Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., I PSK 196/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 sierpnia 2026 r., I PSK 196/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 5 sierpnia 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Ewa Stryczyńska

4 w sprawie z powództwa B. T. przeciwko D. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o ustalenie wypadku przy pracy, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 5 sierpnia 2026 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2024 r., sygn. akt XIII Pa 140/23, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Uzasadnienie

5 Sąd Rejonowy dla m.st. w Warszawie, wyrokiem z 12 czerwca 2023 r., ustalił, że zdarzenie z 23 sierpnia 2021 r., jakie miało miejsce u pozwanego D. sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie z udziałem powoda B. T. było wypadkiem przy pracy (pkt I), zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (pkt II) oraz nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie kwotę 750 zł., tytułem opłaty od pozwu, której powód nie miał obowiązku uiszczać z mocy ustawy (pkt III).

6 Sąd Rejonowy ustalił, że B. T. jest zatrudniony w D. sp. z o.o. w W. od 1 sierpnia 2016 r., przy czym od 7 lipca 2017 r. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony w pełnym wymiarze czasu pracy, ostatnio na stanowisku magazyniera w Centrum W./Sortownia.

7 Powód, pracując w D. sp. z o.o. poddawany był badaniom kontrolnym zlecanym przez pracodawcę. Był w pełni dopuszczony do pracy przez lekarza medycyny pracy. 5 października 2021 r. otrzymał orzeczenie lekarza medycyny pracy o braku przeciwskazań zdrowotnych ze wskazaniem: zdolny do wykonywania pracy na stanowisku magazynier. Jako datę następnego badania okresowego wyznaczono 11 czerwca 2022 r. Powód był zapoznany z analizą i oceną ryzyka zawodowego. Powód nie leczył się przewlekle z żadnego powodu poza łuszczycą (leczenie miejscowe).

8 W dniu 23 sierpnia 2021 r. powód przyszedł do pracy na godzinę 15:00 w jednostce centrum sortowania przesyłek ekspresowych w W. Przebrał się w odzież roboczą, obuwie i rozpoczął pracę. Tak jak każdego dnia przesyłki zjeżdżały ze zsypu sortera na taśmę. Powód obsługiwał dwa taśmociągi ustawione równolegle względem siebie. Przemieszczając się pomiędzy taśmociągami powód ściągał przesyłki i układał „w murek” na naczepie samochodu. O godzinie 19:00 powód odbył regulaminową przerwę. Pod koniec zmiany ok. godz. 22 poczuł się zmęczony, głodny, zrobiło mu się gorąco i duszno. Po godzinie 22:45 kilkukrotnie spoglądał na zegarek. O godzinie 22:52 zaczął kręcić się w koło, był zdezorientowany, nerwowo rozglądał się, nagle zaczął chwiać się na nogach, jego nogi zesztywniały, po czym osunął się na taśmociąg, a następnie straciwszy przytomność, upadł całym ciałem na podłogę, uderzając o nią twarzą. Po pewnym czasie pojawiła się krew w okolicach głowy pracownika. Powód leżąc na podłodze, doznał drgawek. Na miejsce przybyli pracownicy, którzy udzielili mu pierwszej pomocy przedmedycznej, ułożyli powoda w pozycji bezpiecznej. Po jakimś czasie powód odzyskał przytomność, został zabrany przez karetkę pogotowia do szpitala. Miał rozciętą głowę i uszkodzony nos. Nie było bezpośrednich świadków powyższego zdarzenia. Zdarzenie zostało nagrane przez kamerę przemysłową znajdującą się w miejscu pracy.

9 Sąd Rejonowy ustalił, że warunki pracy w tym dniu były standardowe i nie odbiegały od innych. Średnia temperatura wynosiła około 20 stopni. Powód jak i inni pracownicy nie skarżyli się na warunki pracy. Był to standardowy dzień pracy, nic nie odbiegało od normy.

10 W następstwie powyższego zdarzenia z 23 sierpnia 2021 r. powód został przyjęty do Kliniki Chirurgii Ogólnej i Naczyniowej […] z urazem głowy, krótkotrwałą utratą przytomności oraz złamaniem kości nosa. Przy przyjęciu wykonano TK głowy, szyi, w którym stwierdzono stan po wieloodłamowym złamaniu kości nosowej obustronnie, przegrody nosowej, łuku jarzmowego prawego, nie stwierdzono innych zmian pourazowych. W warunkach SOR nastawiono złamanie, założono tamponadę przednią i zszyto ranę okolicy czołowej. Po 48 godzinach usunięto tamponadę. Powód w stanie ogólnym dość dobrym, został wypisany do domu.

11 W związku z zaistniałym zdarzeniem, na skutek zgłoszenia wypadku przez D. J., 23 sierpnia 2021 r., został powołany zespół powypadkowy w składzie A. W. - regionalny specjalista ds. BHP oraz M. S. - Zakładowy Społeczny Inspektor Pracy. 6 września 2021 r. członek zespołu powypadkowego A. W. sporządziła protokół powypadkowy Nr 030/2021 r., w którym nie uznała zdarzenia z 23 sierpnia 2021 r. za wypadek przy pracy, stwierdzając w protokole, że zdarzenie spowodowane było chorobą powoda. Z kolei członek zespołu powypadkowego M. S. złożył na piśmie zdanie odrębne. W zdaniu odrębnym do protokołu wskazał między innymi, że „w oparciu o - posiadaną na dzień sporządzenia protokołu powypadkowego - dokumentację medyczną, zeznania poszkodowanego i nagrania z dnia zdarzenia, nie można stwierdzić ze przyczyną zdarzenia była przyczyna tkwiąca w organizmie poszkodowanego”.

12 Pracodawca przychylił się do zdania odrębnego M. S. w zakresie pkt 4 dotyczącego okoliczności wypadku, do wskazania, że należy wykreślić w protokole sformułowanie incydent medyczny jak również, że należy zacytować rozpoznanie zawarte w dokumentacji medycznej. Nie przychylił się natomiast do zdania odrębnego dotyczącego rodzaju wypadku.

13 W związku z wniesieniem zdania odrębnego, pracodawca 9 września 2021 r.

14 sporządził nowy, zmieniony protokół nr 030/2021 r. Ostatecznie w pkt 5 protokołu powypadkowego nie wskazano przyczyn wypadku, natomiast w pkt 7 protokołu stwierdzono, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy, co uzasadniono następująco: „wypadek nie spełnia ustawowej definicji wypadku przy pracy w myśl ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniach społecznych z tytułu wypadku przy pracy i chorób zawodowych. Zdarzenie jest nagłe, spowodowało uraz, miało związek z pracą, lecz w oparciu o posiadaną na dzień sporządzenia protokołu powypadkowego dokumentację medyczną, zeznania poszkodowanego, nagrania z dnia zdarzenia, zespół powypadkowy nie jest w stanie obiektywnie ustalić czynnika zewnętrznego, który doprowadził lub mógł doprowadzić do zdarzenia jakim był upadek i uderzenie o podłogę lub mógł wywołać nieokreślone objawy zdrowotne poprzedzające upadek. Na dzień pisania protokołu z posiadanej dokumentacji medycznej, zeznań poszkodowanego i nagrania identyfikuje się jedynie czynnik wewnętrzny pochodzący z organizmu powodujący zdarzenie upadek pracownika (świadczą o tym nieokreślone objawy zdrowotne poprzedzające upadek). Na dzień sporządzania protokołu w opinii zespołu powypadkowego powodem osunięcia się i uderzenia twarzą w podłogę była zatem jedynie przyczyna wewnętrzna tkwiąca w organizmie poszkodowanego”. Powód został zapoznany z protokołem powypadkowym i nagraniem przez A. W. i A. M., którzy udali się w tym celu do jego domu. Powód podpisał powyższy protokół 14 września 2021 r. W tym samym dniu protokół został zatwierdzony przez pracodawcę. Następnie 15 września 2021 r. protokół został przesłany powodowi przesyłką poleconą. Powód zgłosił pracodawcy na piśmie zastrzeżenia do protokołu z 9 września 2021 r. wskazując, że zdarzenie było wypadkiem przy pracy. Jednocześnie podniósł, że nigdy nie chorował, więc przyczyną zdarzenia nie mógł być stan jego zdrowia. Powód został skierowany przez pracodawcę na kontrolne badania lekarskie. Neurolog stwierdził, że powód jest zdrowy. Nigdy wcześniej nie miał drgawek, nie zdarzały mu się utraty świadomości.

15 Sąd Rejonowy wskazał, że podstawą prawną żądania powoda jest art. 189 k.p.c., zgodnie z którym powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia stosunku prawnego, gdy ma w tym interes prawny. Niewątpliwie powód w niniejszym postępowaniu miał interes prawny bowiem domagał się ustalania, że zdarzenie z 23 sierpnia 2021 r. stanowiło wypadek przy pracy, zaś pracodawca w protokole powypadkowym odmówił uznania spornego zdarzenia za wypadek przy pracy, z kolei uznanie zdarzenia z 23 sierpnia 2021 r. za wypadek przy pracy może wpływać na sytuację prawną powoda (np. prawo do żądania jednorazowego odszkodowania, czy też wyższy wymiar zasiłku).

16 Sąd Rejonowy powołując się na art. 3 ust. 1 z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1205 ze zm. dalej jako „ustawa wypadkowa”) podniósł, że warunkiem uznania zdarzenia za wypadek przy pracy jest spełnienie łącznie przesłanek, wymienionych w przywołanej normie. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku: 1) z pracą podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Brak którejkolwiek z tych przesłanek powoduje, że zdarzenia nie można uznać za wypadek przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy wypadkowej.

17 Sąd pierwszej instancji podniósł, że bezsporne między stronami było uznanie, że zdarzenie z udziałem powoda miało miejsce w czasie pracy i związane było z czynnościami pracowniczymi powoda. Miało także charakter nagły. Bezsporne było również to, że na skutek zdarzenia powód doznał określonych obrażeń, wypełniających desygnat „urazu” w rozumieniu ww. ustawy. Natomiast istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy wypadek, jakiemu uległ powód był spowodowany przyczyną zewnętrzną, która to okoliczność stanowi jedną z przesłanek uznania zdarzenia z 23 sierpnia 2021 r. za wypadek przy pracy.

18 Sąd Rejonowy podniósł, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego omdlenie lub zasłabnięcie pracownika nie może zostać uznane samo w sobie za przyczynę wypadku, lecz przyczyną w takiej sytuacji stanowi zetknięcie się ciała upadającego pracownika z podłożem, w sprawie niniejszej skutkujące złamaniem kości nosa, łuku jarzmowego, urazem głowy.

19 W ocenie Sądu Rejonowego przyczyną zewnętrzną wypadku z 23 sierpnia 2021 r. było właśnie uderzenie w twarde podłoże poprzedzone upadkiem (osunięciem się pracownika) po omdleniu. To stanowiło przyczynę zewnętrzną, nie zaś omdlenie. Powód nie doznał urazu w postaci m.in. złamania nosa, urazu ciętego głowy na skutek utraty przytomności, zesztywnienia, czy też drgawek (które pojawiły się jakiś czas po uderzeniu głową o podłogę), lecz właśnie na skutek zetknięcia się z twardym podłożem, co było poprzedzone upadkiem (osunięciem się).

20 Zdaniem Sądu pierwszej instancji brak było jakichkolwiek przyczyn o charakterze wewnętrznym (chorobowych) wynikających z właściwości organizmu powoda, przy czym dla oceny zdarzenia jako wypadku przy pracy zbędnym było w rozważanej sytuacji, ustalenie powodów zasłabnięcia powoda, a niewykazanie przez niego tych powodów związanych z pracą i jej warunkami nie oznacza, że do zdarzenia doszło wyłącznie na skutek przyczyn tkwiących w jego organizmie. Tym samym Sąd ustalił, że wypadek jakiemu 23 sierpnia 2021 r. uległ powód podczas pracy u pozwanego, był wypadkiem przy pracy.

21 Na skutek apelacji strony pozwanej Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z 1 sierpnia 2024 r. oddalił apelację (pkt I) i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów zastępstwa prawnego (pkt II).

22 Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych, w pełni przydatnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych. Również dokonana ocena prawna nie nasuwa zastrzeżeń co do właściwej wykładni przepisów prawa oraz ich prawidłowego zastosowania. Ponadto w ocenie Sądu odwoławczego w rozpoznawanej sprawie z materiału dowodowego Sąd Rejonowy nie tylko wyprowadził wnioski zgodne z zasadami określonymi przez art. 233 § 1 k.p.c., ale również nie było podstaw do wysnucia innych, odmiennych konkluzji.

23 W ocenie Sądu Okręgowego brak jest jakichkolwiek dowodów potwierdzających, że wyłączną przyczyną istotnego zdarzenia był stan chorobowy powoda, a za tym schorzenie samoistne. Z dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach sprawy nie wynikało, by powód leczył się wcześniej z powodu jakiejkolwiek choroby przewlekłej. Powód posiadał stosowne zaświadczenie lekarza medycyny pracy o braku jakichkolwiek przeciwwskazań do wykonywania zawodu magazyniera. Ponadto, w dniu spornego zdarzenia ani wcześniej powód nie skarżył się na warunki panujące w pracy czy dolegliwości bólowe.

24 Sąd Okręgowy podkreślił, że tylko z samego faktu, że poszkodowany nie może wykazać innej (dodatkowej) przyczyny zdarzenia, nie jest prawidłowe wnioskowanie, według którego wyłączną przyczyną zdarzenia jest przyczyna tkwiąca w organizmie poszkodowanego.

25 W ocenie Sądu drugiej instancji na aprobatę nie zasługiwał również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego przez dokonanie błędnej wykładni art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189 ze zm.). W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami była właśnie ta jedna spośród wymienionych wyżej przesłanek wypadku przy pracy, a mianowicie, czy uraz w postaci złamania kości nosa, łuku jarzmowego oraz ran ciętych głowy został wywołany przyczyną zewnętrzną.

26 Sąd Okręgowy odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego podniósł, że wystarczającym dla ustalenia przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy, jakiemu uległ powód 23 sierpnia 2023 r., jest ustalenie, że do złamania kości nosa, łuku jarzmowego oraz urazu głowy doszło w wyniku uderzenia o twarde podłoże.

27 Przyczyna ta leżała więc niewątpliwie poza organizmem poszkodowanego.

28 Całkowicie bez znaczenia pozostawać musi natomiast dla rozstrzygnięcia sprawy wskazywana przez pracodawcę praprzyczyna spowodowania samego uderzenia tj. omdlenie i zesztywnienie ciała, skoro nie to było przyczyną wskazanych urazów, a dopiero właśnie uderzenie o twarde podłoże. Gdyby bowiem nie doszło do uderzenia o podłogę, nie doszłoby do złamania nosa i innych kości twarzy oraz ran ciętych głowy, a samo zasłabnięcie nie wywołało jakichkolwiek negatywnych skutków. Nawet jeśli potraktować zasłabnięcie jako współprzyczynę wypadku przy pracy, to fakt ten nie może skutkować oddaleniem roszczenia, gdyż poza nim istniała jeszcze jedna, kluczowa dla powstania urazu, współprzyczyna - uderzenie o twarde podłoże. Niezasadny był także w ocenie Sądu drugiej instancji zarzut naruszenia art. 232 k.p.c. w zw. z art. 6 k.c. przez przerzucenie ciężaru dowodu na stronę pozwaną. Sąd drugiej instancji miał w tym zakresie na względzie, że wyrażonej w art. 6 k.c. reguły rozkładu ciężaru dowodu nie można rozumieć w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, obowiązek dowodzenia wszelkich faktów o zasadniczym dla rozstrzygnięcia sporu znaczeniu spoczywa na stronie powodowej. Jeżeli powód wykazał wystąpienie faktów przemawiających za słusznością dochodzonych roszczeń, wówczas to pozwanego obarcza ciężar udowodnienia ekscepcji i okoliczności uzasadniających jego zdaniem oddalenie powództwa.

29 Zdaniem Sądu Okręgowego pozwany pracodawca nie sprostał temu ciężarowi. Tylko z samego faktu braku możliwości ustalenia przyczyn zasłabnięcia powoda nie można wywodzić, że tym samym przyczyna miała charakter wewnętrzny. Sąd drugiej instancji zaakceptował przy tym stanowisko Sądu Rejonowego, że skoro w ocenie pozwanego do zdarzenia doszło z przyczyny tkwiącej w organizmie poszkodowanego powoda, to winna była powyższą okoliczność wykazać wskazując, jakie schorzenie i że to ono wyłącznie wywołało skutek zdarzenia z 23 sierpnia 2021 r. Tymczasem strona pozwana nie tylko nie wnosiła o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego na taką okoliczność, ale wręcz przeciwnie była przeciwna przeprowadzaniu ww. dowodu, wskazując, że nawet dostrzeżenie występowania przyczyny wewnętrznej byłoby niewystarczające, gdyż nie to jest osią sporu. Od wyroku Sądu Okręgowego skargę kasacyjną wniosła pozwana spółka.

30 Zaskarżając wyrok w całości skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi drugiej instancji. We wniosku ewentualnym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz o uchylenie w całości poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi.

31 W każdym przypadku skarżąca wniosła o zasądzenie od powoda na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

32 W podstawach skargi kasacyjnej zarzucono Sądowi drugiej instancji naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 278 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. w zw. z art. 231 k.p.c. oraz naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

33 We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca powołała się na jej oczywistą zasadność. Zdaniem skarżącej skarga kasacyjna jest w sposób oczywisty uzasadniona, ponieważ sąd drugiej instancji zastosował art. 3 ust. 1 pkt 1 do niedostatecznie ustalonego stanu faktycznego sprawy, co świadczy o błędnym zastosowaniu tego przepisu. W podobnej sytuacji Sąd Najwyższy przyjął do merytorycznego rozpoznania i rozstrzygał sprawę (III USKP 66/22).

34 Według skarżącej Sąd drugiej instancji nie dokonał właściwej analizy czynników pochodzących z zewnątrz. Skoro jak wynika z uzasadnienia wyroku, Sąd drugiej instancji nie ustalił żadnych nagłych ani nadzwyczajnych warunków pracy, to brak było podstaw do przyjęcia, że zdarzenie zostało spowodowane przyczyną zewnętrzną i że proces świadczenia pracy doprowadził lub przyczynił się do jego powstania. Sąd drugiej instancji sztucznie wyizolował jako przyczynę urazu sam fakt zetknięcia się głowy powoda z podłożem. Nieprawidłowo pominął jednak, że to uderzenie było skutkiem nagłego zdarzenia polegającego na samoistnym pogorszeniu się stanu powoda. To co działo się z powodem przed uderzeniem było przyczyną, która doprowadziła do urazu. Samo uderzenie było natomiast wynikiem zaburzenia świadomości powoda, którego status (to czy było ono przyczyną zewnętrzną czy wewnętrzną) nie został ustalony. Zdaniem skarżącej sąd powinien był zbadać który z czynników doprowadził do urazu i w jakim stopniu. To badanie powinno nastąpić w wyniku przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

35 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

36 Skarga kasacyjna nie spełniła ustawowych wymagań warunkujących przyjęcie jej do rozpoznania.

37 Zgodnie z art. 398⁹ § 1 pkt 1 – 4 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1), istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Obowiązkiem skarżącego jest sformułowanie i uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w nawiązaniu do tych przesłanek, gdyż tylko wówczas może być osiągnięty cel wymagań przewidzianych w art. 398⁴ § 2 k.p.c. Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wynika z oceny czy okoliczności powołane przez skarżącego odpowiadają tym, o jakich stanowi art. 398⁹ § 1 k.p.c.

38 Jeżeli skarżąca powołuje się na oczywistą zasadność skargi, to powinna zawrzeć w niej wywód prawny, z którego ta oczywista zasadność będzie wynikała. Ma to być przy tym zasadność łatwo dostrzegalna już nawet przy pobieżnej lekturze skargi (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 3 marca 2012 r., II PK 294/11, LEX nr 1214578). Znaczy to, że w motywach wniosku opartego na tej przesłance przedsądu powinien być zawarty wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się owa oczywistość i przedstawione argumenty na poparcie twierdzeń (zob.

39 postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, LEX nr 198531; z 10 sierpnia 2006 r., V CSK 204/06, LEX nr 421035; z 9 stycznia 2008 r., III PK 70/07, LEX nr 448289; z 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, LEX nr 448205; z 3 kwietnia 2008 r., II PK 352/07, LEX nr 465859 i z 5 września 2008 r., I CZ 64/08, LEX nr 512050).

40 O ile dla uwzględnienia skargi wystarczy, że jej podstawa jest usprawiedliwiona, to dla przyjęcia skargi do rozpoznania niezbędne jest wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy przepisów prawa i doszukiwania się ich znaczenia (tak m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z 16 września 2003 r., IV CZ 100/03, LEX nr 82274; z 22 stycznia 2008 r., I UK 218/07, LEX nr 375616; z 26 lutego 2008 r., II UK 317/07, LEX nr 453107; z 9 maja 2008 r., II PK 11/08, LEX nr 490364; z 21 maja 2008 r., I UK 11/08, LEX nr 491538 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 38/08, LEX nr 494134).

41 W judykaturze podkreśla się, że przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Sam zarzut naruszenia (nawet oczywistego) określonego przepisu (przepisów) nie prowadzi wprost do oceny, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (postanowienia Sądu Najwyższego: z 7 stycznia 2003 r., I PK 227/02, OSNP 2004 Nr 13, poz. 230; z 11 stycznia 2008 r., I UK 285/07, LEX nr 442743; z 11 kwietnia 2008 r., I UK 46/08, LEX nr 469185 i z 9 czerwca 2008 r., II UK 37/08, LEX nr 494133).

42 Przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie przekonuje o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Skarżąca nie wykazała, że zastosowanie powołanych przepisów prawa, których naruszenie miałoby wskazywać na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, w szczególności art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 1644, zwanej „ustawą wypadkową”) było oczywiście błędne, lub doprowadziło to tego, że zaskarżony wyrok jest oczywiście nieprawidłowy.

43 Wywody zawarte w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, sprowadzają się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, w szczególności ustaleniami, które legły u podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, nie zaś wykazania, że przy jego ferowaniu wyroku popełniono uchybienia w zakresie stosowania prawa, które miały charakter kwalifikowany i nie podlegały różnym ocenom.

44 Zdaniem skarżącej brak było postaw do przyjęcia, że zdarzenie z 23 sierpnia 2021 r. zostało spowodowane przyczyną zewnętrzną. Na uzasadnienie swoich twierdzeń skarżąca podniosła, że Sąd drugiej instancji pominął, że uderzenie przez powoda głową o podłoże było skutkiem nagłego zdarzenia polegającego na samoistnym pogorszeniu się stanu zdrowia powoda. Zdaniem skarżącej to co działo się z powodem przed uderzeniem było przyczyną, która doprowadziła do urazu. Trzeba zauważyć, że Sąd drugiej instancji poczynił stosowne ustalenia dla przyjęcia, że w rozpoznawanej sprawie przyczyną zewnętrzną wypadku przy pracy było nagłe zetknięcie się ciała powoda z podłożem, skutkujące złamaniem kości nosa, łuku jarzmowego i urazem głowy. Powód uderzył twarzą w twarde podłoże, co spowodowało opisane urazy. W sprawie zostało dostatecznie ustalone, że brak było jakichkolwiek przyczyn o charakterze wewnętrznym (chorobowym) wynikających z właściwości organizmu powoda.

45 Natomiast odmienne twierdzenia skarżącej nie mogą stanowić o stanie oczywistej zasadności skargi. Należy zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398¹³ § 2 k.p.c., jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Związanie to wyklucza nie tylko przeprowadzenie w jakimkolwiek zakresie dowodów, lecz także badanie czy sąd drugiej instancji nie przekroczył granic swobodnej ich oceny. Z tego punktu widzenia każdy zarzut skargi kasacyjnej, który ma na celu polemikę z ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji, chociażby pod pozorem kwestionowania wykładni lub niewłaściwego zastosowania określonych przepisów prawa materialnego, z uwagi na jego sprzeczność z art. 398³ § 3 k.p.c. jest a limine niedopuszczalny (por. wyrok Sądu Najwyższego z 3 kwietnia 2019 r., II CSK 95/18, LEX nr 2645127).

46 Niezależnie od powyższych okoliczności podnieść należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych za wypadek przy pracy uważa się zdarzenie nagłe, wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą - podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych, podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia, w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Przyczyna zewnętrzna zdarzenia jest zatem jedną z trzech przesłanek, których łączne wystąpienie uzasadnia kwalifikację danego zdarzenia jako wypadku przy pracy.

47 Istotne znaczenie w kwestii wykładni pojęcia przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy ma uchwała składu 7 Sędziów Sądu Najwyższego z 11 lutego 1963 r., (II PO 15/62 (OSNCP z. 10/1963, poz. 215), w której stwierdzono, że przyczyną sprawczą zewnętrzną zdarzenia może być każdy czynnik zewnętrzny, zdolny wywołać w istniejących warunkach szkodliwe skutki. Taką przyczyną może być również praca i czynność samego poszkodowanego (np. odruch), nadmierny wysiłek pracownika, za który u człowieka dotkniętego schorzeniem samoistnym może być uważana praca wykonywana jako codzienne zadanie w warunkach normalnych, gdyż nadmierność wysiłku pracownika powinna być oceniana przy uwzględnianiu jego aktualnego zdrowia i sprawności ustroju. Przyczyną zewnętrzną może być nie tylko narzędzie pracy, maszyna, siły przyrody, ale także sama praca i czynności samego poszkodowanego (np. potknięcie się, niefortunny odruch).

48 Również we wcześniejszym wyroku (z 14 września 1977 r., III PRN 30/77, LEX nr 1634533) Sąd Najwyższy za przyczynę zewnętrzną uznał czynności samego poszkodowanego zarówno o charakterze przypadku przezeń niezawinionego, np. potknięcia się lub odruchu, jak i nieostrożnego zachowania się. W sytuacji, gdy nie stwierdzono u poszkodowanego w wypadku pracownika takiego schorzenia lub niewłaściwości organizmu, które same przez się nie mogły zamanifestować się zemdleniem powodującym upadek, należy w ocenie Sądu Najwyższego przyjąć istnienie przyczyny zewnętrznej w drodze domniemania faktycznego z art. 231 k.p.c. uzasadnionego okolicznością, że wykonywanie pracy w zmechanizowanym zakładzie pracy z reguły łączy się ze zwiększonym zagrożeniem dla zdrowia pracownika.

49 W wyroku z 4 marca 2013 r. (I UK 505/12, LEX nr 1318181) Sąd Najwyższy stwierdził, że śmierć pracownika podczas wykonywania w czasie pracy zwykłych czynności, na skutek urazów doznanych wskutek upadku z wysokości spowodowanego atakiem padaczki jest wypadkiem przy pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej.

50 W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono również pogląd, że uszkodzenie ciała w sytuacji, gdy nastąpiło na tle stwierdzonych u pracownika schorzeń samoistnych nie wyłącza samo przez się możliwości uznania zdarzenia za wypadek przy pracy, jeżeli w stanie faktycznym ujawniłyby się przyczyny o charakterze zewnętrznym, z którymi określony skutek pozostaje w związku, np. potknięcie się chorego pracownika o nierówności chodnika.

51 Jako wypadek przy pracy (w drodze do/z pracy) zakwalifikowano uderzenie poruszającym się samochodem w przeszkodę. Wystarczające do przyjęcia, że w danym przypadku zaistniała przyczyna zewnętrzna było ustalenie, że uraz powstał na skutek zjechania pojazdu z drogi i uderzenia w betonowy przepust, choć przyczyną zdarzenia było zasłabnięcie bądź zaśnięcie kierowcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2009 r., I UK 336/08, LEX nr 509978). Jak z powyższego wynika w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego za utrwalony należy uznać pogląd o szerokim rozumieniu przyczyny zewnętrznej wypadku przy pracy. W sprawie ustalono, że chwilowa niedyspozycja fizyczna (omdlenie powoda) nie była wyłączną przyczyną urazu, ale uraz ten nastąpił w wyniku uderzenia twarzą w twarde podłoże. Uraz został więc spowodowany przyczyną zewnętrzną w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, a wykładnia tego przepisu i jego zastosowanie w niniejszej sprawie przez Sąd Okręgowy, były w pełni trafne i w sposób wyczerpujący uzasadnione. Nie ulega wątpliwości, że stwierdzenie Sądu Okręgowego, że w sprawie brak było wykazania jakichkolwiek przyczyn zdarzenia uznanego za wypadek przy pracy o charakterze wewnętrznym, tkwiącym w organizmie powoda (chorobowym), jest w pełni zasadne.

52 Wobec niewykazania przez skarżącą istnienia powołanej przesłanki przedsądu, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c. orzekł o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania.