Wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2023 r., IV Ka 744/23

wyrok Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 13 września 2023 r., IV Ka 744/23

Tekst

1 Sygn. akt IV Ka 744/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 13 września 2023 r.

3 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy IV Wydział Karny Odwoławczy w składzie:

4 Przewodniczący sędzia Sądu Okręgowego Mirosław Kędzierski

5 Protokolant stażysta Damian Biesiekierski

6 przy udziale Damiana Sienkiewicza - prokuratora Prokuratury Rejonowej w Szubinie

7 po rozpoznaniu dnia 13 września 2023 r.

8 sprawy W. K. (1) s. L. i H. ur. (...) w P.

9 oskarżonego z art. 212 § 1 k.k.

10 na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego

11 od wyroku Sądu Rejonowego w Szubinie

12 z dnia 4 maja 2023 r. sygn. akt II K 190/22

13 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Szubinie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

14 Formularz UK 2

15 Sygnatura akt

16 IV Ka 744/23

17 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

18 1.

CZĘŚĆ WSTĘPNA

19 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

20 Wyrok Sądu Rejonowego w Szubinie z 4 maja 2023 r., sygn. II K 190/22

21 1.2. Podmiot wnoszący apelację

22 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

23 ☐ oskarżyciel posiłkowy – jego pełnomocnik

24 ☐ oskarżyciel prywatny

25 ☒ obrońca

26 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

27 ☐ inny

28 1.3. Granice zaskarżenia

29 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

30 ☒ na korzyść

31 ☐ na niekorzyść

32 ☒ w całości

33 ☐ w części

34 ☐

35 co do winy

36 ☐

37 co do kary

38 ☐

39 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

40 1.3.2. Podniesione zarzuty

41 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

42 ☒

43 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

44 ☐

45 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

46 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

47 ☒

48 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

49 ☐

50 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

51 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

52 ☐

53 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

54 ☐

55 art. 439 k.p.k.

56 ☐

57 brak zarzutów

58 1.4. Wnioski

59 ☒

60 uchylenie

61 ☐

62 zmiana

63 Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

64 2.1. Ustalenie faktów

65 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

66 Lp.

67 Oskarżony

68 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

69 Dowód

70 Numer karty

71 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

72 Lp.

73 Oskarżony

74 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

75 Dowód

76 Numer karty

77 2.2. Ocena dowodów

78 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

79 Lp. faktu z pkt 2.1.1

80 Dowód

81 Zwięźle o powodach uznania dowodu

82 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

83 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

84 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

85 Dowód

86 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

87 STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

88 Lp.

89 Zarzut

90 1-3

91 .

92 naruszenie prawa procesowego tj. art.359 pkt.2 kpk , która mogła mieć wpływ na treść wyroku, polegającą na rozpoznaniu sprawy jawnie, podczas gdy sprawy o pomówienie są niejawne;

93 obrazy prawa materialnego tj art. 212 § 1 kk przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że pojęcie pomówienia obejmuje także wypowiedzi o charakterze ocennym , podczas gdy instytucja ta odnosi się do stwierdzeń faktów, którym można przypisać walor prawdy fałszu a w konsekwencji błędne przyjęcie, że przytoczone w opisie czynu oskarżonego na temat postępowania pokrzywdzonej i jej zachowania stanowiły pomówienie w rozumieniu tego przepisu;

94 naruszenie prawa procesowego tj. art. 7 kpk przez dowolną , selektywną i sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów dotyczących relacji między oskarżonym a pokrzywdzoną oraz wyjaśnień oskarżonego, polegającą na wyprowadzeniu wniosków niewynikających z treści tych dowodów i błędne ustalenie, że zamiarem oskarżonego było naruszenie godności pokrzywdzonej czy też osobista niechęć do pokrzywdzonej w sytuacji gdy prawidłowa ocena treści w.w dowodów wskazuje, że oskarżony działał w celu wyrażenia uzasadnionej w okolicznościach sprawy krytyki zachowania pokrzywdzonej w sferze prywatnej.

95 ☐ zasadne

96 ☐ częściowo zasadny

97 ☒ niezasadne

98 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

99 Zarzuty niezasadne zaś apelacja obrońcy jest zasadna wyłącznie w zakresie wniosku o uchylenie wyroku. Przede wszystkim obrońca podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego zdaje się nie dostrzegać, że obraza przepisów procesowych może stanowić podstawę zarzutu odwoławczego, ale tylko wówczas, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia; chodzi tu o ustalenie hipotetycznego związku pomiędzy uchybieniem a treścią zaskarżonego orzeczenia; nie zawsze bowiem naruszenie przepisów procesowych odbija się negatywnie na treści orzeczenia, mogą zaistnieć uchybienia, które nie mają takiego wpływu; skarżący zarzutu obrazy art. 7 kpk tak nie formułuje a z kolei jest wręcz oczywistym, że rozpoznanie jawnie sprawy nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia, skoro nawet skarżący takiego wpływu nie wskazuje., nawet nie próbuje wykazać na czym ów wpływ miałby polegać.

100 Tymczasem Sąd nie uchybił dyrektywom art. 7 k.p.k., nie pominął istotnych w sprawie dowodów, nie oparł się na dowodach na rozprawie nieujawnionych, sporządził uzasadnienie zrozumiałe, wewnętrznie niesprzeczne, niesprzeczne też z regułami logicznego rozumowania. Skarżący, wyrażając własną odmienną oceną dowodów i wyprowadzając własne wnioski w tym zakresie nie wykazał, aby ocena dowodów dokonana przez Sąd meriti nosiła cechy dowolności (wykraczając tym samym poza granice ocen swobodnych zakreślone dyrektywami art. 7 k.p.k.).Tego rodzaju uchybień jakie obrońca podnosił w związku z oceną czynu zarzucanego oskarżonemu aby rodziły one wątpliwości co do merytorycznej trafności zaskarżonego wyroku w tym zakresie, Sąd Okręgowy w niniejszej sprawie nie stwierdził.

101 Sąd Okręgowy stwierdza, że Sąd I instancji nie obraził też przepisu prawa materialnego tj. art. 212 § 1 k.k.. W pełni przekonuje argumentacja Sądu zawarta na str. 7-9 uzasadnienia, gdzie Sąd wskazał powody przyjętej kwalifikacji prawnej, sąd odwoławczy powołuje się na nią nie dostrzegając powodu jej ponownego powielania. Odnosząc się zaś wprost do argumentacji w tym zakresie obrońcy stwierdzić należy, że treść pisma oskarżonego będąca jego negatywną opinią o pokrzywdzonej, nie została wyrażona na potrzeby konkretnej toczącej się sprawy sądowej, nie była realizowana w piśmie procesowym czy skardze kierowanej do władz publicznych i dlatego cała argumentacja obrońcy nie jest osadzona w realiach sprawy i w konsekwencji jest bezzasadna.

102 Należy przy tym stwierdzić, że prawo do krytyki nie może być utożsamiane z prawem do zniesławiania, a krytyczne oceny powinny być wyrażone w odpowiedniej formie zwłaszcza gdy nie są wyrażane w sposób spontaniczny lub w toku szybkiej wymiany słów, a w sposób zaplanowany i przemyślany (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2022 r. I DI 10/22); tak bowiem, jak każdy człowiek ma prawo do wolności wyrażania opinii, tak również każdy człowiek ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, a prawo do wolności wyrażania opinii zasadnie podlega ograniczeniom ze względu m.in. na ochronę dobrego imienia i praw innych osób.

103 Niezależnie od podniesionych zarzutów stwierdzić należy, że zakwestionowane rozstrzygnięcie jest wadliwe w sposób ewidentny, gdyż zapadło z rażącym naruszeniem prawa karnego materialnego, tj. art. 66 § 1 k.k. Zgodnie z powołaną regulacją sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Z treści przywołanego przepisu jednoznacznie wynika zatem, że podstawowym warunkiem zastosowania tej instytucji probacyjnej jest to, by sprawca w dacie wyrokowania był osobą niekaraną za przestępstwo umyślne. Jak wielokrotnie podkreślał to Sąd Najwyższy, warunek ten ma charakter bezwzględny, a jednocześnie obiektywny i jest niezależny od stanu wiedzy na ten temat sądu rozpoznającego daną sprawę. „Rozstrzygające jest zatem samo obiektywne ustalenie, czy w czasie orzekania w przedmiocie warunkowego umorzenia postępowania sprawca był karany, czy też nie, za umyślne przestępstwo. Potwierdzenie takiej karalności zawsze implikuje niemożność warunkowego umorzenia postępowania wobec sprawcy, którego ta karalność dotyczy (tak też SN w wyroku z 12.02.2019 r., III KK 590/17, LEX nr 2619178 i w wyroku z 14.01.2021 r., III KK 234/20, LEX nr 3241537). Nawet zatem w sytuacjach, gdy sąd nie miał obiektywnej możliwości, czy tylko znaczną trudność, negatywnego zweryfikowania twierdzeń sprawcy o jego niekaralności za umyślne przestępstwo, nie jest możliwe odstąpienie od obowiązku respektowania tego wymogu” (wyrok SN z 6.03.2014 r., IV KK 397/13, LEX nr 1444463; zob. wyroki SN: z 1.06.2016 r., V KK 61/16, LEX nr 2048976; z 4.10.2016 r., V KK 211/16, LEX nr 2123265; z 27.06.2018 r., III KK 432/17, LEX nr 2512017; z 29.09.2020 r., III KK 35/20, LEX nr 3126217).

104 Z uwagi na obiektywność i bezwzględność wymogu braku karalności sprawcy za przestępstwo umyślne dla zastosowania instytucji warunkowego umorzenia postępowania, sąd, wydając wyrok, powinien dołożyć należytej staranności, aby uzyskać aktualne informacje dotyczące karalności oskarżonego (zob. wyrok SN z 21.09.2020 r., III KK 199/20, LEX nr 3054729). Tymczasem sąd ten nie dopełnił w tej mierze owej staranności, skoro nie dysponował w dniu wyroku aktualną kartą karną ( poprzednia była sprzed ponad 6 miesięcy bo z dnia 28.10.2022 r ( k. 201).

105 W przedmiotowej sprawie wymóg niekaralności ewidentnie nie został spełniony. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania odwoławczego ( k.251) wynika, że w dniu 15 listopada 2022 r. Sąd Rejonowy w Szubinie wyrokiem wydanym w sprawie II K 69/22 skazał W. K. (1) za popełnione przestępstwo z art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 kk na karę grzywny 130 stawek dziennych po 40 zł każda. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 13 kwietnia 2023 r.

106 W tej sytuacji oczywiste jest, że wydanie wyroku warunkowo umarzającego postępowanie wobec W. K. w dniu 4 maja 2023 r. było w świetle art. 66 § 1 k.k. niedopuszczalne, a czyniąc to Sąd Rejonowy w Szubinie dopuścił się rażącej obrazy tej regulacji, co bez wątpienia miało istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia.

107 W tym stanie rzeczy, konieczność uwzględnienia apelacji i w konsekwencji uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Szubinie do ponownego rozpoznania, nie może wywoływać jakichkolwiek wątpliwości.

108 Wniosek

109 O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

110 ☒ zasadny

111 ☐ częściowo zasadny

112 ☐ niezasadny

113 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

114 Opisanego wyżej uchybienia nie da się konwalidować na etapie postępowania apelacyjnego i konieczne jest ponowne przeprowadzenie przewodu sądowego przed sądem pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie zaistniała zatem wymieniona w art. 454 § 1 k.p.k. podstawa wydania wyroku kasatoryjnego.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

115 1.

116 Uprzednia karalność oskarżonego za przestępstwo umyślne

117 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

118 Z treści przepisu art. 66 § 1 kk jednoznacznie wynika , że podstawowym warunkiem zastosowania instytucji probacyjnej jest to, by sprawca w dacie wyrokowania był osobą niekaraną za przestępstwo umyślne.

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

119 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

120 1.

121 Przedmiot utrzymania w mocy

122 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

123 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

124 1.

125 Przedmiot i zakres zmiany

126 Zwięźle o powodach zmiany

127 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

128 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

129 1.1.

130 ☐ art. 439 k.p.k.

131 Zwięźle o powodach uchylenia

132 2.1.

133 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

134 Zwięźle o powodach uchylenia

135 .

136 3.1.

137 Konieczność umorzenia postępowania

138 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

139 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

140 4.1.

141 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

142 Zwięźle o powodach uchylenia

143 Reguła ne peius określona w art. 454 § 1 uniemożliwia skazanie oskarżonego po raz pierwszy w instancji odwoławczej; zakaz ten ma charakter bezwzględny i zapobiega skazaniu osoby uniewinnionej, jak i tej, wobec której w pierwszej instancji umorzono postępowanie oraz warunkowo umorzono postępowanie bezpośrednio przez sąd odwoławczy, niezależnie od tego, czy skazanie miałoby nastąpić w wyniku stwierdzenia rażąco błędnej oceny dowodów i fundamentalnie wadliwych ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji, czy też skazanie miałoby opierać się na nowych dowodach, przeprowadzonych dopiero w instancji ad quem i na odmiennych ustaleniach faktycznych, poczynionych na ich podstawie; zakaz ten realizuje standard określony w art. 14 ust. 5 (...) ( vide R. Stefański(red) S. Zabłocki( red) Kodeks postępowania karnego. Tom IV. Komentarz do art.425-467); nie jest dopuszczalne obecnie skazanie oskarżonego w instancji odwoławczej, gdyż od wyroku skazującego nie przysługuje już środek odwoławczy; wymagany jest bowiem dostęp do sądu wyższej instancji w celu ponownego rozpatrzenia orzeczenia o winie i karze zgodnie z ustawą; w zakresie kary, orzeczonej dopiero w drugiej instancji, nie byłby zatem zachowany standard określony w art. 14 ust. 5 (...), gdyż od tego rozstrzygnięcia nie przysługuje środek odwoławczy do sądu wyższej instancji. ( tak: D. Świecki (red) Kodeks postępowania karnego. Komentarz aktualizowany).

144 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

145 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w Szubinie będzie miał na uwadze aktualne dane o karalności oskarżonego W. K. i zastosuje się do ustawowych ograniczeń warunkujących wydanie określonych rozstrzygnięć o przedmiocie procesu.

146 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

147 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

148 Przytoczyć okoliczności

149 Koszty Procesu

150 P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

151 Przytoczyć okoliczności

PODPIS