Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., II CNP 5/15

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2015 r., II CNP 5/15

Tekst

1 Sygn. akt II CNP 5/15

POSTANOWIENIE

2 Dnia 8 maja 2015 r.

3 Sąd Najwyższy w składzie:

4 SSN Bogumiła Ustjanicz

5 po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 8 maja 2015r.,

6 skargi P. P.

7 o stwierdzenie niezgodności z prawem

8 prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w S.

9 z dnia 18 sierpnia 2014r., wydanego

10 w sprawie z wniosku P. P.

11 przy uczestnictwie M. P.

12 w przedmiocie wykonywania kontaktów z dzieckiem,

13 odrzuca skargę.

14 2

Uzasadnienie

15 Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 20 lutego 2014 r. nakazał uczestniczce zapłacenie na rzecz wnioskodawcy kwoty 5 000 zł za naruszenie w dniach 13, 15 i 27 grudnia 2013 r. oraz w dniach 4 i 7 lutego 2014 r. obowiązków wynikających z postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r. w przedmiocie zabezpieczenia kontaktów wnioskodawcy z małoletnią córką uczestników.

16 Po rozpoznaniu l sprawy na skutek zażalenia wnioskodawcy i uczestniczki Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2014 r. zmienił zaskarżone postanowienie w punktach 1 i 2 w ten sposób, że zasądzoną kwotę obniżył do kwoty 1 500 zł, oddalił w pozostałej części zażalenie uczestniczki i w całości zażalenie wnioskodawcy.

17 W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wymienionego wyżej postanowienia Sądu Okręgowego w S., w odniesieniu do orzeczeń objętych punktami 1 i 2, wnioskodawca domagał się stwierdzenia, że jest ono sprzeczne z art. 59816

18 § 1 zdanie drugie k.p.c., podał, że poniósł szkodę w rozmiarze 3 500 zł będącą różnicą pomiędzy sumą pieniężną orzeczoną przez Sąd pierwszej instancji, a tą nieprawidłowo ustaloną w kwestionowanym postanowieniu.

19 Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

20 Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Jej celem jest uzyskanie prejudykatu, umożliwiającego dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od Skarbu Państwa, za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej, polegające na wydaniu prawomocnego orzeczenia, które narusza prawo (art. 4171 § 2 k.c.). Uzyskanie zatem prejudykatu stwierdzającego niezgodność orzeczenia z prawem dotyczy, co do zasady, tylko tych orzeczeń, które wskazane zostały w art. 4241

21 § 1 k.p.c. i art. 5192

22 § 1 k.p.c., czyli prawomocnego wyroku sądu drugiej

23 instancji kończącego postępowanie w sprawie i prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, a także orzeczeń wskazanych w art. 11481

24 § 3, art. 11511

25 § 3 i art. 1215 § 3 k.p.c.

26 Natomiast co do prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, 3

27 można dochodzić odszkodowania, stosownie do art. 4241b k.p.c., bez uprzedniego

28 stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych. W sprawach egzekucyjnych skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje (art. 7674

29 § 3 k.p.c.).

30 Postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem, do którego należy podejmowanie postanowienia o zagrożenie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej osobie, która nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki w przedmiocie kontaktów z dzieckiem (art. 59815

31 § 1 k.p.c.) oraz postanowienia

32 o nakazaniu osobie, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, dokonania jej zapłaty, w wysokości stosownej do liczby naruszeń (art. 59816

33 § 1 k.p.c.), utraciło charakter egzekucyjny i stało się jednym z postępowań opiekuńczych, mających na celu wymuszenie świadczenia o charakterze niepieniężnym.

34 Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 22 maja 2013 r., III CZP 25/13 (OSNC 2013, nr 12, poz. 140) przyjął, że postępowanie to, objęte przepisami art. 58915 do

35 art. 59821

36 k.p.c., jest sui generis postępowaniem rozpoznawczym, ograniczonym jednak tylko do fazy wykonawczej, nie obejmuje fazy rozstrzygającej, którą regulują przepisy ogólne o postępowaniu opiekuńczym. Składa się ono z dwóch etapów, których przeprowadzenie wymaga wniosku uprawnionego.

37 W ramach pierwszego etapu sąd orzeka o zagrożeniu nakazaniem zapłaty określonej osobie, która nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo zawartej ugody, dotyczące kontaktów z dzieckiem, oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie (art. 59815 § 1 k.p.c.).

38 Przewidziane w art. 59815

39 § 2 k.p.c. zagrożenie skierowane jest do osoby

40 uprawnionej do kontaktów z dzieckiem, jeżeli narusza obowiązki wynikające z orzeczenia lub ugody albo do osoby, której kontaktów zakazano. Przejście do drugiego etapu następuje po wyczerpaniu pierwszego, który może być także objęty postępowaniem rozpoznawczym, stosownie do art. 5821

41 § 3 k.p.c.

42 Podjęcie drugiego etapu postępowania, dotyczącego nakazania osobie, której sąd zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, zapłaty sumy obejmującej liczbę naruszeń następnie, jeżeli nie wypełnia ona nałożonego 4

43 na nią obowiązku (art. 59816

44 § 1 k.p.c.). Postanowienia wydawane w obu etapach

45 nie kończą postępowania w sprawie dotyczącej kontaktów z dzieckiem, do umorzenia którego dochodzi, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w tym przedmiocie (art. 59820

46 k.p.c.). Podlegają one zaskarżeniu zażaleniem (art. 59815 § 3 k.p.c.),

47 pomimo ich merytorycznego charakteru.

48 Określona przez Sąd Najwyższy, w przekonujący sposób, natura postanowień mających na celu wykonanie obowiązków związanych z ustalonymi kontaktami z dzieckiem, prowadzi do wniosku, że postanowienie przewidziane w art. 59816

49 § 1 k.p.c. nie jest orzeczeniem samodzielnym, ale kontynuacją wszczętego wcześniej postępowania wykonawczego, nie kończy postępowania w sprawie. Oznacza to, że prawomocne postanowienie sądu drugiej instancji w przedmiocie nakazania osobie, która nadal nie wypełniła nałożonego obowiązku, zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie należy do kategorii postanowień co do istoty sprawy kończących postępowanie, o jakich mowa w art. 5192 § 1 k.p.c.

50 Podkreślenia wymaga również i to, że kwestionowane skargą postanowienie dotyczy wykonania postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 10 grudnia 2013 r., określającego kontakty wnioskodawcy z małoletnią córką uczestników, wydanego w trybie zabezpieczenia w sprawie o rozwód (art. 4451

51 § 1 k.p.c.), od którego nie

52 służy skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem. Jeżeli zatem nie jest dopuszczalna skarga od postanowienia konkretyzującego obowiązek w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, to niezależnie od względów dotyczących rodzaju postanowienia uregulowanego w art. 59816

53 § 1 k.p.c., także systemowe

54 argumenty nie dają podstaw do uznania, że skarga jest dopuszczalna od postanowienia mającego na celu wykonanie tego obowiązku.

55 Z powyższych względów Sąd Najwyższy odrzucił skargę na podstawie art. 4248

56 § 1 w związku z art. 13 § 2 k.p.c.