Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2026 r., IV KK 341/26

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2026 r., IV KK 341/26

Sentencja

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

1 Dnia 20 października 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)

4 SSN Tomasz Artymiuk

5 SSN Andrzej Stępka

6 w sprawie K. S. skazanego za przestępstwo z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

7 po rozpoznaniu w Izbie Karnej w dniu 20 października 2026 r.

8 na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

9 kasacji Prokuratora Generalnego skierowanej na korzyść oskarżonego od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 159/25, uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej środków karnych i w tym zakresie sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Giżycku do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

10 Wyrokiem Sądu Rejonowego w Giżycku z dnia 19 grudnia 2025 r., sygn. II K 159/25, K. S. został uznany za winnego tego, że od grudnia 2022 r. do 28 września 2025 r. uporczywie nękał P. S. w ten sposób, że wielokrotnie wysyłał do niej obraźliwe wiadomości tekstowe oraz obraźliwe wiadomości za pomocą M., zakłócał spokój wykonując połączenia telefoniczne, obserwował ją w pobliżu miejsca zamieszkania, wyzywał słowami wulgarnymi, groził pozbawieniem życia, zaś w dniu 18 listopada 2024 r. oraz 9 grudnia 2024 r. uderzając pięścią w plecy oraz kopiąc w kość ogonową naruszył jej nietykalność cielesną, czym wzbudził u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia i poniżenia oraz istotnie naruszył jej prywatność, tj. popełnienia przestępstwa kwalifikowanego z art. 190a § 1 k.k. i art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to został skazany na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Sąd orzekł nadto wobec oskarżonego – na podstawie art. 41a § 1, 3, 4 i 6 k.k. - zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej P. S. na odległość mniejszą niż 10 metrów oraz zakaz kontaktowania się z nią w jakiejkolwiek formie, za wyjątkiem spraw związanych z wykonywaniem praw rodzicielskich nad wspólnymi dziećmi.

11 Wyrok ten uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.

12 Od tego wyroku kasację na korzyść oskarżonego wniósł Prokurator Generalny w zakresie orzeczenia o środkach karnych z art. 41 § 1 k.k. (pkt 2 części dyspozytywnej).

13 Skarżący zarzucił rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie prawa materialnego, a to przepisu art. 43 § 1 k.k. w zw. z art. 41a § 1 k.k. w zw. z art. 39 pkt 2b k.k. polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego środków karnych w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej oraz zakazu kontaktowania się z pokrzywdzoną nie wskazał okresów obowiązywania tych środków, podczas gdy przepis art. 43 § 1 k.k. wskazuje, że zakazy wymienione w art. 39 pkt 2 - 2b k.k. orzeka się w latach, od roku do lat 15, co obligowało sąd do określenia czasookresu obowiązywania środka karnego.

14 W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Giżycku do ponownego rozpoznania.

15 Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

16 Kasacja okazała się oczywiście zasadna, co uzasadniało jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

17 Istotnie zaskarżone orzeczenie zapadło z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzucie kasacji, skutkującym nadaniem orzeczonym środkom karnym w istocie charakteru bezterminowego. Co prawda, jak podniesiono w kasacji, Sąd orzekając środki karne powołał przepis art. 41a § 3 k.k. stanowiący o orzeczeniu dożywotniego zakazu kontaktowania się z określonymi osobami i zbliżania się do określonych osób, ale nie mógł on mieć zastosowania w tej sprawie. Sąd może go bowiem orzec w wypadku swego rodzaju recydywy ogólnej sprawcy, który był już skazany na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania za popełnienie przestępstw przeciwko wolności seksualnej lub obyczajności (art. 41a § 2 k.k.) i ponownie za popełnienie takiego przestępstwa został skazany na taką karę (art. 41a § 3 k.k.), co w tej sprawie nie miało miejsca. Wskazany zapis sądu należało więc potraktować w kategoriach omyłki pisarskiej.

18 Dlatego obowiązek określenia czasu trwania środków karnych wynikał z art. 43 § 1 k.k., wskazującego, że zakazy określone w art. 39 pkt 2 – 2b orzeka się w latach, od roku do lat 15, co zobowiązywało sąd do określenia czasokresu trwania tych środków.

19 Uchybienie to miało charakter rażący, gdyż doprowadziło do uznania, że orzeczone zakazy obowiązują bezterminowo, co stałoby w sprzeczności z istotą orzekania tych środków karnych i miało negatywne konsekwencje prawne dla oskarżonego.

20 Jednocześnie nie była możliwa konwalidacja tego błędu w postępowaniu wykonawczym w trybie art. 13 § 1 k.k.w. (zob. wyrok SN z 7 sierpnia 2024 r., III KK 297/24).

21 Skoro wskazane uchybienia mają charakter rażący i istotnie wpłynęły na treść wyroku, a więc zmaterializowała się koniunkcja przesłanek z art. 523 § 1 k.p.k., to należało uchylić zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o środkach karnych i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi Rejonowemu w Giżycku do ponownego rozpoznania. Orzekając ponownie Sąd uwzględni wyżej zaprezentowane zapatrywania prawne związane z zasadami orzekania terminowych środków karnych.

22 Z tych względów orzeczono jak na wstępie.