Wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2022 r., I C 197/20

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 18 sierpnia 2022 r., I C 197/20

Tekst

1 Sygn. akt I C 197/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 18 sierpnia 2022 roku

3 Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie:

4 Przewodnicząca: Sędzia Leokadia Krośniak-Cebulska

5 po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2022 roku w Gliwicach

6 sprawy z powództwa M. K., Z. K.

7 przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej w C.

8 o ustalenie

9 1. ustala, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) zawarta w dniu 23 października 2008 roku pomiędzy M. K. i Z. M. obecnie K. a (...) Spółką Akcyjną we C. jest nieważna;

10 2. w pozostałym zakresie oddala powództwo;

11 3. ustala, że koszty postępowania znoszą się wzajemnie.

12 Sędzia Leokadia Krośniak-Cebulska

13 Sygn. akt I C 197/20

Uzasadnienie

14 Powodowie M. oraz Z. K. wnieśli ostatecznie o ustalenie nieważności całej umowy o kredyt hipoteczny nr (...) zawartej w dniu 23 października 2008 roku z poprzednikiem prawnym pozwanego Banku (...) S. A. na podstawie art. 58 k. c. w zw. z art. 189 k.p.c. oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie lub po ½ kwoty 207091,74 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pisma z ostatecznym stanowiskiem procesowym do dnia zapłaty – tytułem świadczenia nienależnego, ewentualnie o ustalenie bezskuteczności §1 ust. 4 oraz 7 ust. 6 ww. umowy oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie lub po ½ kwoty 71341,32 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 61622,63 zł od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz od kwoty 9718,69 zł od dnia następującego po dniu doręczenia odpisu pisma pozwanemu z ostatecznym stanowiskiem procesowym do dnia zapłaty – tytułem różnicy (nadpłaty) powstałej wskutek uznania ww. postanowień za bezskuteczne względem powodów oraz (w każdym przypadku) obciążenie pozwanego kosztami postępowania.

15 W uzasadnieniu wskazali, iż zawarli z pozwanym wyżej opisaną umowę, która to umowa zawiera postanowienia dotyczące zasad ustalania kursów wymiany walut sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszające interesy powodów jako konsumentów czyli tzw. klauzule abuzywne (§ 1 ust. 3 pkt 8, § 2 ust. 2, § 6 ust. 2, § 7 ust. 1 i 6 umowy). Na skutek ich zastosowania na powodów zostało w całości przerzucone ryzyko kursowe (o którym pozwany rzetelnie powodów nie poinformował) oraz ryzyko całkowicie dowolnego kształtowania kursów wymiany przez pozwanego. Postanowienia te nie zostały indywidualnie uzgodnione. Nadto powodom nie wyjaśniono mechanizmu indeksacji. W dacie zawierania umowy powodowie nie wiedzieli ile będzie wynosić kwota udzielonego kredytu w walucie obcej. Na skutek zastosowania klauzul abuzywnych powodowie do dnia sprecyzowania ostatecznego stanowiska nadpłacili tytułem spłat rat kredytów kwotę 71341,21 zł. Powodowie posiadają interes prawny w żądaniu wydania wyroku ustalającego nieważność umowy albowiem sporne postanowienia umowne odnoszą się nie tylko do rat już zapłaconych co do których można formułować żądanie zwrotu lecz również do rat wymagalnych w przyszłości. Żądanie główne zapłaty stanowi sumę wpłaconych rat kapitałowo – odsetkowych oraz opłat okołokredytowych uiszczonych za okres 15 grudnia 2008 – 15 grudnia 2021. Jego kształt wynika z aktualnego orzecznictwa Sądu Najwyższego w przedmiocie umów o szeroko rozumiane kredytu walutowe, w szczególności uchwał III CZP 6/21 oraz III CZP 11/20. Wyrok ustalający zatem usunie stan zagrożenia (niepewności) interesów powodów w przyszłości.

16 Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powodów kosztami postępowania. W obszernym uzasadnieniu wskazał, iż powodowie nie mają interesu prawnego w żądaniu ustalenia nieważności/unieważnienia spornej umowy kredytu albowiem przysługuje im dalej idące roszczenie wynikające z podniesionego zarzutu nieważności. Wskazana alternatywna podstawa prawna żądania unieważnienia umowy nie uprawnia z kolei powodów wyłącznie do unieważnienia umowy. Wskazał nadto, iż kwestionuje roszczenie powodów co do zasady; zaprzecza, by postanowienia umowy przewidujące indeksację spornego kredytu walutą obcą nie zostały indywidualnie uzgodnione, kształtowały prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy. Zdaniem pozwanego umowa jest ważna a bank udzielający kredytu należycie wywiązał się z obciążających go obowiązków informacyjnych. Nadto dotychczasowe wpłaty powodów nie przekroczyły kwoty wypłaconej przez bank a zatem bank nie jest bezpodstawnie wzbogacony. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł zarzut przedawnienia jako ulegającego przedawnieniu trzyletniemu z końcem 2011 roku.

17 Sąd ustalił:

18 Powodowie w dniu 23 października 2008 roku zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) S. A. z siedzibą we C. umowę kredytu hipotecznego nr (...) na mocy której bank udzielił im kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego (CHF) w wysokości 254753 zł tj. 109902,07 CHF na 420 miesięcy (§ 1 ust. 3), z przeznaczeniem na nabycie prawa do oznaczonej nieruchomości, refinansowanie nakładów poniesionych na cele mieszkaniowe oraz koszty z tym związane (§ 2 ust. 2). Kredyt był oprocentowany wg zmiennej stopy procentowej składającej się ze stałej marży banku oraz aktualnej stopy bazowej ogłaszanej w tabeli obowiązującej w banku. W dniu zawarcia umowy wynosiło ono 4,55 %. Zmiana oprocentowania następowała wskutek zmiany stopy bazowej określonej dla danej waluty lub zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju którego waluta jest podstawą indeksacji. Zmiana ta nie stanowiła zmiany umowy. Powodowie jako kredytobiorcy ponosili dodatkowe ryzyko kursowe tj. ryzyko wynikające z wahań ceny danej waluty w okresie spłaty kredytu (§ 6 ust. 2). Kwota kredytu wyrażona w walucie obcej według kursu kupna waluty określonego w tabeli obowiązującej w banku na dzień sporządzenia umowy wynosiła 107768,10 CHF. Kwota ta miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania banku. Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu lub pierwszej jego transzy może być różna od podanej (§ 1 ust. 4). Kwoty rat spłaty kredytu określone są w walucie obcej a spłacane są w PLN, przeliczone po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z tabelą obowiązującą w dniu poprzedzającym dzień spłaty raty określonym w umowie (tutaj: 15 dzień każdego miesiąca – § 7 ust. 6). W przypadku wypowiedzenia umowy bank w następnym dniu po upływie terminu wypowiedzenia umowy dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN z zastosowaniem aktualnego na dzień przewalutowania kursu sprzedaży waluty określonego w tabeli (§ 11 ust. 5) (umowa k. 21 - 31).

19 Po zapoznaniu się z ofertami banku powodowie wnioskowali o kredyt w walucie obcej. Jednocześnie podpisali oświadczenia o ponoszeniu ryzyka zmiennej stopy procentowej jak i ryzyka kursowego (wniosek k. 132 – 135, w szczególności k. 134). Kredyt został przyznany zgodnie z obowiązującą w kredytującym banku procedurą zainicjowaną złożeniem wniosku (początek października 2008 roku). Bank udzielał zarówno kredytów w walucie obcej jak i kredytów złotowych. Przed podjęciem ostatecznej decyzji przez potencjalnych klientów personel banku przedstawiał informację o obu rodzajach kredytów. Informowano nadto o ryzyku kursowym, wyjaśniano jego istotę, wyjaśniano mechanizm indeksacji. Wszelkie wątpliwości oraz niejasności były w miarę możliwość na bieżąco wyjaśniane. W razie konieczności organizowano w tym celu dowolne spotkanie. Przed zawarciem umowy udostępniano klientom wzorzec umowy w celu zapoznania się. Treść wzorca nie podlegała negocjacji, nie można było negocjować kursu waluty. Zdolność kredytowa kredytodawców była badana wstępnie w placówce – potencjalni klienci winni byli mieć zdolność do zaciągnięcia kredytu w złotówkach, by otrzymać kredyt w CHF. Tabele kursów były tworzone w oparciu o notowania rynkowe walut na rynkach międzynarodowych oraz rynku międzybankowym i były z nimi skorelowane. Dziennie opracowywano jedną tabelę; początkowo na godzinę 10, później na godzinę 14:20 – 14:45. Dane z tabeli już opublikowanej nie mogły ulec zmianie.

20 (zeznania świadków: D. V. k. 474 – 475, G. I. k. 475 – 476, R. Z. k. 476 - 477).

21 W przypadku powodów miały miejsce dwa spotkania – na drugim doszło do podpisania umowy. W trakcie spotkań zwracano im uwagę, iż wahania kursów CHF są niewielkie oraz że jest to waluta stabilna i bezpieczna. Nie przedstawiono im żadnych symulacji zmiany kursu CHF jak również porównania z kredytem złotowym, nie wytłumaczono pojęcia spreadu. Powodowie zeznali, iż przyczyną, dla której wystąpili o unieważnienie umowy był gwałtowny wzrost kursu tej waluty. Przed podpisaniem umowy powodowie przeczytali ją. Nie wszystkie zapisy były dla nich zrozumiałe jednakże ufali, iż wszystkie zapisy są dla nich bezpieczne. Ich świadomość ryzyka kursowego była ograniczona. Powód ma wykształcenie wyższe – inżynier bhp; pozwana jest z zawodu krawcową.

22 (przesłuchanie stron k. 505v – 506v)

23 Kredyt został uruchomiony 21 listopada 2008 roku. Do 15 stycznia 2020 roku powodowie spłacili tytułem kapitału 28865,56 CHF tj 105397,72 zł oraz tytułem odsetek 16597,55 CHF tj. 57180,67 zł. Łącznie wraz z opłatami ubezpieczeniowymi oraz innymi kosztami daje to kwotę 176004,39 zł tj. 45463,11 CHF. Według stanu na dzień zamknięcia rozprawy kwota ta wynosi 207091,74 zł tj. 52763,69 CHF. Na dzień 16 stycznia 2020 roku do spłaty według pozwanego banku pozostało 81036,51 CHF tj. 334251,29 zł po obowiązującym w banku kursie sprzedaży 4,1247. Według powodów do spłaty pozostaje 78748,61 zł. Zaś porównując do kredytu w PLN na warunkach zgodnych z umową z uwzględnieniem bezskuteczności klauzul abuzywnych powodom należy się 61622,63 PLN (rozliczenie k. 37); na chwilę zamykania rozprawy kwota ta z kolei wynosi 71341,32 zł. W chwili zamykania rozprawy umowa kredytu nadal była wykonywana.

24 Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty, zeznania świadków i powodów. Zeznania świadków miały charakter uzupełniający. Świadkowie –przedstawiali głównie obowiązującą w banku procedurę. Ich zeznania dotyczyły przyjętej w (...) praktyki, jednakże w oderwaniu od konkretnej sytuacji powodów, sposobu przedstawienia im oferty i okoliczności zawarcia umowy. Nie dano wiary zeznaniom powodów, że nie uprzedzano ich o ryzyku kursowym, że nie przedstawiono im historii kursu CHF na przestrzeni lat, że nie uprzedzano ich, iż wysokość raty kredytu będzie zależna od kursu franka. Zeznania te w ocenie Sądu są sprzeczne (w dalszej części zeznań powodowie stwierdzili, iż Eurobank jednak wskazywał na wahania kursu walut); sami powodowie stwierdzili, iż dokładnie przebiegu rozmów (negocjacji) nie pamiętają.

25 Sąd zważył:

26 Powództwo było częściowo zasadne. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy o kredyt denominowany do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353¹k.c..

27 Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385¹§1k.c. prowadzi do wniosku, że nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385¹§1k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

28 Powodowie zarzucali, że zawarte w umowie, klauzule ryzyka walutowego (klauzule ustalania kursu wymiany) są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść wyroków TSUE: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C-260/18 (pkt 44 wyroku) Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, iż klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując wykładnię art. 385 ( 1) § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm denominacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 ( 1 )§1k.c., konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego (wskazane w poprzedniej części uzasadnienia) zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

29 Umowa kredytowa w § 1 ust. 4, § 7 ust. 6, a nadto –w § 11 ust. 5 zastrzega ustalanie kursu waluty do przeliczenia świadczenia przez bank odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów”. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Bank jednostronnie narzucił wypłatę kredytu w PLN wg ustalonego przez siebie kursu oraz spłatę kredytu w ratach po przeliczeniu ich na PLN, wg ustalanego przez siebie kursu, powodowie nie znali i nie mogli ustalić wysokości głównego świadczenia, które mają spłacić ani wysokości raty. Z zeznań świadków wynika, iż kurs waluty obcej nie podlegał negocjacji. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego, dowiadywali się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z ich rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385¹k.c..

30 Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powodów jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Prawa bankowego wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

31 Powodowie poinformowani przez Sąd na rozprawie w dniu 2 czerwca 2022 roku o obowiązkach i możliwych negatywnych dla nich konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385¹§1k.c. żądanie ustalenia nieważności umowy jest uzasadnione. Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 35 lat (420 miesięcy) a okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty, gwarantuje im pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej.

32 W świetle powyższego na mocy art. 189 k.p.c. w punkcie 1 wyroku ustalono, że umowa kredytu mieszkaniowego jest nieważna.

33 Oddaleniu podlegało natomiast żądanie zapłaty. W pierwszej kolejności analizie należało poddać podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut przedawnienia. Powodowie dochodzili roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia z tytułu umowy kredytu zawartej na 35 lat w 2005 roku, uiszczonego w okresie 15 grudnia 2008 – 15 grudnia 2021 roku. Do 9 lipca 2018 roku zgodnie z art. 118 k. c. w wersji wówczas obowiązującej jeżeli przepis szczególny nie stanowił inaczej, termin przedawnienia wynosił lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Obecnie, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

34 Świadczenie okresowe to świadczenie występujące w tzw. zobowiązaniach ciągłych (trwałych). Świadczenia okresowe charakteryzują się zależnością występującą między czasem ich spełniania (czasem trwania zobowiązania) a globalnym rozmiarem świadczenia. Cechy tej nie ma inny rodzaj świadczeń występujących w zobowiązaniach, tj. świadczenie jednorazowe. Jeśli globalny rozmiar świadczenia, do którego zobowiązany jest dłużnik, determinowany jest przez czas, w ciągu którego dłużnik świadczenie spełnia, w ten sposób, że im dłużej świadczy, tym świadczy więcej, jego świadczenie nie może być uznane za świadczenie jednorazowe (np. świadczenie najemcy, który zapłaci tym więcej czynszu, im dłużej trwa stosunek najmu). To właśnie to kryterium pozwala odróżnić świadczenia okresowe od jednorazowych. Immanentny dla świadczeń okresowych specyficzny sposób spełniania świadczenia przyjmujący postać powtarzających się periodycznie, w określonych odstępach czasu zachowań może natomiast występować także w przypadku świadczeń jednorazowych (np. świadczenie kupującego polegające na zapłacie ceny rozłożonej na raty, która to zapłata przyjmuje postać działania periodycznego, wysokość ceny nie zwiększa się jednak w razie przedłużenia okresu spłaty). Trzyletniemu okresowi przedawnienia podlegają roszczenia o pojedyncze zachowania podejmowane przez dłużnika zobowiązanego do świadczenia okresowego (np. zapłata czynszu najmu czy dzierżawy za jeden okres rozliczeniowy). Typowymi przykładami roszczeń okresowych podlegających trzyletniemu terminowi przedawnienia, oprócz roszczeń o czynsz, są roszczenia o rentę, alimenty czy odsetki (zob. Nb 8). Jest nim także roszczenie o odszkodowanie za korzystanie bez podstawy prawnej z lokalu mieszkalnego przewidziane w art. 18 OchrLokU (wyr. SN z 18.5.2012 r., IV CSK 490/11, Legalis; wyr. SN z 7.3.2014 r., IV CNP 33/13, Legalis). Nie jest natomiast świadczeniem okresowym, lecz jednorazowym, świadczenie polegające na uiszczaniu tzw. rat leasingowych (tak SN w wyr. z 6.4.2005 r., III CK 656/04, Legalis; por. M. Grochowski, Umowa leasingu, s. 53) czy opłat (czesnego) za studia niestacjonarne (zob. wyr. SN z 6.4.2005 r., III CK 656/04, Biul. SN 2005, Nr 10, s. 12; uchw. SN z 21.10.2015 r. III CZP 67/15, Legalis). Tym bardziej nie jest świadczeniem okresowym świadczenie polegające na spłacie rat kredytu więc roszczenie powodów o zwrot nadpłaconych rat przedawnia się na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 5 ust. 3 (przepis przejściowy) ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 roku o zmianie ustawy Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 i art. 125 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Roszczenie powodów ulegało przedawnieniu na zasadach ogólnych w terminie 10 – letnim (na starych zasadach).

35 Sąd w tym miejscu popiera wynikającą z orzecznictwa tezę, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może się rozpocząć zanim dowiedział się on lub, rozsądnie rzecz ujmując, powinien dowiedzieć się o niedozwolonym charakterze postanowienia. Należy uznać, że dopiero wówczas mógł wezwać przedsiębiorcę do zwrotu świadczenia (art. 455 k.c.), tj. podjąć czynność, o której mowa w art. 120 § 1 k.c. (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 stycznia 2022 roku I ACa 23/21). W ocenie Sądu miarodajną chwilą, jaką należy przyjąć za moment dowiedzenia się o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego a co za tym idzie data wymagalności roszczenia jest wejście w życie tzw. ustawy antyspreadowej tj. ustawy z Ustawa o zmianie ustawy - Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw z dnia 29 lipca 2011 roku zgodnie z którą w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W takiej sytuacji konsument jako kredytobiorca ma wybór w sposobie spełnienia świadczenia (co do waluty) i może je spełniać w walucie obcej nie czując się związany konkretnymi klauzulami umownymi, w swoim przeświadczeniu abuzywnymi. Ustawa ta weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2011 roku a co za tym idzie uległo ono częściowemu przedawnieniu za okresy 15 grudnia 2008 - 25 sierpnia 2011 roku. Nieprzedawnione jest natomiast roszczenie za wpłaty dokonane w dniach 26 sierpnia 2011 – 15 grudnia 2021 roku z uwagi na wniesienie w dniu 7 kwietnia 2020 roku (data prezentaty; data nadania k. 46 nieczytelna) pozwu inicjującego niniejsze postępowania przerywające bieg przedawnienia.

36 Tym niemniej w zakresie nieprzedawnionym powództwo jest również niezasadne. Powodowie zarówno w chwili wniesienia pozwu jak i w chwili zamykania rozprawy spłacili na rzecz pozwanego kwotę niższą aniżeli otrzymaną od banku; suma wpłaconych przez powodów kwot jest ciągle mniejsza aniżeli otrzymana przez nich od pozwanego banku. Pozwany zatem nie jest wzbogacony kosztem powodów a jednocześnie po stronie powodowej nie doszło do zubożenia. Art. 410 par. 1 k. c. w zw. z art. 405 k. c. nie dają podstaw do uwzględnienia powództwa w tej części. Marginalnie można wskazać, iż roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest roszczeniem o świadczenie okresowe a możliwość jego dochodzenia otwiera się dopiero po skutecznym (tj. prawomocnym) podważeniu ważności umowy.

37 Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Uwzględnienie żądania wskazanego ostatecznie jako główne zwalnia sąd z badania zasadności żądania ewentualnego. Koszty procesu zniesiono wzajemnie na zasadzie art. 100 k.p.c. wobec częściowego uwzględnienia żądań.

38 .