Wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 23 sierpnia 2024 r., VI Ka 301/24

wyrok Sądu Okręgowego w Elblągu z dnia 23 sierpnia 2024 r., VI Ka 301/24

Tekst

1 Sygn. akt VI Ka 301/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 23 sierpnia 2024 r.

3 Sąd Okręgowy w Elblągu VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący: Sędzia Elżbieta Kosecka - Sobczak

5 Protokolant: st. sekr. sąd. Magdalena Popławska

6 przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Elblągu Krzysztofa Piwowarczyka

7 po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2024 r. w Elblągu sprawy

8 R. W. s. R. i J. ur. (...) w B.

9 oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 kk

10 z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

11 od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Mieście Lubawskim

12 z dnia 19 kwietnia 2024 r. sygn. akt II K 416/23

13 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonego,

14 II. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa,

15 III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw. N. P. 840 zł + podatek VAT za obronę udzieloną oskarżonemu z urzędu przed sądem II instancji.

Uzasadnienie

16 Formularz UK 2

17 Sygnatura akt

18 VI Ka 301/24

19 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

20 1

21 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

22 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

23 Wyrok Sądu Rejonowego w Nowym Mieście Lubawskim z 19 kwietnia 2024r. w spr. II K 416/23

24 1.2. Podmiot wnoszący apelację

25 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

26 ☐ oskarżyciel posiłkowy

27 ☐ oskarżyciel prywatny

28 ☒ obrońca

29 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

30 ☐ inny

31 1.3. Granice zaskarżenia

32 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

33 ☒ na korzyść

34 ☐ na niekorzyść

35 ☒ w całości

36 ☐ w części

37 ☐

38 co do winy

39 ☐

40 co do kary

41 ☐

42 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

43 1.3.2. Podniesione zarzuty

44 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

45 ☐

46 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

47 ☐

48 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

49 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

50 ☒

51 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

52 ☒

53 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

54 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

55 ☐

56 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

57 ☐

58 art. 439 k.p.k.

59 ☐

60 brak zarzutów

61 1.4. Wnioski

62 ☒

63 uchylenie

64 ☒

65 zmiana

66 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

67 2.1. Ustalenie faktów

68 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

69 Lp.

70 Oskarżony

71 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

72 Dowód

73 Numer karty

74 1.

75 R. W.

76 karalność oskarżonego

77 Czyn zarzucany z art. 286§1 kk

78 Informacja z KRK

79 k.223-225

80 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

81 Lp.

82 Oskarżony

83 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

84 Dowód

85 Numer karty

86 2.2. Ocena dowodów

87 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

88 Lp. faktu z pkt 2.1.1

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach uznania dowodu

91 1.

92 Informacja z KRK

93 Informacja została sporządzona przez podmiot do tego uprawniony, jej treść nie była kwestionowana przez strony, stąd dowód ten zasługuje na wiarygodność.

94 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

95 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

96 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

97 Dowód

98 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

99 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

100 Lp

101 Zarzut

102 1,2

103 Obrazy przepisu postępowania tj. art. 7 kpk i będącego wynikiem tego uchybienia błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia

104 ☐ zasadny

105 ☒ częściowo zasadny

106 ☐ niezasadny

107 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

108 W ocenie sądu II instancji wniesienie apelacji przez obrońcę na korzyść oskarżonego, gdy skarżąca – mimo że dość chaotycznie- zakwestionowała by oskarżonemu można było przypisać popełnienie przestępstwa z art. 286§1 kk, doprowadziło w rezultacie do zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonego od czynu w rozpoznawanej sprawie.

109 Na wstępie należy bowiem zaznaczyć, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu w powiązaniu z pisemnym uzasadnieniem wyroku wynika, iż sąd I instancji przyjął, iż oskarżony założył konto w banku a następnie przekazał innej nieustalonej osobie niezbędne dane umożliwiające dostęp do tego konta i przeprowadzanie na nim transakcji bankowych, gdy oskarżony nie wiedział, że ta inna osoba wykorzysta jego konto konkretnie do oszustwa dotyczącego pokrzywdzonego P. Z. (1). W ocenie sądu, co wynika z opisu czynu i pisemnego uzasadnienia, to mimo że oskarżony nie znał osoby której dane do konta udostępnił, gdy osoba ta nie wskazała celu zakupu konta, to oskarżony mógł zdawać sobie sprawę lub przypuszczać, że dane te zostaną wykorzystane do popełnienia przestępstwa, o czym świadczy użyty w pkt. 1 wyroku zwrot „wiedząc lub licząc się z tym”. Tak zaś ustalony i opisany czyn przypisany oskarżonemu w zaskarżonym wyroku został zakwalifikowany jako popełnienie oszustwa przez oskarżonego wspólnie i w porozumieniu z inną osobą i zakwalifikowany tylko z art. 286 kk.

110 Należy zaś przypomnieć, że „Przestępstwo oszustwa można popełnić tylko umyślnie i tylko z zamiarem bezpośrednim. Oszustwo jest przestępstwem kierunkowym, gdyż warunkiem odpowiedzialności jest działanie lub zaniechanie sprawcy w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zamiar bezpośredni o szczególnym zabarwieniu związanym z celem działania sprawcy oznacza, że elementy przedmiotowe oszustwa musza mieścić się w jego świadomości i muszą być objęte jego wolą. Sprawca oszustwa nie tylko musi chcieć uzyskać korzyść majątkową, lecz musi także chcieć użyć w tym celu określonego sposobu działania czy zaniechania. W związku z tym do przestępstwa oszustwa nie dochodzi zarówno wtedy, jeżeli jeden z przedstawionych elementów nie jest objęty świadomością sprawcy, jak i wówczas, jeżeli któregoś z nich sprawca nie chce, lecz tylko się godzi.” (patrz: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2024 r. w spr. VIII AKa 273/23). W realiach rozpoznawanej sprawy sąd I instancji nie wykazał zaś , że w świadomości oskarżonego, który miał działać wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w pełni objęte jego wolą było to, że jego konto będzie wykorzystane do popełnienia konkretnego czynu rozpoznawanego w niniejszej sprawie tj. oszustwa na szkodę P. Z. popełnionego w sposób przyjęty w opisie czynu przypisanego w pkt. 1 wyroku. Tym samym sąd ten faktycznie przyjął po stronie oskarżonego zamiar ewentualny.

111 W przypadku zaś działania sprawcy w zamiarze ewentualnym nie dochodzi do popełnienia występku oszustwa przewidzianego w art. 286 § 1 k.k., a mimo tego oskarżonemu przypisano sprawstwo przestępstwa z art. 286§1 kk.

112 Należy podkreślić, że jedynie w przypadku pomocnictwa do oszustwa z art. 286 kk przyjmuje się, że „pomocnik może nie być w pełni poinformowany o zamiarze sprawcy i jedynie może przewidywać możliwość popełnienia przez niego przestępstwa, na co się godzi, skoro udziela pomocy. Pomocnictwo jest postacią nie sprawczego współdziałania, gdyż pomocnik swoim zachowaniem czyni obiektywnie łatwiejsze zrealizowanie znamion czynu zabronionego przez bezpośredniego sprawcę. Strona przedmiotowa pomocnictwa została określona w kodeksie karnym szeroko obejmując zachowanie ułatwiające popełnienie czynu zabronionego przez sprawcę. Strona podmiotowa pomocnictwa obejmuje zaś obie postaci umyślności, sprawca może popełnić ten czyn zarówno w zamiarze bezpośrednim, jak i ewentualnym. Wprawdzie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. jako charakteryzujące się celem działania, należą do tzw. przestępstw kierunkowych, co oznacza, że mogą być popełnione wyłącznie z zamiarem bezpośrednim, to jednak w przypadku ich formy zjawiskowej określonej w art. 18 § 3 k.k. wystarczające jest wykazanie po stronie współdziałającego (pomocnika) zamiaru ewentualnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2013 r., III KK 184/13) czy wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2023r. VIII AKa 194/23)”.

113 Jednak w realiach niniejszej sprawy, co jeszcze raz należy podkreślić, to oskarżony został skazany nie za pomocnictwo do oszustwa, tylko za oszustwo popełnione wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, kwalifikowane tylko z art. 286§1 kk (w zw. z art. 286§3 kk), zaś apelacja w sprawie została wniesiona tylko na korzyść oskarżonego. Obrońca w apelacji podniósł zaś zarzut błędów w ustaleniach faktycznych polegający na chybionym przyjęciu , że oskarżony dopuścił się popełnienia przypisanego mu przestępstwa z art. 286§1 kk w zw. z art. 2863 kk, gdy należało stwierdzić, że faktycznie ustalenia sądu I instancji nie dawały podstaw do sprawstwa oskarżonego co do oszustwa, którego popełnienie jest możliwe tylko z zamiarem bezpośrednim kierunkowym, gdy wszystkie elementy przedmiotowe oszustwa musza mieścić się w jego świadomości i muszą być objęte jego wolą. Natomiast przyjęte przez sąd I instancji ustalenie o przekazaniu przez oskarżonego innej osobie konta, nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do tego aby przyjąć, że oskarżony tak czyniąc miał bezpośredni zamiar popełnienia przestępstwa na szkodę P. Z., a co więcej, by tym zamiarem obejmował wszystkie elementy czynu z art. 286§1 kk.

114 Fakt wniesienia apelacji tylko przez obrońcę, na korzyść oskarżonego, a także kierunek wniesionej apelacji, nie pozwalały zaś na zmianę ustaleń faktycznych (bowiem w przypadku wniesienia apelacji na korzyść nie jest możliwe czynienie jakichkolwiek ustaleń niekorzystnych dla danej osoby), opisu czynu i kwalifikacji czynu w kierunku przyjęcia pomocnictwa oskarżonego do czynu z art. 286§1 kk, gdyż byłoby to działaniem na niekorzyść oskarżonego.

115 W takiej sytuacji sąd odwoławczy stwierdzając, że oskarżony w świetle ustaleń poczynionych przez sąd I instancji nie wyczerpał znamion przestępstwa z art. 286§1 kk, a nie mając – wobec wniesienia apelacji tylko na korzyść oskarżonego- możliwości zmiany dokonania opisu czynu i poczynienia innych ustaleń faktycznych w kierunku pomocnictwa do czynu z art. 286§1 kk, był zobowiązany zmienić wyrok i uniewinnić oskarżonego.

116 Wniosek

117 O zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego

118 ☒ zasadny

119 ☐ częściowo zasadny

120 ☐ niezasadny

121 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

122 Z przyczyn dla których należało przyjąć, że oskarżony – w świetle przyjętego w zaskarżonym wyroku opisu czynu i ustaleń faktycznych sądu I instancji- nie wyczerpał znamion oszustwa z art. 286§1 kk, które można popełnić tylko w zamiarze bezpośrednim, kierunkowym,

123 zaś wniesienie apelacji tylko na korzyść oskarżonego nie pozwalało na zmianę wyroku.

124 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

125 1.

126 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

127 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

128 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

129 1.

130 Przedmiot utrzymania w mocy

131 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

132 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

133 1.

134 Przedmiot i zakres zmiany

135 Zaskarżony wyrok skazujący, zmiana przez uniewinnienie oskarżonego.

136 Zwięźle o powodach zmiany

137 Z przyczyn dla których należało przyjąć, że oskarżony – w świetle przyjętego w zaskarżonym wyroku opisu czynu i ustaleń faktycznych sądu I instancji- nie wyczerpał znamion oszustwa z art. 286§1 kk, które można popełnić tylko w zamiarze bezpośrednim, kierunkowym,

138 zaś wniesienie apelacji tylko na korzyść oskarżonego nie pozwalało na zmianę wyroku.

139 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

140 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

141 1.1.

142 ☐ art. 439 k.p.k.

143 Zwięźle o powodach uchylenia

144 2.1.

145 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

146 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

147 Zwięźle o powodach uchylenia

148 3.1.

149 Konieczność umorzenia postępowania

150 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

152 4.1.

153 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

154 Zwięźle o powodach uchylenia

155 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

156 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

157 Punkt z wyroku

158 Przytoczyć okoliczności

159 6. Koszty Procesu

160 Punkt z wyroku

161 Przytoczyć okoliczności

162 Pkt. II, III

163 Wniesienie apelacji na korzyść oskarżonego skutkowało zmianą wyroku i uniewinnieniem oskarżonego, stąd kosztami procesu obciążono Skarb Państwa (art. 632 pkt. 2 kpk).

164 Ponieważ oskarżonego w postępowaniu odwoławczym reprezentował obrońca ustanowiony z urzędu, to należało zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz kancelarii tego obrońcy kwotę 840zł + podatek VAT (art. 29 ust. 1 prawa o adwokaturze, §4 ust.1i3, §17ust.2 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.05.2024r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu).

165 7. PODPIS