Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2026 r., II KK 41/25

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2026 r., II KK 41/25

Sentencja

POSTANOWIENIE

1 Dnia 3 listopada 2026 r.

2 Sąd Najwyższy w składzie:

3 SSN Marek Siwek

4 w sprawie K. Z. i A. P. skazanych z art. 148 § 2 pkt 3 k.k. i in.

5 po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 3 listopada 2026 r. w przedmiocie wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego SSN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłącznie SSN Zbigniewa Kapińskiego wyznaczonego do rozpoznania kasacji obrońców od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r., sygn. akt VIII AKa 22/24

6 zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt V K 303/21

7 na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.

8 postanowił wniosek pozostawić bez rozpoznania.

Uzasadnienie

9 Przed Sądem Najwyższym zawisła sprawa z kasacjami obrońców skazanych A. P. i K. Z. od wskazanego wyżej wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Sprawa niniejsza została zarejestrowana pod sygn. akt II KK 41/25 i przydzielona do referatu sędziego SN Zbigniewa Kapińskiego (k 160). Obrońca skazanego K. Z. , adw. L. S. , na podstawie art. 41 § 1 i 2 k.p.k., złożył wniosek o wyłączenie tego sędziego od rozpoznania wniesionych kasacji (k. 173), który został zarejestrowany w kontrolce pod nr. KRI 1451 i przydzielony do rozpoznania SSN Stanisławowi Stankiewiczowi (k. 176). Kolejno, wskazany obrońca, na postawie art. 41 § 1 k.k., złożył wniosek o wyłącznie SSN Stanisława Stankiewicza od rozpoznania wniosku o wyłączenie od rozpoznania kasacji, referenta w sprawie II KK 41/15, SSN Zbigniewa Kapińskiego, z uwagi na wątpliwości co do jego bezstronności mające wynikać z procedury powołania na urząd sędziego, na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej na mocy ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

10 3).

11 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

12 Wniosek o wyłączenie uznać należy za niedopuszczany, gdyż odwołuje się do twierdzeń niezgodnych z ustawą zasadniczą.

13 Przypomnieć bowiem należy, że zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis powyższy expressis verbis odwołuje się do uzasadnionej konkretnymi okolicznościami wątpliwości, która musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, także przez każdą rozsądnie oceniającą i niezaangażowaną w wynik postępowania osobę. Nie oznacza to jednak, że przyczynę wyłączenia sędziego będzie stanowił każdy, niepoparty określonymi faktami, brak zaufania, czy też utrata wiary w bezstronność sędziego przez stronę, będące wynikiem jej wyłącznie subiektywnego odczucia.

14 Uzasadnienie twierdzenia o istnieniu wątpliwości co do bezstronności sędziego musi wszakże wynikać z konkretnego zachowania sędziego na sali rozpraw lub poza nią, na podstawie którego można by wnosić, że sędzia jest w określony sposób nastawiony do uczestników postępowania lub do sprawy, co realnie zagrażałoby bezstronnemu rozstrzygnięciu sprawy. Nie ulega także wątpliwości, że pomiędzy określonym zachowaniem sędziego, które powinno mieć charakter konkretny i realny, musi zachodzić związek funkcjonalny z rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, gdyż na tej podstawie dopiero można twierdzić, że zaszły określone powodowy do obawy o brak obiektywizmu skutkującym możliwością rozstrzygnięcia sprawy na korzyść jednej ze stron pomimo braku uzasadnionych do tego podstaw. Uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi bowiem zawsze in concreto, a nie in abstracto.

15 Treść wniosku obrońcy skazanego nie pozwala natomiast na konstatację, że w odniesieniu do osoby SSN Stanisława Stankiewicza, zaszły podstawy określone w art. 41 § 1 k.p.k., nakazujące odsunięcie go od procedowania w przedmiocie wniesionego wniosku o wyłączenie od rozpoznania kasacji SSN Zbigniewa Kapińskiego. Za podważającą bezstronność tego sędziego w rozumieniu analizowanego przepisu nie można z pewnością uznać okoliczności, iż został on powołany na urząd sędziego Sądu Najwyższego przez Prezydenta RP na wniosek KRS uformowanej zgodnie z przepisami ustawy z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3). Należy wskazać, że w obowiązującym porządku prawnym jest to nadal jedyny istniejący tryb powoływania sędziów. Nie sposób więc z samego faktu, że do powołania sędziego doszło w trybie przewidzianym w obowiązujących przepisach wywodzić wątpliwości co do jego bezstronności. Tym bardziej, że treść wniosku w żaden sposób nie wyjaśnia z jakiego powodu taki sędzia miałby być stronniczy, więc na czyją ewentualnie korzyść, nie mając podstaw merytorycznych czy prawnych, mógłby rozstrzygnąć daną sprawę. Trzeba podkreślić, że właśnie tego rodzaju faktycznymi argumentami powinien być uzasadniony zarzucany brak bezstronności konkretnego sędziego, w przeciwieństwie do argumentów natury ustrojowej, które nie mają wpływu na ocenę przesłanek z art. 41 § 1 k.p.k. Trzeba także wskazać, że SSN Stanisław Stankiewicz został powołany do pełnienia służby w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i tu też od kilku lat orzeka, a nie jak wskazał obrońca „do Izby Dyscyplinarnej przy Sądzie Najwyższym”.

16 Należy również przypomnieć, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 marca 2020 r., P 22/19, wyraźnie wskazał, że kwestie ustrojowe odnoszące się do ewentualnej wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U. z 2021 r. poz. 269), nie mogą być przedmiotem rozpoznania w ramach wniosku o wyłączenie sędziego złożonego w trybie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. Z powyższego wyroku wynika więc, że wniosek o wyłączenie sędziego, złożony w oparciu o treść art. 41 § 1 k.p.k., w którym podano w wątpliwość bezstronność sędziego na tej podstawie, że zakwestionowano okoliczności towarzyszące jego powołaniu na stanowisko sędziego, jest niedopuszczalny z mocy ustawy, gdyż w rozważanym zakresie przepis ten jest niezgodny z Konstytucją RP, a konkretnie z jej art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17.

17 Procedura powołania obecnej KRS, a tym samym jej pozycji ustrojowej, którą kwestionuje obrońca, była również przedmiotem stosownej kontroli przeprowadzonej przez Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z 25 marca 2019 r., K 12/18, przepisy ustawy z 12 maja 2011 o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U z 2019 r, poz. 84), uznał za zgodne z art. 187 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 w związku z art. 2, art. 10 ust. 1 i art. 173 oraz z art. 186 ust. 1 Konstytucji RP.

18 W obowiązującym porządku prawnym istnieją nadto regulacje, w tym z art. 29 § 2 i 3 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2024 r. poz. 622), z których jednoznacznie wynika, że w ramach działalności sądów lub organów sądów niedopuszczalne jest kwestionowanie umocowania sądów i trybunałów, konstytucyjnych organów państwowych oraz organów kontroli i ochrony prawa, a także niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez sąd powszechny lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Regulacje te są pochodną konstytucyjnej prerogatywy Prezydenta RP, wynikającej z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji RP, która nie podlega ocenie ani weryfikacji w żadnym trybie, a zarazem z której skorzystanie wywołuje wobec powołanego sędziego skutki w obszarze ustrojowym, procesowym oraz pracowniczym.

19 Powyższe utwierdza tylko w przekonaniu o braku możliwości systemowego zakwestionowania orzeczeń wydanych przez sąd wyłącznie z powodu faktu powołania sędziego w określonych warunkach, których zgodność z Konstytucją została zresztą stwierdzona w powołanym wcześniej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 25 marca 2019 r., K 12/18.

20 Nie przełamuje tej oceny zwłaszcza treść przywołanej przez obrońcę uchwały Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, która przecież nie ma mocy zasady prawnej, a zatem nie wiąże ona wszystkich składów Sądu Najwyższego, tylko sąd, który zadał tzw. pytanie prawne, na skutek czego doszło do wydania uchwały.

21 Natomiast, należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Oznacza to, że orzeczenia te wiążą sądy, w tym Sąd Najwyższy, a także strony, które nie mogą wywodzić skutków prawnych z przepisów, których konstytucyjność została zakwestionowana.

22 Tym samy nie można uznać za trafne twierdzenie, jakoby sędzia SN Stanisław Stankiewicz z powodu procedury nominacyjnej nie gwarantował standardów niezawisłości i bezstronności, a sąd z jego udziałem był nienażycie obsadzony, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

23 W świetle bowiem przepisów Konstytucji RP, nie ma podstaw do twierdzenia, że jakikolwiek sędzia powołany na podstawie jej przepisów konstytuuje uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu, z powodu samego tylko faktu powołania w określonym trybie. Tego rodzaju wywody mają charakter logicznej antynomii i w realiach ustrojowo procesowych prowadzą ad absurdum. Nienależyta obsada sądu, o której mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. może być zatem sensownie łączona jedynie z wadliwością ukształtowania składu w sensie ilościowym, względnie z ukształtowaniem składu przez sędziów, którzy nie mieli ustrojowych kompetencji do rozpoznawania określonych kategorii spraw. Takie też było utrwalone przez lata orzecznictwo Sądu Najwyższego w tym zakresie (zob. np. uchwałę SN z 24 maja 1995 r., I KZP 15/95, wyrok SN z 24 sierpnia 2011 r., III KK 213/11).

24 Wskazana we wniosku argumentacja, nie zawiera żadnych istotnych z punktu widzenia art. 41 § 1 k.p.k. okoliczności, a nadto jest ustrojowo niedopuszczalna, wobec czego należało orzec jak w sentencji postanowienia.