Uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., II AKa 406/23

uzasadnienie orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 stycznia 2024 r., II AKa 406/23

Tekst

1 0.1Sygn. akt II AKa 406/23

2 0.2

3 3WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

4 4Dnia 25 stycznia 2024 r.

5 6Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:

6 6.0.0.1Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska - Drążek (spr.)

7 6.0.0.2 Sędziowie: SSA – Rafał Kaniok

8 6.0.0.3 SSA – Małgorzata Janicz

9 6.0.0.4Protokolant Wiktoria Siporska

10 przy udziale prokuratora Gabrieli Marczyńskiej - Tomali

11 po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2024 r.

12 sprawy:

13 S. S. (1), urodzonego (...) w W.,

14 syna R. i A. z d. S.

15 oskarżonego o przestępstwa z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 1 kk i art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk; z art. 157 § 2 kk w zw. z art. 12 § 1 kk; z art. 190 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk; z art. 62 ust. ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

16 na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora

17 od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie

18 z dnia 23 czerwca 2023 r. w sprawie sygn. akt V K 202 / 22

19 na podst. art. 439 § 1 pkt 1 kpk uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

20 Sygnatura akt

21 II AKa 406/23

22 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

23 1

24 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

25 0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

26 Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 23 czerwca 2023 r., sygn. akt V K 202/22, w sprawie S. S. (1), oskarżonego o przestępstwa z art. 13 § 1 kk w zw. z art. 148 § 1 kk w zb. z art. 157 § 2 kk w zw. z art. 11 § 2 kk i inne.

27 0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

28 ☒ oskarżyciel publiczny - prokurator

29 ☐ oskarżyciel posiłkowy

30 ☐ oskarżyciel prywatny

31 ☒ obrońca oskarżonego

32 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

33 ☐ inny

34 0.11.3. Granice zaskarżenia

35 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

36 ☒ na korzyść-obrońca

37 ☒ na niekorzyść-prokurator

38 ☒ w całości- obrońca

39 ☒ w części -prokurator

40 ☐

41 co do winy

42 ☒

43 co do kary

44 ☐

45 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

46 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

47 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

48 ☐

49 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

50 ☐

51 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

52 ☒

53 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia - obrońca

54 ☒

55 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia - obrońca

56 ☒

57 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary – prokurator i obrońca

58 ☐

59 art. 439 k.p.k.

60 ☐

61 brak zarzutów

62 0.11.4. Wnioski

63 ☐

64 uchylenie

65 ☒

66 zmiana

67 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

68 0.12.1. Ustalenie faktów

69 0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

70 Lp.

71 Oskarżony

72 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

73 Dowód

74 Numer karty

75 0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

76 Lp.

77 Oskarżony

78 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

79 Dowód

80 Numer karty

81 0.12.2. Ocena dowodów

82 0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

83 Lp. faktu z pkt 2.1.1

84 Dowód

85 Zwięźle o powodach uznania dowodu

86 0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

87 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

88 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

89 Dowód

90 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

91 . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

92 Lp.

93 Zarzut

94 Sąd Apelacyjny nie przystąpił do rozpoznania zarzutów przedstawionych w apelacjach obrońcy oskarżonego, który zaskarżył wyrok skazujący w całości i prokuratora, który zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w części dotyczącej kar, z powodu stwierdzenia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 kpk, skutkującej uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.

95 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

96 Art. 439 § 1 pkt 1 kpk

97 Wniosek

98 Art. 439 § 1 pkt 1 kpk

99 ☐ zasadny

100 ☐ częściowo zasadny

101 ☐ niezasadny

102 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

103 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

104 1.

105 Stwierdzenie bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 1 kpk.

106 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

107 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

108 0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

109 0.11.

110 Przedmiot utrzymania w mocy

111 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

112 0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

113 0.0.11.

114 Przedmiot i zakres zmiany

115 Zwięźle o powodach zmiany

116 0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

117 0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

118 1.1.

119 Przyczyną uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie, było stwierdzenie w postępowaniu apelacyjnym bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art. 439 § 1 pkt. 1 kpk, tj. udziału w składzie sądu, który wydał ten wyrok, osoby nieuprawnionej.

120 ☒ art. 439 k.p.k.

121 Zwięźle o powodach uchylenia

122 Zgodnie z art. 439 § 1 kpk, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia, sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli:

123 1) w wydaniu orzeczenia brała udział osoba nieuprawniona lub niezdolna do orzekania, bądź podlegająca wyłączeniu na podstawie art. 40 kpk.

124 Przepis art. 439 § 1 kpk zawiera jeszcze 10 innych, bezwzględnych, powodów uchylenia wyroku, które nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.

125 W składzie Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie, w rozpoznaniu sprawy oskarżonego S. S. (1), sygn. akt V K 202/22 i w wydaniu w dniu 23 czerwca 2023 r. wyroku , brała udział, w charakterze ławnika sądowego, osoba nieuprawniona, którą była Pani A. G. ( sprawę rozpoznano w składzie 5 – osobowym, dwóch sędziów zawodowych i troje ławników).

126 Brak uprawnień, a w tym wypadku utrata uprawnień do sprawowania funkcji ławnika sądowego, wynika z prawomocnego skazania Pani A. G. za przestępstwo oraz z ustawowej zasady niekaralności sędziów, zarówno zawodowych, jak i wybieranych ze społeczeństwa na ławników sądowych.

127 Zgodnie z art. 166 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (ze zm., aktualny stan prawny - Dz. U. 2023.0.217), mandat ławnika wygasa w razie prawomocnego skazania za przestępstwo bądź wykroczenie, w tym również za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe.

128 Rada gminy, która wybrała ławnika, stwierdza wygaśnięcie mandatu z tego powodu i informuje o tym prezesa właściwego sądu.

129 Stwierdzenie wygaśnięcia mandatu przez radę gminy, jest czynnością proceduralną, wtórną do wygaśnięcia mandatu ławnika, które następuje z mocy prawa, z chwilą uprawomocnienia się wyroku skazującego osobę pełniącą funkcję ławnika sądowego. Utrata statusu ławnika następuje w tym momencie, zgodnie z art. 166 § 1 zdanie pierwsze u.s.p. i nie zależy od następczej procedury stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ławnika, opisanej w dalszej części przepisu. Nie ma też związku z innymi formami utraty statusu ławnika, takimi jak: odwołanie ławnika czy skreślenia z listy ławników, wskazanymi w § 2 – 3 art. 166 u.s.p.

130 Samo wszczęcie postępowania karnego o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe, stanowi okoliczność wyłączającą go z możliwości pełnienia czynności ławniczych, w tym przede wszystkim orzeczniczych. Art. 167 § 1 ust. 3 u.s.p., stanowi, że w czasie w czasie trwania kadencji nie powołuje się do pełnienia obowiązków ławnika, przeciwko któremu wszczęto takie postępowanie.

131 Obowiązek powiadomienia rady gminy/miasta, sądu czy rady ławniczej sądu, w którym czynności wykonuje ławnik objęty postępowaniem karnym wszczętym z oskarżenia prywatnego albo zakończonym wyrokiem skazującym za przestępstwo czy wykroczenie, spoczywa na każdym, kto ma taką wiedzę, w szczególności na organach władzy publicznej, pod warunkiem, że wiedzą iż oskarżonym czy skazanym jest ławnik sądowy. Szczególna odpowiedzialność w tym zakresie spoczywa jednak na samym ławniku, najlepiej zorientowanym w swojej sytuacji procesowej i obowiązkach ławniczych, w tym orzeczniczych.

132 Pierwszą informacją, przekazaną Sądowi Apelacyjnemu w Warszawie w sprawie statusu ławnika A. G., była korespondencja z 12 grudnia 2023 r. pomiędzy Prezesem Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie a Prezesem Sądu Apelacyjnego, przesłana (drogą elektroniczną) do wiadomości sędziów tego sądu, o utracie mandatu ławnika (k.648-650).

133 Do akt sprawy Sądu Apelacyjnego dołączono tę korespondencję, w tym uchwałę właściwej rady gminy oraz wyrok sądu skazujący wymienioną Panią ławnik.

134 Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim z 22 września 2020 r., sygn. akt II K 299/20, prawomocnym z dniem 30 września 2020 r. (k. 662-663), A. G. została skazana za czyn z art. 178 a § 1 kk, tj. za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego. Skazanie nie zatarło się do wydania wyroku w sprawie V K 202/22 Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z dnia 23 czerwca 2023 r., gdyż orzeczone w stosunku do Pani ławnik środki karne, obowiązywały co najmniej do końca września 2023 r., a zgodnie z art. 107 § 6 kk, jeżeli orzeczono środek karny, przepadek lub środek kompensacyjny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jego wykonaniem. Zatarcie skazania, nawet gdyby nastąpiło przed wydaniem zaskarżonego wyroku w sprawie S. S. (1), nie miałoby znaczenia dla stwierdzenia, że ławnik, skazana prawomocnym wyrokiem z września 2020 r., nie mogła brać udziału późniejszym orzekaniu, wskutek definitywnej utraty mandatu z mocy prawa.

135 Fakt ten potwierdza późniejsze wydanie uchwały właściwego organu samorządu terytorialnego w sprawie wygaśnięcia mandatu ławnika. Uchwałą Rady Miejskiej w Z. NR (...), z dnia 30 listopada 2023 r., w § 1, stwierdzono wygaśnięcie mandatu ławnika A. G., wybranej w 2019 r. na ławnika do Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie na kadencję w latach 2020 – 2023. W uzasadnieniu tej uchwały podano: ,,Pani A. G. …została skazana prawomocnym wyrokiem…, w związku z powyższym nie może pełnić funkcji ławnika…”

136 Przytoczony fragment uchwały oddaje istotę przepisu art. 166 § 1 u.s.p., który za moment utraty statusu ławnika wskazuje datę wydania prawomocnego (uprawomocnienia się) wyroku skazującego i nie uzależnia ustania tegoż statusu od przeprowadzenia następczej procedury stwierdzenia wygaśnięcia mandatu ławnika w uchwale rady samorządu terytorialnego, który wskazał daną osobę na funkcję ławnika sądowego.

137 Mandat ławniczy A. G., wybranej do Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie na kadencję 2020 – 2023, wygasł w dacie uprawomocnienia się wyroku skazującego, tj. w dniu 30 września 2020 r., dlatego nie była ona osobą uprawnioną, co najmniej do końca tej kadencji, do zasiadania w żadnym składzie sądu w charakterze ławnika.

138 Utrata statusu ławnika – wygaśnięcie mandatu ławnika wskutek prawomocnego skazania za przestępstwo, sprawia że Pani A. G., biorąca udział w wydaniu wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie w dniu 23 czerwca 2023 r., sygn. akt V K 202/22, była osobą nieuprawnioną, w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 1 kpk. Postępowanie sądowe przeprowadzone z udziałem osoby nieuprawnionej, która brała udział w wydaniu orzeczenia, dotknięte jest najpoważniejszą wadą nieważności, w przypadku której orzeczenie sądu odwoławczego może mieć wyłącznie charakter kasatoryjny.

139 Strony niniejszego postępowania, tj. prokurator i oskarżony wraz ze swoim obrońcą, wnieśli na rozprawie apelacyjnej o uchylenie wyroku sądu I instancji na podstawie wymienionego przepisu.

140 Wobec podniesionych okoliczności, Sąd Apelacyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie, co oczywiste - w prawidłowym, uprawnionym, składzie.

141 2.1.

142 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

143 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

144 Zwięźle o powodach uchylenia

145 3.1.

146 Konieczność umorzenia postępowania

147 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

148 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

149 4.1.

150 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

151 Zwięźle o powodach uchylenia

152 0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

153 0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

154 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

155 Przytoczyć okoliczności

156 6. Koszty Procesu

157 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

158 Przytoczyć okoliczności

159 Sąd Apelacyjny nie rozstrzygał o kosztach postępowania odwoławczego, gdyż sprawa będzie ponownie rozpoznawana w sądzie okręgowym, a żadna ze stron nie wnosiła o zasądzenie wydatków (oskarżonego reprezentuje ustanowiony przez niego adwokat).

160 7. PODPIS

161 SSA Marzanna A. Piekarska – Drążek

162 SSA Małgorzata Janicz SSA Rafał Kaniok

163 0.11.3. Granice zaskarżenia

164 Kolejny numer załącznika

165 1

166 Podmiot wnoszący apelację

167 Prokurator

168 Obrońca oskarżonego S. S. (1)

169 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

170 Wyrok Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie , sygn. V K 202/22

171 0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

172 ☒ na korzyść

173 ☒ na niekorzyść

174 ☒ w całości

175 ☒ w części

176 ☐

177 co do winy

178 ☐

179 co do kary

180 ☐

181 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

182 0.11.3.2. Podniesione zarzuty

183 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

184 ☐

185 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

186 ☐

187 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

188 ☒

189 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

190 ☒

191 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

192 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

193 ☒

194 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

195 ☐

196 art. 439 k.p.k.

197 ☐

198 brak zarzutów

199 0.11.4. Wnioski

200 ☒

201 Uchylenie

202 ☒

203 zmiana