Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2026 r., I KA 21/25

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2026 r., I KA 21/25

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 1 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)

4 SSN Tomasz Artymiuk

5 SSN Eugeniusz Wildowicz (sprawozdawca)

6 Protokolant Anna Kowal

7 przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej do spraw Wojskowych Zbigniewa Siejbika, w sprawie K.D., P.R., Z.T., A.R., H.K. oskarżonych z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. i in.

8 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawie w dniu 1 września 2026 r., apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt So. 15/21,

I. utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II. zwalnia oskarżonych K.D., P.R., Z.T., A.R., H.K. od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze wydatkami obciążając Skarb Państwa.

Uzasadnienie

1. Sąd Najwyższy, podzielając wyrażany w orzecznictwie pogląd, że w określonej sytuacji sąd może odstąpić od wynikającego z art. 99a § 1 k.p.k. obowiązku sporządzenia uzasadnienia na formularzu UK 2 (por. wyrok SN z 11 sierpnia 2020 r, I KA 1/20; z 8 grudnia 2021 r., I KA 14/21) uznał, iż takie postąpienia jest w tej sprawie celowe.

2. Z.T. został oskarżony o to, że w 8 września 2019 r. w G., podżegał kmdr. rez. K.D., będącego osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego seria Z W nr […] o czasowej niezdolności wymienionego do pracy w okresie 9-10 września 2019 r., jako lekarz zatrudniony w „NZOZ” w G. sp. z o.o. filia Podstawowa Opieka Zdrowotna ul. […], do poświadczenia w tym dokumencie nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne w celu osiągnięcia przez siebie korzyści osobistej i majątkowej w postaci kwoty wynagrodzenia w sytuacji, gdy nie było podstawy do wydania tego dokumentu, tj. choroby wyżej wymienionego oraz doprowadzenia podmiotu zobowiązanego do wypłaty wynagrodzenia z tytułu wystawionego zaświadczenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 391,18 zł poprzez wprowadzenie go w błąd, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej przez beneficjenta tegoż zasiłku, czym działał na szkodę podmiotu spółki „U." z G., tj. o przestępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrokiem z dnia 23 listopada 2022 r., sygn. akt So 15/21, uznał oskarżonego Z.T. za winnego dokonania zarzucanego mu przestępstwa wyczerpującego dyspozycję z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. przy zastosowaniu art. 37a k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. wymierzył mu karę 20 stawek dziennych grzywny, ustalając wysokość każdej stawki dziennej na kwotę 20 złotych. Na podstawie art. 46 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody w całości poprzez wpłacenie na rzecz Spółki z o. o. U. w G. kwoty 391,18 zł. Tym samym wyrokiem skazano pięciu innych oskarżonych, w tym kmdr. rez.

13 K.D.

14 Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego Z.T. Zaskarżył ten wyrok w całości i zarzucił:

15 1) „obrazę przepisów postępowania - art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k., art. 5 § 1 i 2 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., która miała wpływ na treść wydanego orzeczenia, polegającą na całkowicie wybiórczej ocenie dowodów, polegającej na zupełnym pominięciu zeznań świadków świadczących na korzyść oskarżonego Z.T. oraz nie wzięciu pod uwagę wszystkich zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonych, co stanowi naruszenie art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., jak również wydanie orzeczenia skazującego bez dowodów uprawdopodobniających fakt zawinienia oraz przez naruszenie podstawowych zasad procesowych określających regułę dowodzenia winy i zastąpienie ich przez domniemanie winy oskarżonego, sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób uniemożliwiający dokonanie merytorycznej kontroli orzeczenia, w szczególności uniemożlwiający weryfikację ustaleń faktycznych, toku rozumowania Sądu oraz oceny dowodów, braku wyjaśnienia podstaw prawnych wyroku”;

1. „błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia skutkujący uznaniem, iż wobec braku choroby Z.T., nie było podstaw do wydania dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy oskarżonego, wobec czego Z.T. popełnił zarzucane mu czyny, gdy w rzeczywistości prawidłowa i całościowa ocena materiału dowodowego prowadzić musi do wniosku, że w okresie 9-10 września 2019 r. Z.T. faktycznie był chory, a wystawienie dokumentu w postaci zaświadczenia lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy oskarżonego było całkowicie zasadne, wobec czego Z.T. zarzucanych mu czynów nie popełnił”.

2. „rażące naruszenie podstawowych zasad procesu karnego, jakimi są zasada prawdy materialnej, zasada obiektywizmu oraz konstytucyjna zasada równości, poprzez naruszenie szeregu przepisów procedury karnej wskazanych powyżej”. Na wypadek nieuwzględnienia powyższych zarzutów zarzucił w pkt 4 apelacji obrazę przepisów prawa materialnego - art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. — poprzez bezpodstawne uznanie, że przepisy te znajdą zastosowanie odnośnie do oskarżonego Z.T. w sytuacji, gdy rzetelna analiza stanu faktycznego prowadzi do wniosku, iż w niniejszej sprawie nie doszło do wypełnienia znamion zarzucanych oskarżonemu czynów. W konkluzji wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Z.T., ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

18 Apelację obrońcy tego oskarżonego oraz czterech innych rozpoznał Sąd Najwyższy, który wyrokiem z dnia 6 lutego 2024 r., I KA 5/23, utrzymał w mocy wyrok w zaskarżonej części.

19 Od tego wyroku kasację wniósł obrońca skazanego Z.T.

20 Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 19 listopada 2025, sygn. akt I KA 147/24, uchylił zaskarżony wyrok co do Z.T., a na podstawie art. 435 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. również w odniesieniu do czterech innych oskarżonych i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Najwyższemu do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym

3. Sąd Najwyższy po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje.

22 Wobec tego, że wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia wyroku w trybie art. 457 § 2 k.p.k. złożył jedynie obrońca skazanego Z.T., uzasadnienie zostanie sporządzone tylko w tym zakresie.

23 Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

24 Podniesione w tym środku odwoławczym zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, błędu w ustaleniach faktycznych oraz obrazy prawa materialnego nie są zasadne.

25 Ze znajdującego potwierdzenie w aktach sprawy przebiegu postępowania oraz zebranego materiału dowodowego wynika, że Sąd I instancji rozpoznając tę sprawę nie naruszył przepisów postępowania zarówno na etapie gromadzenia materiału dowodowego i jego wprowadzania do podstawy wyroku, jak również jego oceny i dokonywania ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę skazania oskarżonego za zarzucane mu aktem oskarżenia przestępstwo.

26 Tak ocenić należy sformułowany w punkcie 1. zarzut naruszenia szeregu przepisów postępowania karnego, poczynając od ogólnych zasad wyrażonych w art. 2 § 1 pkt 1 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 4 k.p.k. oraz art. 5 § 1 i 2 k.p.k., poprzez naruszenie przepisów ze sfery gromadzenia i oceny dowodów, tj. art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., a kończąc na obrazie art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Niezależnie od ułomności takiej konstrukcji zarzutu, który obejmuje swoim zakresem kilka różnych kwestii (z jednej strony sfery gromadzenia i oceny dowodów, a z drugiej strony prawidłowości sporządzenia uzasadnienia), zarzut ten jest dotknięty wadą w postaci braku wskazania konkretnych dowodów, w odniesieniu do których Sąd I instancji miał dopuścić się obrazy art. 7 k.p.k. i art 410 k.p.k. Nie jest także właściwe jednoczesne formułowanie zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych oraz zarzutu obrazy prawa materialnego. Nie ulega wątpliwości, że zarzut obrazy prawa materialnego może być skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdy strona nie kwestionuje ustaleń faktycznych. Skoro w apelacji postawiono jednocześnie oba te zarzuty, rozpoznaniu podlegał tylko zarzut błędnych ustaleń faktycznych. Z kolei podniesiony w pkt 3. zarzut naruszenia podstawowych zasad procesu karnego, jest o tyle niewłaściwe zredagowany, że odwołuje się do norm o charakterze ogólnym, które nie mogą stanowić podstawy środka odwoławczego. Treścią takiego zarzutu może być bowiem jedynie naruszenie konkretnych przepisów, które owe zasady realizują, nie zaś zasad generalnych. Dokonana przez Sąd Najwyższy kontrola instancyjna tej części zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie, a zebrany materiał dowodowy ocenił wszechstronnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

27 W szczególności nie doszło w sprawie do naruszenia art. 410 k.p.k., jako że Sąd I instancji swoje orzeczenie oparł na wszystkich poprawnie wprowadzonych do podstawy wyroku dowodach. Nie pominął żadnego istotnego dowodu, nie czynił też ustaleń na podstawie takich dowodów, które nie zostały przeprowadzone i zaliczone w poczet materiału dowodowego.

28 Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu nie naruszył też przepisów art. 4 i 7 k.p.k., jako że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody ocenił prawidłowo, zgodnie z zasadami określonymi w tych przepisach. Dotyczy to zarówno dowodu z wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków oraz stenogramów rozmów telefonicznych. Wnioski wyprowadzone z oceny tych dowodów pozostają pod ochroną art. 7 k.p.k. O winie oskarżonego świadczą przede wszystkim prawidłowo ocenione stenogramy rozmów telefonicznych oskarżonego i współoskarżonego kmdr. rez. K.D., jak też zeznania świadka A.B.

29 Wymaga podkreślenia, że oskarżony kmdr. rez. K. D. początkowo, w trakcie dwóch pierwszych przesłuchań przyznał się do winy i jak słusznie przyjął Sąd I instancji spontanicznie, logicznie i wiarygodnie podał, że osobiście nie badał współoskarżonych, nie przeprowadzał też z nimi wywiadu lekarskiego w trakcie prowadzonych z nimi rozmów telefonicznych. Nie wypytywał ich nawet o dolegliwości tylko od razu przechodził do wystawiania zaświadczenia lekarskiego. W pełni znajdowało to potwierdzenie w nagranych rozmowach telefonicznych tego oskarżonego ze swoimi pacjentami. Słusznie więc Sąd I instancji dał wiarę tym wyjaśnieniem tego oskarżonego oraz jako niewiarygodne ocenił jego ostatnie wyjaśnienia ze śledztwa i z rozprawy, w których nie przyznał się do winy. Wprawdzie, istotnie wśród osób, którym kmdr rez. K. D. wystawiał fikcyjne zwolnienia lekarskie, nie pojawiało się w tych dwóch pierwszych protokołach przesłuchań nazwisko jego zięcia – oskarżonego Z.T., niemniej istotne znaczenie, wbrew twierdzeniom obrońcy, miały również uznane za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonego kmdr. rez. K.D., bowiem obrazowały one całokształt działalności tego oskarżonego jako lekarza oraz jego postawę w stosunku do pacjentów oraz wystawianych przez niego zwolnień lekarskich. Kmdr rez. K.D. przyznał bowiem, że kierował się „zawsze chęcią pomocy innym ludziom” i że „to się trochę wymknęło spod kontroli" (71-72). Jak już wskazano, o winie oskarżonego Z.T. świadczą uznane za wiarygodne stenogramy rozmów telefonicznych, z których jednoznacznie wynika, że celem rozmowy między oskarżonymi było otrzymanie przez Z.T. zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy (k. 432 - 434, 673v-674, 884). Analiza tej rozmowy, jak i rozmowy kmdr. rez. K.D. z J.T. (swoją córką i żoną oskarżonego Z.T.) jednoznacznie wskazuje, że K. D. nie pytał o stan zdrowia Z.T., nie przedstawił mu również żadnych zaleceń, jeśli chodzi o proces leczenia, natomiast oskarżony Z.T. nie podał żadnych objawów choroby ani nie kierował próśb o udzielenie porady lekarskiej zawierającej informacje co do sposobu podjęcia ewentualnego leczenia.

30 Sam fakt osobistej znajomości oskarżonych, a nawet posiadanie przez niego pełnej wiedzy co do stanu zdrowia oskarżonego Z.T. oraz przyjmowanych przez niego lekarstw, nie uprawniał do automatyzmu w działaniu lekarza wystawiającego zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy, ponieważ jego podstawą powinien być stan zdrowia i rozpoznanie schorzenia z momentu jego wystawienia, nie zaś ogólny stan zdrowia pacjenta. Chybiony jest także argument, że kmdr rez. K.D. był w stanie trafnie ocenić stan zdrowia swojego zięcia wyłącznie po jego głosie. Nie ma wątpliwości, że ocena stanu zdrowia każdorazowo wymaga przeprowadzenia wywiadu z pacjentem, o czym zeznała świadek A.B. Nie ma żadnych powodów, aby odmówić jej zeznaniom waloru wiarygodności. Tymczasem, jak już wskazano kmdr rez. K. D. nie zadał oskarżonemu Z.T. nawet jednego pytania dotyczącego stanu jego zdrowia. Natomiast dopytywał J.T. jedynie o to, ile dni zwolnienia chciał jej mąż, co także potwierdza okoliczność, że wystawienie zwolnienia lekarskiego na rzecz oskarżonego Z. T. nastąpiło bez oceny stanu jego zdrowia.

31 Odnosząc się z kolei do przytoczonej przez obrońcę oskarżonego wypowiedzi „czy ja teraz mam do ciebie, czy gdzieś indziej mam śmigać z tym”, wskazać należy, że wcale nie świadczy ona o gotowości udania się na wizytę lekarską. Potwierdza natomiast, że oskarżony nie posiadał wiedzy jak uzyskać zwolnienie lekarskie i czy te zwolnienie uzyska od kmdr. rez K. D. Wcześniej Z.T. poinformował kmdr. rez K.D., że „pewnie będę potrzebował zwolnienia”. Ta oraz dalsza część rozmowy nie pozostawia wątpliwości, że nie chodziło o żadną wizytę lekarską, lecz jedynie o uzyskanie zwolnienia lekarskiego, bowiem kmdr rez. K.D. odpowiedział oskarżonemu: „Nie, nie to ja ci wystawię, tylko PESEL mi wyślij, to ja cię jutro zapiszę i wystawę ci zwolnienie elektroniczne".

32 Skoro w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, gdyż Sąd I instancji wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy dowody ocenił zgodnie z zasadami wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego, to bezzasadny jest również podniesiony w apelacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który miały zdaniem apelującego obrońcy, wynikać z nieprawidłowej oceny dowodów.

33 Chybiony był także zarzut naruszenia art. 424 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k., i to już z tego względu, że z uwagi na treść art. 455a k.p.k. nie można uchylić wyroku z tego powodu, że jego uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 424. Wszelkie omyłki czy nieścisłości w uzasadnieniu, na które powołuje się w apelacji obrońca oskarżonego, nie mogły skutkować wydaniem wyroku kasatoryjnego.

34 Kierując się powyższym, uznając, że orzekający w pierwszej instancji Wojskowy Sąd Okręgowy w Poznaniu, dokonał subsumcji prawidłowych ustaleń faktycznych pod właściwe przepisy ustawy karnej oraz wymierzył karę, która żadną miarą nie mogła być uznana za rażąco surową, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w odniesieniu do tego oskarżonego.