmiana zaskarżonego wyroku przez obniżenie wymierzonych skazanemu kar łącznych pozbawienia wolności.
120 ☐ zasadny
121 ☐ częściowo zasadny
122 ☒ niezasadny
123 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
124 Rozpoznanie wniosku skazanego okazało się w okolicznościach niniejszej sprawy przedwczesne z przyczyn już wskazanych.
125 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
126 W związku z wystąpieniem w toku procesowania przez Sąd I instancji bezwzględnej przyczyny odwoławczej, należało zaskarżony wyrok uchylić a sprawę przekazać temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
127 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
128 Okoliczności zostały już omówione.
129 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
130 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
131 1.
132 Przedmiot utrzymania w mocy
133 ---------------------------------------------------------------------
134 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
135 ----------------------------------------------------------------------------------
136 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
137 1.
138 Przedmiot i zakres zmiany
139 ----------------------------------------------------------------------
140 Zwięźle o powodach zmiany
141 ----------------------------------------------------------------------
142 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
143 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
144 1.1.
145 Jak już podniesiono, zaskarżony wyrok dotknięty był uchybieniem opisanym w art. 439§1 pkt. 10 k.p.k. Obrońca skazanego nie brał udziału w rozprawie przeprowadzonej w dniu 11 kwietnia 2022r., chociaż z uwagi na wystąpienie tzw. obrony obligatoryjnej, jego udział w tej rozprawie był obowiązkowy.
147 Zwięźle o powodach uchylenia
148 Okoliczności zostały już omówione.
149 2.1.
150 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
152 Zwięźle o powodach uchylenia
153 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------
154 3.1.
155 Konieczność umorzenia postępowania
157 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
158 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------
159 4.1.
160 ---------------------------------------------------------------------
162 Zwięźle o powodach uchylenia
163 ---------------------------------------------------------------------------------------------------------
164 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
165 W toku ponownego prowadzenia postępowania Sąd Rejonowy dochowa starań, aby kolejny wydany w tej sprawie wyroku nie był dotknięty bezwzględną przyczyną odwoławczą opisaną w treści art. 439§1 pkt. 10 k.p.k. Jeżeli oceniając opinię sądowo – psychiatryczną dojdzie do przekonania, że wobec skazanego zmaterializowały się przesłanki z art. 79§1 pkt. 4 k.p.k., to wyznaczy mu obrońcę z urzędu, a to dlatego, że na rozprawie odwoławczej oświadczył skazany, że nie korzysta już z pomocy obrońcy. Sąd ponownie prowadzący postępowanie dopilnuje też tego, aby tenże obrońca wziął udział w rozprawie i tych ewentualnych posiedzeniach, w których udział skazanego będzie obowiązkowy. W razie zaś uznania, że dowód ten uzasadnia przyjęcie, że udział obrońcy nie jest już obowiązkowy, da temu wyraz w stosownym postanowieniu i w dalszym ciągu będzie procedował w warunkach tzw. nieobligatoryjnej obrony.
166 Marginesowo wskazać należało, że publikując po raz kolejny wyrok łączny Sąd Rejonowy powinien rozważyć także możliwość weryfikacji rozstrzygnięcia wysłowionego w jego pkt. 4 części dyspozytywnej. Rozstrzygnięciem tym trafnie połączono jednorodzajowe środki karne w postaci terminowych zakazów prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym orzeczone wobec skazanego wyrokami opisanymi w pkt. I, III i V części wstępnej wyroku łącznego. Tymczasem wyrokiem z pkt. XIa tej części zaskarżonego wyroku łącznego również orzeczono środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, z tym że dożywotnio.
167 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
168 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
169 Przytoczyć okoliczności
170 -----------------------------------------------------------------------------------------
171 6. Koszty Procesu
172 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
173 Przytoczyć okoliczności
174 Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Zgorzelcu do ponownego rozpoznania, nie zaszła konieczność rozstrzygania o kosztach procesu, bowiem orzeczenie to nie kończyło postępowania.
175 7. PODPIS
176 SSO Tomasz Skowron SSO Daniel Strzelecki SSO Andrzej Żuk
177 1.3. Granice zaskarżenia
178 Kolejny numer załącznika
179 1
180 Podmiot wnoszący apelację
181 skazany
182 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
183 obniżenie kar łącznych pozbawienia wolności
184 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
185 ☒ na korzyść
186 ☐ na niekorzyść
187 ☐ w całości
188 ☒ w części
189 ☐
190 co do winy
191 ☒
192 co do kary
193 ☐
194 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
195 1.3.2. Podniesione zarzuty
196 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
197 ☐
198 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
199 ☐
200 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
201 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
202 ☐
203 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
204 ☐
205 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
206 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
207 ☐
208 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
209 ☐
211 ☒
212 brak zarzutów
213 1.4. Wnioski
214 ☐
215 uchylenie
216 ☒
217 zmiana