Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., IV KO 3/26

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2026 r., IV KO 3/26

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 9 września 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Kazimierz Klugiewicz

4 w sprawie P.E., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 9 września 2026 r.

5 wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie IV KO 3/26, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k., postanowił:

6 wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B. od udziału w sprawie IV KO 3/26.

Uzasadnienie

7 Pismem z dnia 8 maja 2026 r. sędzia sprawozdawca złożył wniosek o wyłączenie ze składu orzekającego, wyznaczonego przez Prezesa kierującego pracami Izby Karnej SN, sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania sprawy IV KO 3/26, sygnalizując że w stosunku do tego sędziego występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Ponadto wskazał na specyfikę sprawy IV KO 3/26, której przedmiotem jest sygnalizacja podstaw do wznowienia postepowania z urzędu z uwagi na wystąpienie w sprawie kasacyjnej IV KK 443/25 okoliczności, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., związanej z wadliwością powołania orzekającego w tamtej sprawie SSN R.W., a która to wadliwość dotyczy również SSN A.B., co w konsekwencji rozpoznania niniejszej sprawy z udziałem ww. sędziego doprowadziłoby do naruszenia zasady nemo iudex in causa sua. Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

8 Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

9 Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.

10 W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22). Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie, zwłaszcza że sygnalizacja podstaw do wznowienia postępowania z urzędu dotyczy takiej samej wadliwości powołania na urząd sędziego SSN R.W., co SSN A.B. Na marginesie należy wskazać, że udział w rozpoznawaniu spraw sędziów Sądu Najwyższego, powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w trybie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą Skarbu Państwa za naruszenie art. 6 EKPC (zob. skargi w sprawach Dudek i Lazur i I.G. przeciwko Polsce i 19 innych skarg, nr 41097/20, 42668/21 i 19 innych).

11 Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.