Uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2023 r., IV Ka 234/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2023 r., IV Ka 234/23

Uzasadnienie

1 Formularz UK 2

2 Sygnatura akt

3 IV Ka 234/23

4 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

5 1

6 1CZĘŚĆ WSTĘPNA

7 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

8 Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2023 roku sygn. akt IV K 1130/22

9 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

10 ☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

11 ☐ oskarżyciel posiłkowy

12 ☐ oskarżyciel prywatny

13 ☐ obrońca

14 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

15 ☐ inny

16 0.11.3. Granice zaskarżenia

17 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

18 ☐ na korzyść

19 ☒ na niekorzyść

20 ☒ w całości

21 ☐ w części

22 ☐

23 co do winy

24 ☐

25 co do kary

26 ☐

27 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

28 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

29 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

30 ☒

31 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

32 ☐

33 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

34 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

35 ☒

36 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

37 ☒

38 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

39 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

40 ☐

41 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

42 ☐

43 art. 439 k.p.k.

44 ☐

45 brak zarzutów

46 0.11.4. Wnioski

47 ☒

48 uchylenie

49 ☐

50 Zmiana

51 1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

52 0.12.1. Ustalenie faktów

53 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

54 Lp.

55 Oskarżony

56 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

57 Dowód

58 Numer karty

59 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

60 Lp.

61 Oskarżony

62 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

63 Dowód

64 Numer karty

65 0.12.2. Ocena dowodów

66 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

67 Lp. faktu z pkt 2.1.1

68 Dowód

69 Zwięźle o powodach uznania dowodu

70 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

71 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

72 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

73 Dowód

74 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

75 1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

76 Lp.

77 Zarzut

78 Zarzuty:

79 I. obraza przepisów postępowania mająca wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów i uznanie, iż wypowiedzenie gróźb w silnym wzburzeniu nie stanowi czynu o stopniu społecznej szkodliwości wyższym niż znikomy, co w konsekwencji doprowadziło do umorzenia postępowania w trybie art. 17 § 1 pkt 3 k.p.k.;

80 II. obraza przepisu prawa materialnego, a to art. 1 § 2 k.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że działanie oskarżonego polegające na popełnieniu czynu z art. 190 § 1 k.k. charakteryzuje się znikomą społeczną szkodliwością, co doprowadziło do uznania, iż nie stanowi ono przestępstwa;

81 III. obraza przepisu prawa materialnego, a to art. 115 § 2 k.p.k. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie poprzez uznanie, iż zachowanie oskarżonego polegające na popełnieniu czynu z art. 190 § 1 k.k. charakteryzuje się znikomą społeczną szkodliwością, co doprowadziło do uznania, iż nie stanowi ono przestępstwa;

82 IV. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, z polegający na uznaniu, że rodzaj i charakter naruszonego dobra – wolność przed obawą popełnienia przestępstwa na jego szkodę uzasadniają przyjęcie znikomej społecznie szkodliwości czynu.

83 ☒ zasadny

84 ☐ częściowo zasadny

85 ☐ niezasadny

86 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

87 Zarzuty zasadne, albowiem argumentom zawartym w uzasadnieniu apelacji w zakresie oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu, co doprowadziło do uznania, iż nie stanowi on przestępstwa, nie można odmówić słuszności.

88 Nie przesądzając na obecnym etapie postępowania ostatecznej treści rozstrzygnięcia stwierdzić należy, że zaskarżone orzeczenie należało uchylić, albowiem analiza akt sprawy i prawidłowa ocena okoliczności podmiotowych i przedmiotowych czynu jakiego się dopuścił oskarżony wskazuje na to, że zaskarżony wyrok, niezależnie od słuszności zarzutów podniesionych w apelacji, wydany został z naruszeniem prawa mającego wpływ na treść orzeczenia - a mianowicie art. 115 § 2 k.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k. Przy czym waga tych uchybień musiała spowodować konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Analiza uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w sposób jednoznaczny przekonuje o tym, że dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu, Sąd ten brał pod uwagę okoliczności, które nie mają znaczenia dla tej oceny, pomijając jednocześnie te, których uwzględnienie było jego obowiązkiem zgodnie z brzmieniem art. 115 § 2 k.k.

89 Tytułem wstępu wskazać należy, że przesłanką dla umorzenia postępowania przez Sad I instancji było stwierdzenie znikomego stopnia społecznej szkodliwości czynu zarzucanego oskarżonemu z art. 190 § 1 k.k. Ocena społecznej szkodliwości musi mieć charakter kompleksowy, a jej trafność musi poddawać się weryfikacji (por. wyrok SN z 19.10.2016 r., V KK 250/16, LEX nr 2152411). Jak wskazuje Sąd Najwyższy: „Ocena stopnia społecznej szkodliwości konkretnego zachowania powinna być oceną całościową, uwzględniająca okoliczności wymienione w art. 115 § 2 k.k., nie zaś sumą, czy pochodną ocen cząstkowych takiej czy innej <ujemności> tkwiącej w poszczególnych okolicznościach i dlatego, jeżeli w art. 1 § 2 k.k. mówi się o znikomej społecznej szkodliwości czynu, to wymóg znikomości dotyczy społecznej szkodliwości ocenianej kompleksowo, nie zaś jej poszczególnych faktorów” (wyrok SN z 10.02.2009 r., WA 1/09, OSNwSK 2009/1, poz. 343).

90 W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że art. 115 § 2 k.k., który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu, nie pozostawia wątpliwości, że dominujące znacznie mają okoliczności z zakresu strony przedmiotowej, do której dołączono tylko dwie przesłanki strony podmiotowej (postać zamiaru i motywację sprawcy), a pominięto natomiast okoliczności związane z samym podmiotem czynu, tj. sprawcą, takie jak: wiek, opinia, właściwości i warunki osobiste, które wpływają na wymiar kary ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2008 r., V KK 1/08, R-OSNKW 2008, poz. 1325). O stopniu społecznej szkodliwości mają zatem decydować wyłącznie okoliczności związane z czynem i to zarówno natury przedmiotowej, jak i podmiotowej (por. W. Wróbel, A. Zoll, Polskie prawo karne. Część ogólna, Kraków 2010, s. 310 - 312). Jest to tzw. teoria przedmiotowo-podmiotowa, zwana niekiedy kompleksową (por. M. Mozgawa (red.), Komentarz karny. Komentarz aktualizowany, do art. 115 teza 3, LEX/el/ 2023).

91 Słusznie zauważa się też, że stwierdzając znikomy czy też nieznaczny stopień społecznej szkodliwości czynu, organ procesowy przyjmuje na siebie obowiązek wskazania przyczyn i przekonywującego uzasadnienia powodów decydujących o zasadności umorzenia lub warunkowego umorzenia postępowania karnego (por. M. Królikowski w: M. Królikowski, R. Zabłocki, Komentarz k.k., 1.1, Warszawa 2010, s. 199 - 201). Dokonując wartościowania okoliczności determinujących stopień szkodliwości społecznej czynu, trzeba rozważyć, które z przesłanek wymienionych w art. 115 § 2 k.k. występują w konkretnej sprawie, przeprowadzić pogłębioną analizę każdej z nich, uwzględnić ich znaczenie w istniejących realiach i dokonać oceny, które z nich zwiększają stopień społecznej szkodliwości, a które ten stopień zmniejszają (por. postanowienie SN z 14.11.2017 r., V KK 119/17, OSNKW 2018/2, poz. 17).

92 W realiach niniejszej sprawy, patrząc przez pryzmat wyżej zarysowanych kryteriów, które zgodnie z art. 115 § 2 k.k. decydują o stopniu społecznej szkodliwości czynu, należy stwierdzić, że bez znaczenia dla oceny stopnia społecznej szkodliwości są wskazane w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego okoliczności związane z faktem wcześniejszej, długotrwałej znajomości i współpracy pomiędzy oskarżonym i pokrzywdzonym. Sąd meriti przyjmując znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu wskazał, że do przedmiotowego zdarzenia współpraca układała się poprawnie, o czym świadczy długi okres jej trwania oraz brak podobnych zdarzeń w przeszłości. Sąd wskazał, że oskarżony i pokrzywdzony znają się od 10 lat, zaś oskarżony domagał się należnych mu pieniędzy po 10 latach zgodnej współpracy, działając w silnym wzburzeniu. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika zatem, że Sąd przyłożył zbyt wielką wagę do w istocie ubocznych okoliczności związanych z sytuacją oskarżonego i jego zachowaniem w postaci zdarzenia jednostkowego, natomiast sąd nie odniósł się do okoliczności mających znaczenie z punktu widzenia art. 115 § 2 k.k. W istocie Sąd nie odniósł się do zasadniczych i podstawowych dla określenia stopnia społecznej szkodliwości czynu kwestii, jak sposób działania oskarżonego polegający na wykrzykiwaniu wulgarnych, obelżywych wyzwisk, jak również gróźb pozbawienia życia przy świadkach, w ciągu dnia, na ulicy, co mogło wzbudzić w pokrzywdzonym lęk, iż groźba zostanie spełniona, zwłaszcza, że kolejnego dnia oskarżony uszkodził drzwi biura należącego do pokrzywdzonego. W tych realiach nie sposób podzielić stanowiska sądu meritii, iż czyn oskarżonego charakteryzuje się znikomym stopniem społecznej szkodliwości, co doprowadziło do umorzenia postępowania.

93 Wniosek

94 O uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

95 ☒ zasadny

96 ☐ częściowo zasadny

97 ☐ niezasadny

98 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

99 Podzielając argumentację apelującego w zakresie w jakim sąd dopuścił się błędu dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu i na jakiej podstawie uznał, że jest on znikomy, zaskarżony wyrok należało uchylić i przekazać Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania. W toku postępowania ponownie zostanie dokonana ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu zarzucanego oskarżonemu, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 115 § 2 k.k.

100 1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

101 1.

102 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

103 1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

104 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

105 0.11.

106 Przedmiot utrzymania w mocy

107 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

108 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

109 0.0.11.

110 Przedmiot i zakres zmiany

111 Zwięźle o powodach zmiany

112 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

113 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

114 1.1.

115 ☐ art. 439 k.p.k.

116 Zwięźle o powodach uchylenia

117 2.1.

118 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

119 ☒ art. 437 § 2 k.p.k.

120 Zwięźle o powodach uchylenia

121 Sąd odwoławczy podzielił argumentację apelującego w zakresie w jakim sąd dopuścił się błędu dokonując oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu przypisanego oskarżonemu i na jakiej podstawie uznał, że jest on znikomy. Zaskarżony wyrok należało zatem uchylić i przekazać Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.

122 3.1.

123 Konieczność umorzenia postępowania

124 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

125 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

126 4.1.

127 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

128 Zwięźle o powodach uchylenia

129 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

130 Ponownie rozpoznając sprawę sąd powtórnie dokonana oceny stopnia społecznej szkodliwości czynu zarzucanego oskarżonemu, z uwzględnieniem kryteriów określonych w art. 115 § 2 k.k.

131 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

132 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

133 Przytoczyć okoliczności

134 1Koszty Procesu

135 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

136 Przytoczyć okoliczności

137 1PODPIS

138 0.1Granice zaskarżenia

139 Kolejny numer załącznika

140 1

141 Podmiot wnoszący apelację

142 Prokurator

143 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

144 Wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 19 stycznia 2023 roku sygn. akt IV K 1130/22

145 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

146 ☐ na korzyść

147 ☒ na niekorzyść

148 ☒ w całości

149 ☐ w części

150 ☐

151 co do winy

152 ☐

153 co do kary

154 ☐

155 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

156 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

157 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

158 ☒

159 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

160 ☐

161 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

162 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

163 ☒

164 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

165 ☒

166 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

167 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

168 ☐

169 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

170 ☐

171 art. 439 k.p.k.

172 ☐

173 brak zarzutów

174 0.11.4. Wnioski

175 ☒

176 uchylenie

177 ☐

178 zmiana