Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2009 r., SNO 76/09

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 2009 r., SNO 76/09

Tekst

1 WYROK Z DNIA 13 PAŹDZIERNIKA 2009 R.

2 SNO 76/09

3 Osoba powołana na stanowisko sędziego po dniu 4 marca 2009 r. nie ponosi odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie służbowe, którego dopuściła się przed tą datą jako asesor sądowy (art. 60 pkt 12 w zw. z art. 75 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.). Przewodniczący: sędzia SN Jan Rychlicki.

4 Sędziowie SN: Teresa Flemming-Kulesza, Zbigniew Hajn (sprawozdawca).

5 S ą d N a j w y ż s z y – S ą d D y s c y p l i n a r n y z udziałem sędziego Sądu Okręgowego – Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego oraz protokolanta po rozpoznaniu w dniu 13 października 2009 r. sprawy byłej asesor w Sądzie Rejonowym, aktualnie sędziego tego Sądu, w związku z odwołaniem Zastępcy Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego od wyroku Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 22 czerwca 2009 r., sygn. akt (...)

6 u c h y l i ł zaskarżony wyrok i u m o r z y ł postępowanie dyscyplinarne wobec byłej asesor, kosztami tego postępowania obciążając Skarb Państwa.

Uzasadnienie

7 Wyrokiem z dnia 22 czerwca 2009 r. w sprawie o sygnaturze ASD (...), Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał b. asesor w Sądzie Rejonowym za winną tego, że dnia 15 marca 2008 r. w miejscowości P., gmina K., województwo (...), kierując samochodem osobowym marki „Toyota Yaris”, nr rej. (...), nie zachowała należytej ostrożności, powodując zagrożenie bezpieczeństwa w ruchu drogowym w ten sposób, że podjęła manewr wyprzedzenia samochodu marki „Fiat Cinquecento”, nr rej. (...), kierowanego przez Natalię G., w sytuacji, gdy Natalia G. sygnalizowała zamiar skrętu w lewo, doprowadzając do kolizji obu pojazdów i uszkodzenia samochodu „Fiat Cinquecento”, czym naruszyła przepisy prawa – art. 86 § 1 k.w. – i uchybiła tym samym godności urzędu sędziego, to jest czynu określonego w art. 107 § 1 u.s.p. i przyjmując, że zachodzi przypadek przewinienia dyscyplinarnego mniejszej wagi, na podstawie art. 109 § 5 u.s.p., odstąpił od wymierzenia kary. Kosztami postępowania dyscyplinarnego Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny obciążył Skarb Państwa. Uzasadniając wyrok Sąd Dyscyplinarny wskazał, że b. asesor, dopuszczając się zarzucanego wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji uchybiła godności urzędu sędziego. Przynosi bowiem ujmę temu urzędowi każde zachowanie 2

8 sędziego (asesora sądowego), polegające na naruszeniu przepisów prawa, zwłaszcza takie zachowanie, które wyczerpuje znamiona czynu karalnego, także mającego postać wykroczenia.

9 Uznanie opisanego powyżej zdarzenia za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi Sąd Dyscyplinarny pierwszej instancji uzasadnił tym, że wykroczenie, którego dopuściła się obwiniona, miało podłoże w niewłaściwej ocenie sytuacji na drodze i polegało na podjęciu decyzji wadliwej, niedostosowanej do tej sytuacji, w warunkach utrudniających podjęcie decyzji prawidłowej. Przewinienie to nie wskazuje na złą wolę obwinionej i posiadanie przez nią cech negatywnie rzutujących na wykonywanie czynności sędziego. Skutki kolizji nie były poważne – ograniczyły się do niewielkiego uszkodzenia obu samochodów, zaś zachowanie obwinionej po jej zaistnieniu można uznać za dopuszczalne. Poza tym, do zaistnienia kolizji przyczyniła się też, chociaż w mniejszym stopniu niż obwiniona, Natalia G., która, ruszając samochodem nie upewniła się, czy nadjeżdżający z tytułu samochód „Toyota” nie uniemożliwi jej bezpiecznego wykonania tego manewru. Mając na uwadze okoliczności zdarzenia, niewielki stopień zawinienia obwinionej i nieznaczny uszczerbek dla godności urzędu, Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uznał, że istnieją warunki do odstąpienia od wymierzenia jej kary, ponieważ nawet kara upomnienia, byłaby nadmiernie surowa. W odwołaniu od powyższego wyroku Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego Sądu Okręgowego zaskarżyła go w całości w odniesieniu do obwinionej, zarzucając: - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia w zakresie oceny stopnia winy, a polegający na przyjęciu, że w sprawie zachodzi przypadek mniejszej wagi określony w art. 109 § 5 u.s.p., skutkujący możliwość odstąpienia od wymierzenia kary;

10 - naruszenie art. 53 § 2 k.k., przez nieuwzględnienie przy wyborze kary okoliczności zachowania się po zdarzeniu, w tym niepodjęcie do daty wyrokowania, starań o naprawienie szkody;

11 - rażącą niewspółmierność zastosowanego rozstrzygnięcia w zakresie kary, polegającą na odstąpieniu od wymierzenia kary wobec obwinionej.

12 Na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. Zastępca Rzecznika Dyscyplinarnego wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie winy obwinionej na podstawie art. 107 § 1 u.s.p. i wymierzenie jej kary dyscyplinarnej nagany, ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu – Sądowi Dyscyplinarnemu.

13 We wniosku wniesionym dnia 7 października 2009 r. do Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego obwiniona wniosła o umorzenie postępowania dyscyplinarnego na podstawie art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. w zw. z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157) i obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania.

14 3

15 Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny zważył, co następuje:

16 Zgodnie z ustaleniami przyjętymi w sprawie, w dacie popełnienia wykroczenia określonego w wyroku Sądu Dyscyplinarnego – Sądu pierwszej instancji obwiniona była asesorem Sądu Rejonowego. Na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego obwiniona została powołana dnia 5 maja 2009 r. Ponadto z akt sprawy wynika, że wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko niej nastąpiło postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r., a wniosek o rozpoznanie sprawy został złożony w Sądzie Apelacyjnym – Sądzie Dyscyplinarnym dnia 21 maja 2009 r.

17 Wobec powyższego, wniosek obwinionej o umorzenie postępowania dyscyplinarnego jest uzasadniony. Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 2 października 2009 r., SNO 56/09, pogląd, zgodnie z którym, art. 60 pkt 12 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, znosząc odpowiedzialność dyscyplinarną asesorów, wprowadził od dnia 4 marca 2009 r. przeszkodę procesową w prowadzeniu wobec nich postępowań dyscyplinarnych, stanowiącą ujemną przesłankę procesową w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. W szczególności, w gruntownym uzasadnieniu tego wyroku, Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny wskazał, że z dniem 4 marca 2009 r. weszła w życie większość przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157), w tym art. 60 pkt 12 tej ustawy. W przepisie tym jasno ustalono, że: uchyla się dział III – „Asesorzy sądowi i aplikacja sądowo – prokuratorska”. Tym samym z datą 4 marca 2009 r. uchylony został również art. 136 § 2 u.s.p., który stanowił, w technice odesłania, podstawę odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów sądowych. W miejsce dotychczasowego unormowania nie wprowadzono żadnego innego, które dotyczyłoby odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów sądowych. Nie wprowadzono również żadnego specjalnego unormowania intertemporalnego, które „wyłączałoby” w tym cząstkowym zakresie jednoznaczną treść art. 60 pkt 12 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury. Tak więc w związku z treścią art. 60 pkt 12 oraz art. 75 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury, z dniem 4 marca 2009 r. odpadła, z mocy prawa, podstawa materialnoprawna odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów, zaś procesowym skutkiem tak dokonanej zmiany jest nie tylko wyłączenie możliwości wszczęcia, ale także dalszego prowadzenia wszczętych wcześniej, a niezakończonych prawomocnie przed tą datą, postępowań dyscyplinarnych wobec asesorów sądowych.

18 Od tej daty Sąd Dyscyplinarny nie był już władny do orzekania w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów.

19 W świetle powyższych uwag, mając na względzie to, że już w dacie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przeciwko obwinionej, co nastąpiło postanowieniem z 4

20 dnia 6 marca 2009 r., nie obowiązywała (odpadła, z mocy prawa) podstawa materialnoprawna odpowiedzialności dyscyplinarnej asesorów, wszczęcie i dalsze prowadzenie postępowania dyscyplinarnego przeciwko niej, a także orzekanie przez sąd w jej sprawie dyscyplinarnej nie miało podstawy prawnej. Przedstawionej wyżej oceny prawnej nie zmienia fakt, że obwiniona w dacie wydania przez Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny zaskarżonego orzeczenia była już sędzią. Skoro bowiem postępowanie dyscyplinarne przeciwko niej nie mogło być wszczęte, to dalsze prowadzenie tego postępowania i wydanie orzeczenia było niedopuszczalne. Poza tym, skoro art. 60 pkt 12 w zw. z art. 75 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury uchylił z dniem 4 marca 2009 r. odpowiedzialność dyscyplinarną asesorów, a obwiniona dopuściła się wykroczenia jako asesor, to fakt późniejszego powołania jej na stanowisko sędziego nie przekreśla zniesienia tej odpowiedzialności. Innymi słowy, osoba powołana na stanowisko sędziego po dniu 4 marca 2009 r. nie ponosi odpowiedzialności dyscyplinarnej za przewinienie służbowe, którego dopuściła się przed tą datą jako asesor sądowy (art. 60 pkt 12 w zw. z art. 75 ustawy o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury). Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny podziela również pogląd wyrażony w wyrokach Sądu Najwyższego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 17 września 2009 r., SNO 62/09 i 2 października 2009 r., SNO 56/09, że pomimo uchylenia art. 128 u.s.p., w sytuacji procesowej, jaka wystąpiła w niniejszej sprawie, zastosowanie znajdują przepisy Kodeksu postępowania karnego (zob. też argumentację, zawartą w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2009 r., I KZP 5/09, OSNKW 2009, nr 7, poz. 51).

21 Z powyższych względów Sąd Najwyższy – Sąd Dyscyplinarny orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku na podstawie art. 414 § 1 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 8 k.p.k. oraz w zw. z art. 60 pkt 12 i art. 75 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury (Dz. U. Nr 26, poz. 157 ze zm.), a o kosztach postępowania na podstawie art. 133 u.s.p.