Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., I USK 494/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., I USK 494/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 5 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ewa Stryczyńska

4 w sprawie z odwołania L.M. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

5 Oddział w Tomaszowie Mazowieckim o ponowne ustalenie wysokości emerytury, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. akt III AUa 527/24, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

6 Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z 12 kwietnia 2024 r. oddalił odwołanie L.M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w Tomaszowie Mazowieckim z 25 października 2023 r., w której organ odmówił L.M. prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury.

7 Sąd Okręgowy ustalił, że L.M., urodzona […] 1946 r., wcześniejszą emeryturę przyznaną decyzją ZUS z 18 grudnia 1997 r. pobierała od

8 1 grudnia 1997 r. na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 25 marca 1997 r. w sprawie wcześniejszego przechodzenia na emeryturę pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy.

9 Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury, organ rentowy przyjął dochód, który stanowił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 8 lat kalendarzowych 1983-1990 ze wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru 76,11 % oraz kwotę bazową 1001,51 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 29 lat i 5 miesięcy okresów składkowych oraz 2 lata i 6 miesięcy okresów nieskładkowych. Emerytura wyniosła 551,32 zł brutto. Przez kolejne lata emerytura była waloryzowana.

10 Decyzją z 18 października 1999 r. ZUS przeliczył wnioskodawczyni emeryturę od 1 września 1999 r., t.j. od miesiąca złożenia wniosku o emeryturę z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego 55 lat - obliczając jej wysokość i przyjmując do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z 10 lat kalendarzowych 1980-1989 ze wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru 76,27 % oraz kwotę bazową 1001,51 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 29 lat i 5 miesięcy okresów składkowych oraz 2 lata i 6 miesięcy okresów nieskładkowych. Emerytura wyniosła 664,65 zł brutto. Decyzją z 23 czerwca 2000 r. ZUS po błędnie ustalonym stażu pracy od 1 grudnia 1997 r. dokonał przeliczenia emerytury wnioskodawczyni przyjmując do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych 1980-1989 ze wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru 76,27 % kwotę bazową 1001,51 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 29 lat i 5 miesięcy okresów składkowych oraz 2 lata i 6 miesięcy okresów nieskładkowych. Emerytura wyniosła 747,34 zł brutto. Po nabyciu prawa do emerytury wcześniejszej wnioskodawczyni nie pozostawała w zatrudnieniu przez 30 miesięcy.

11 Decyzją z 17 czerwca 2008 r. ZUS przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 1 kwietnia 2008 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego i do ustalenia podstawy emerytury przyjął podstawę wymiaru przyjętą do ustalenia wcześniejszej emerytury z uwzględnieniem waloryzacji przysługujących po ustaleniu prawa do tego świadczenia. Wskaźnik podstawy wymiaru wyniósł 76,27 %, jako kwotę bazową przyjęto kwotę 1043,24 zł. Do ustalenia wysokości emerytury uwzględniono 29 lat i 6 miesięcy okresów składkowych oraz 2 lata i 5 miesięcy okresów nieskładkowych. Emerytura wyniosła 966,40 zł brutto. W decyzji stwierdzono, że nadal będzie wypłacana emerytura o symbolu EW90 jako świadczenie korzystniejsze.

12 Pobierając emeryturę wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu, zatem organ rentowy okresy zatrudnienia doliczał do okresów składkowych, wydłużając je. Wnioskiem złożonym 5 kwietnia 2013 r. wnioskodawczyni domagała się wyliczenia emerytury przy uwzględnieniu wynagrodzeń uzyskiwanych w okresie pracy w S. w J. od 1 października 2010 r. do 15 stycznia 2011 r. i w S.1 w K. od 16 stycznia 2011 r. do 31 marca 2013 r.

13 Decyzją z 25 kwietnia 2013 r. wnioskodawczyni odmówiono prawa do przeliczenia podstawy wymiaru świadczenia na podstawie art. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (zwanej ustawą emerytalną). Decyzją z 4 lipca 2013 r. organ rentowy uchylił decyzję z 25 kwietnia 2013 r. i odmówił wnioskodawczyni prawa do ustalenia emerytury na podstawie art. 55 ww. ustawy.

14 L.M. 6 sierpnia 2013 r. ponownie zwróciła się z pismem o przeliczenie należnej jej emerytury po przepracowaniu 30 miesięcy.

15 Po nabyciu prawa do emerytury wcześniejszej wnioskodawczyni nie udokumentowała 30 miesięcy ubezpieczenia, w związku z czym decyzją z 12 września 2013 r. organ rentowy odmówił jej prawa do przeliczenia świadczenia na podstawie art. 53 ust. 4 ustawy emerytalnej.

16 Wyrokiem z 20 lutego 2014 r. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie L.M. od decyzji organu rentowego z 4 lipca 2013 r. oraz 12 września 2013 r., a następnie Sąd Apelacyjny wyrokiem z 11 lutego 2015 r. oddalił apelację wnioskodawczyni od powyższego wyroku.

17 Od czasu prawomocnego zakończenia powyższego postępowania sądowego nie pojawiły się nowe okoliczności, które potwierdziłyby co najmniej 30 miesięczny okres podlegania przez wnioskodawczynię ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w okresie od nabycia przez nią prawa do wcześniejszej emerytury (tj. od 1 grudnia 1997 r.) a przed nabyciem przez nią prawa do emerytury z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego (tj. 31 marca 2008 r.).

18 Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w okresie od 1 marca 2012 r. do 31 grudnia 2019 r. skarżąca prowadziła działalność gospodarczą, jednak w tym okresie nie opłacała składek na ubezpieczenie społeczne. Od 10 września 2021 r. do 14 października 2021 r. skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia zawartej z agencją pracy H.

19 17 października 2023 r. wnioskodawczyni złożyła kolejny wniosek do organu rentowego o ponowne przeliczenie emerytury według kwoty bazowej z 1 kwietnia 2013 r. powielając argumentację zawartą we wcześniejszych wnioskach. Decyzją z 25 października 2023 r. ZUS - Oddział w Tomaszowie Mazowieckim odmówił L.M. prawa do ponownego ustalenia wysokości świadczenia wskazując, że nie przedłożyła ona nowych dowodów oraz nie ujawniła nowych okoliczności mających wpływ na wysokość świadczenia, a tym samym brak jest podstaw do przeliczenia emerytury.

20 W ocenie Sądu Okręgowego, z postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wnioskodawczyni po ukończeniu 55 roku życia nie pozostawała przez 30 miesięcy w ubezpieczeniu, zatem okres kontynuacji ubezpieczenia po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego mógł być jej doliczony jedynie do części stażowej. Kwestia zastosowania kwoty bazowej z 2013 r. była przedmiotem rozważań Sądu w związku z wcześniejszą decyzją. Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ rentowy postępował zgodnie z powyższą zasadą. Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ rentowy każdorazowo doliczał do emerytury okresy składkowe z tytułu trwającego zatrudnienia od 1 października 2010 r. do 31 marca 2013 r. Skoro więc wskazany okres zatrudnienia został już uwzględniony do wyliczenia wysokości świadczenia wnioskodawczyni to żądanie skarżącej w tym zakresie należy uznać za bezzasadne.

21 Jednocześnie Sąd Okręgowy przyznał rację organowi rentowemu, że okres prowadzenia przez odwołującą się działalności gospodarczej od 1 marca 2012 r. do 31 grudnia 2019 r. nie może stanowić podstawy do przeliczenia świadczenia, albowiem skarżąca w tym okresie nie odprowadzała składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 14 lit. a ustawy emerytalnej, samo prowadzenie działalności gospodarczej bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, nie stanowi okresu składkowego. Taki reżim ma swe uzasadnienie w tym, że prowadzący działalność gospodarczą są jednocześnie płatnikami składki, stąd od nich tylko zależało, czy składka została uiszczona. Również w postępowaniu o świadczenie emerytalne obowiązuje zasada, że to zainteresowany ma wykazać okres ubezpieczenia, tj. opłacania składek na ubezpieczenie społeczne lub zwolnienia od ich opłacania. Prowadzenie działalności, bez opłacania składek, nie stanowi okresu składkowego w ubezpieczeniu emerytalno-rentowym.

22 Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z 22 stycznia 2025 r. oddalił apelację L.M. od powyższego wyroku.

23 W ocenie Sądu Apelacyjnego, przedstawiony w apelacji zarzut obrazy art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie był trafny, gdyż Sąd Okręgowy, wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w apelacji, dokonał prawidłowej wykładni tego przepisu, jak również pozostałych przepisów wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jak zaznaczył Sąd drugiej instancji, z postępowania dowodowego przeprowadzonego w niniejszej sprawie wynika, że wnioskodawczyni po ukończeniu 55 roku życia nie pozostawała przez 30 miesięcy w ubezpieczeniu, zatem okres kontynuacji ubezpieczenia po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego mógł być jej doliczony jedynie do części stażowej. Organ rentowy każdorazowo w odpowiedzi na złożony wniosek doliczył do emerytury okresy składkowe z tytułu trwającego zatrudnienia od 1 października 2010 r. do 31 marca 2013 r. Tym samym, skoro wskazany okres zatrudnienia został już uwzględniony do wyliczenia wysokości świadczenia wnioskodawczyni to ponowne żądanie skarżącej w tym zakresie było, w ocenie Sądu, całkowicie bezpodstawne.

24 Z kolei odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 14 lit a ustawy emerytalnej Sąd Apelacyjny przypomniał, że okres prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej może być zaliczony jako okres składkowy jedynie wówczas, gdy opłacono za ten okres składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Jeżeli składka nie została odprowadzona, to w konsekwencji brak jest podstaw do zaliczenia tego okresu niezależnie od tego, czy ta działalność była prowadzona. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną przez odwołującą się, w której wniesiono o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na podstawie art. 398⁴ § 2 k.p.c. w związku z ustawowymi przesłankami wynikającymi z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c., tj. z powołaniem się na okoliczność, że istnieje potrzeba wykładni przepisów wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów oraz z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., tj. z powołaniem się na okoliczność, że zachodzi oczywista zasadność skargi kasacyjnej w zakresie podniesionych zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię.

25 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania uzasadniono przez wskazanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 53 § 3 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez ustalenie, czy emeryturę, której podstawę wymiaru stanowi podstawa wymiaru świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, oblicza się od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających do dnia nabycia uprawnień do emerytury oraz czy przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli zainteresowany po nabyciu uprawnień do świadczenia, którego podstawę wymiaru wskazał za podstawę wymiaru emerytury, podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

26 Jako podstawę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania odwołująca się wskazała nadto na oczywistą zasadność skargi w zakresie naruszenia art. 53 § 3 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, gdyż odwołująca się spełniła przesłanki ww. ustawy i w okresie od 1 października 2010 r. do 31 marca 2013 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym, jednak ZUS nie przeliczył jej z tego tytułu przysługującej jej emerytury na nowo, a także z uwagi na naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 14 lit a ustawy o emeryturach i rentach z FUS polegające na jego błędnym zastosowaniu i niewłaściwej wykładni.

27 Powołując się na art. 398⁴ § 1 pkt 2 w zw. z art. 398³ § 1 pkt 1 k.p.c. jako podstawę skargi, skarżąca zarzuciła Sądowi drugiej instancji naruszenie prawa materialnego tj.:

28 - art. 53 § 3 i 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odwołująca, która spełniła przesłanki ww. ustawy i w okresie od 1 października 2010 r. do dnia 31 marca 2013 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym, jednak ZUS nie przeliczył jej z tego tytułu przysługującej jej emerytury na nowo - to bezzasadnie wniosku odwołującej się nie uwzględniono a w wyroku powielono błędy i oddalono apelację;

29 - art. 6 ust. 2 pkt 14 lit a ustawy o emeryturach i rentach z FUS przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia roszczenia odwołującej jako bezzasadnego i oddalenia apelacji. Skarżąca zarzuciła nadto naruszenie przepisów postępowania tj. art. 3 k.p.c. (zasada prawdy formalnej) przez wydanie rozstrzygnięcia niezgodnie z materiałem faktycznym i dowodowym zgromadzonym w toku postępowania; art. 232 k.p.c. przez pominięcie ważnych dla rozstrzygnięcia dowodów, a jednocześnie nie dając wiary zeznaniom odwołującej i jej dowodom i dokumentom co do przeliczenia kwoty bazowej, dając wiarę organowi i jednocześnie odmawiając wiary twierdzeniom i dowodom zgromadzonym w aktach sprawy; także art. 316 k.p.c. przez nieuwzględnienie stanu rzeczy istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy. Sąd miał udokumentowaną wiedzę o tym, że odwołująca się spełnia przesłanki do przeliczenia emerytury a mimo to nie dał wiary odwołującej się i wskazywanym przez nią dokumentom jako dowodom, i w konsekwencji oddalił apelację.

30 Skarżąca wniosła ponadto o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w Łodzi oraz zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.

31 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

32 Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie jej do rozpoznania.

33 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 pkt. 1-4 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).

34 Koniecznej selekcji skarg pod kątem realizacji tego celu służy instytucja wstępnego badania skargi w ramach tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398⁹ k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej. Ten etap postępowania przed Sądem Najwyższym jest ograniczony wyłącznie do zbadania przesłanek przewidzianych w art. 398⁹ § 1 pkt 1-4 k.p.c., nie służy zaś merytorycznej ocenie skargi kasacyjnej, ani podniesionych u jej podstaw zarzutów. W razie spełnienia co najmniej jednej z tych przesłanek, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i skierowanie jej do merytorycznego rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jest usprawiedliwione.

35 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien zatem wskazywać, że zachodzi przynajmniej jedna z powołanych powyżej okoliczności, a jego uzasadnienie powinno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście, biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba merytorycznego rozpoznania skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym) środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, lecz jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, z uwagi na przeważający w jej charakterze element interesu publicznego.

36 Trzeba także mieć na uwadze, że wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie podlegają analizie na wstępnym etapie badania skargi w ramach przedsądu, natomiast przytoczone podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie oceniane są dopiero po przyjęciu skargi do rozpoznania, w trakcie jej merytorycznego rozpoznawania. Oba te elementy muszą więc być przez skarżącego wyodrębnione, oddzielnie przedstawione i uzasadnione. Skarga kasacyjna powinna być więc tak zredagowana i skonstruowana, aby Sąd Najwyższy nie musiał poszukiwać w uzasadnieniu jej podstaw pozostałych elementów konstrukcyjnych skargi, ani tym bardziej się ich domyślać (postanowienia Sądu Najwyższego: z 20 października 2016 r., I PK 59/16, LEX nr 2160130; z 10 marca 2016 r., II CSK 10/16, LEX nr 2009500; z 26 lutego 2016 r., V CSK 518/15, LEX nr 2015640; z 24 września 2015 r., II PK 27/15, LEX nr 2019527).

37 Wniosek odwołującej się o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie nie sprostał wskazanym wyżej wymaganiom.

38 Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, oparcie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance określonej w art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c., to jest istnieniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, wymaga wykazania, że określony przepis prawa, będący źródłem poważnych wątpliwości interpretacyjnych, wymaga dokonania wykładni dotychczas nie sformułowanej albo niejednolita wykładnia wywołuje rozbieżności w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Wątpliwości te i rozbieżności należy przytoczyć, przedstawiając ich doktrynalne lub orzecznicze źródła (postanowienia Sądu Najwyższego: z 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, LEX nr 424365 i z dnia 18 lutego 2015 r., II CSK 428/14, LEX nr 1652383). Konieczne jest wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 grudnia 2007 r., I PK 233/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 43). Powołanie się na rozbieżności w orzecznictwie wymaga ponadto przytoczenia i poddania analizie rozbieżnych orzeczeń sądów w celu wykazania, że rozbieżności te mają swoje źródło w różnej wykładni przepisu, bądź też przedstawienia argumentów wskazujących, że wykładnia przeprowadzona przez sąd drugiej instancji sprzeczna jest z jednolitym stanowiskiem doktryny lub orzecznictwa Sądu Najwyższego. Ponadto, ze względu na publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej, skarżący powinien wykazać celowość dokonania wykładni konkretnego przepisu przez Sąd Najwyższy ze względu na potrzeby praktyki sądowej (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2012 r., III SK 29/12, LEX nr 1238124). Twierdzenie o występowaniu potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów jest bowiem uzasadniony tylko wtedy, kiedy przedstawiony problem prawny nie został jeszcze rozstrzygnięty przez Sąd Najwyższy lub kiedy istnieją rozbieżne poglądy, wynikające z odmiennej wykładni przepisów konstruujących owo zagadnienie.

39 Natomiast skarga jest oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., jeżeli zaskarżone skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna od razu, bez potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS 2002 nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003 nr 18, poz. 437). Oczywiste naruszenie prawa jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy jest ono z góry widoczne dla każdego prawnika, bez potrzeby głębszej analizy prawniczej, gdy jest zupełnie pewne i nie może ulegać żadnej wątpliwości, gdy podniesione zarzuty naruszenia wskazanych przepisów są zasadne prima facie, bez dokonywania głębszej analizy tekstu tych przepisów i bez doszukiwania się ich znaczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538).

40 Powołanie się na przesłankę wskazaną w art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., zobowiązuje zatem do przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej postaci naruszenia przez sąd drugiej instancji przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości, dostrzeganej natychmiast, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, co daje podstawę do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, to jest podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia 2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09, LEX nr 602695). Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji, o charakterze elementarnym, polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, LEX nr 1940571).

41 Skarżąca wnosząc o przyjęcie do rozpoznania skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie wskazała na potrzebę wykładni przepisów prawnych wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, tj. art. 53 § 3 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1749, zwanej „ustawą emerytalną”), natomiast w dalszej części wniosku stwierdziła, że występuje oczywista zasadność skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia art. 53 § 3 i 4 ww. ustawy.

42 Tak ujęte przesłanki przedsądu wzajemnie się wykluczają. W orzecznictwie przyjęty jest pogląd, że nie można twierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona (co ma miejsce wówczas, gdy stwierdzone naruszenia prawa są widoczne na pierwszy rzut oka, bez pogłębionej analizy prawnej) i jednocześnie, że w sprawie występuje poważne zagadnienie prawne, które wymaga zaangażowania Sądu Najwyższego w dokonanie pogłębionej interpretacji niejasnych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 30 listopada 2012 r., I UK 414/12, LEX nr 1675171). To co ma świadczyć o oczywistej zasadności skargi nie może być jednocześnie ujmowane jako podstawa przedsądu z art. 398⁹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.c., gdyż jeżeli występuje istotne zagadnienie prawne albo poważny problem świadczący o potrzebie wykładni przepisu, to nie można jednocześnie twierdzić, że z tych samych przyczyn skarga jest oczywiście uzasadniona, jako że twierdzenie o oczywistej zasadności skargi pozostaje wówczas w kolizji z problemami prawnymi warunkującymi pierwszą i drugą podstawę przedsądu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 lipca 2012 r., I UK 118/12, LEX nr 1675225). Zatem nie do pogodzenia z oczywistością skargi jako jej przesłanki jest stawianie w niej zagadnień prawnych, wymagających rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy ani wskazywanie na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 2011 r., II UK 24/11, LEX nr 1365662).

43 Niezależnie od tego błędu konstrukcyjnego skargi, skarżąca nie wykazała, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona i nie wykazała potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących wątpliwości.

44 Przede wszystkim podnoszone we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania kwestie prawne i wątpliwości interpretacyjne, pozostają takimi jedynie w ocenie samej skarżącej, gdyż zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, a skarżąca nie wykazała, aby była konieczność zaangażowania Sądu Najwyższego w ponowny proces interpretacji wskazywanych przepisów. Skarżąca poprawnie identyfikuje i powołuje wiodące orzeczenie Sądu Najwyższego w omawianym zakresie tj. wyrok z 27 maja 2014 r., wydany w sprawie I UK 413/13, niemniej jednak wyciąga z jego uzasadnienia niepoprawne wnioski, które - w ogólnym zarysie - nie przystają do stanu faktycznego przedmiotowej sprawy. W tym miejscu podkreślić należy, że z poczynionych przez sądy obu instancji w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest związany z mocy art. 398¹³ § 2 k.p.c., wynika, że skarżąca nie spełniła przesłanek ustawowych dających podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a w konsekwencji przeliczenia emerytury. Przede wszystkim nie wykazała okresu 30 miesięcy podlegania ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym w wymaganym okresie. Tym samym podstawa przedsądu z art. 398⁹ § 1 pkt 2 k.p.c. jest jedynie próbą polemiki z ustaleniami faktycznymi i dokonaną przez Sąd Apelacyjny subsumcją. Podobnie należy ocenić powołaną przez skarżącą podstawę przedsądu z art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w zakresie „naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 14 lit a ustawy o emeryturach i rentach z FUS polegającą na jego błędnym zastosowaniu i niewłaściwej wykładni”. Poza tym, że jest to również polemika z niepodważonym ustaleniem w sprawie, że skarżąca w okresie prowadzenia działalności gospodarczej nie odprowadzała składek na ubezpieczenie społeczne (zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 14 lit. a ustawy o emeryturach i rentach z FUS, samo prowadzenie działalności gospodarczej bez opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, nie stanowi okresu składkowego), to odwołanie się (łączenie) podstaw przedsądu do merytorycznych podstaw zarzutów skargi kasacyjnej jest kolejnym konstrukcyjnym błędem skargi kasacyjnej i zabieg ten nie mógł odnieść zamierzonego skutku.

45 Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c.