Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r., II AKa 230/23

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2023 r., II AKa 230/23

Tekst

1 Sygn. akt II AKa 230/23

2 Sygn. akt II AKa 230/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3 5 września 2023 r.

4 Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:

5 Przewodniczący: Sędzia SA Piotr Schab

6 Sędziowie SA Dariusz Drajewicz (spr.)

7 SO (del.) Piotr Bojarczuk

8 Protokolant: Wiktoria Siporska

9 przy udziale oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego:

10 Instytut Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk

11 po rozpoznaniu na rozprawie 23 i 30 sierpnia 2023 r.

12 sprawy

13 K. K. (1),

14 syna W. i B.,

15 ur. (...) w W.,

16 oskarżonego o przestępstwa z art. 296 § 1 i 2 k.k. w zb. z art. 296 § 1a i 2 k.k. w zb. z art. 303 § 1 i 2 k.k. w zb. z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 303 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

17 na skutek apelacji wniesionej przez

18 oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego

19 od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

20 z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt VIII K 122/19

21 utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

22 kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciąża oskarżyciela posiłkowego subsydiarnego Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk.

Uzasadnienie

UZASADNIENIE

23 Formularz UK 2

24 Sygnatura akt

25 II AKa 230/23

26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

27 1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

28 Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

29 Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 15 września 2022 r., VIII K 122/19

30 Podmiot wnoszący apelację

31 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

32 ☒ oskarżyciel posiłkowy

33 ☐ oskarżyciel prywatny

34 ☐ obrońca

35 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

36 ☐ inny

37 Granice zaskarżenia

38 Kierunek i zakres zaskarżenia

39 ☐ na korzyść

40 ☒ na niekorzyść

41 ☒ w całości

42 ☐ w części

43 ☐

44 co do winy

45 ☐

46 co do kary

47 ☐

48 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

49 Podniesione zarzuty

50 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

51 ☐

52 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

53 ☐

54 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

55 ☒

56 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

57 ☐

58 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

59 ☐

60 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

61 ☐

62 art. 439 k.p.k.

63 ☐

64 brak zarzutów

65 Wnioski

66 ☒

67 Uchylenie

68 ☐

69 Zmiana

70 Ustalenie faktów w związku z dowodami

71 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

72 Ustalenie faktów

73 Fakty uznane za udowodnione

74 Lp.

75 Oskarżony

76 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

77 Dowód

78 Numer karty

79 2.1.1.1.

80 Nie dotyczy

81 Fakty uznane za nieudowodnione

82 Lp.

83 Oskarżony

84 Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

85 Dowód

86 Numer karty

87 2.1.2.1.

88 Nie dotyczy

89 Ocena dowodów

90 Dowody będące podstawą ustalenia faktów

91 Lp. faktu z pkt 2.1.1

92 Dowód

93 Zwięźle o powodach uznania dowodu

94 Nie dotyczy

95 Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

96 (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

97 Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

98 Dowód

99 Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

100 Nie dotyczy

101 STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

102 Lp.

103 Zarzut

104 3.

105 Skarżący zarzucił:

106 w zakresie zarzutu I z aktu oskarżenia:

107 1) naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez:

108 - uznanie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego, co do przyczyn niewykonania umów z A. i B. tj. odmowy udostępnienia wyników własnych prac przez osoby biorące udział w tych projektach — z powodu niewypłacania przez (...) wynagrodzeń za wcześniej wykonane prace, podczas gdy z okoliczności ujawnionych w trakcie rozprawy wynika, że to działania samego oskarżonego doprowadziły do niewykonania tych umów, a w postępowaniu nie zostało wykazane, aby jakiekolwiek wyniki w ogóle powstały,

109 - uznanie za wiarygodne zeznań świadków B. D., P. Z., A. R., L. C., a także dokumentów przedstawionych przez M. K. w zakresie w jakim dotyczą prac wykonywanych w ramach wskazanych w zarzucie pierwszym aktu oskarżenia umów, podczas gdy dokumenty przesłane przez M. K. nie zostały wcześniej przedstawione oskarżycielowi ani prokuraturze, mimo wzywania oskarżonego i świadków do ich przedstawienia, brak jest potwierdzenia z jakiego okresu pochodzą, a poza tym przed wszczęciem postępowania przed sądem żaden ze świadków, ani sam oskarżony nie potrafili wskazać osób wykonujących te umowy, ani nie przedstawili dokumentów potwierdzających lub uprawdopodabniające to wykonanie - a w konsekwencji uznanie, że doszło do powstania wyników prac w ramach wykonania w/w umów,

110 - uznanie, że prowadzenie prac nad projektami realizowanymi w Centrum Zastosowań Matematyki i Inżynierii Systemów Instytutu Badań Systemowych Polskiej Akademii Nauk (dalej: Centrum) w modelu iteracyjnym uniemożliwiało wyodrębnienie fragmentów dzieła wykonanych przez każdego z członków zespołu projektowego, co stoi w sprzeczności z dokonanymi przez Sąd jednocześnie ustaleniami, zgodnie z którymi część świadków miała odmawiać przekazania wyników swoich prac, a zatem potwierdziła, że wyniki takie dało się przekazać, a co za tym idzie przypisać do danej osoby, (1.1.1.17 uzasadnienia)

111 - dowolne ustalenie, że pomysł wprowadzenie zadatków do wymienionych w pkt. I aktu oskarżenia umów pochodził od prezesów spółek A. i B. i uznanie w tym zakresie za wiarygodnych zeznań L. R., podczas gdy A. C. na rozprawie 5 marca 2021 zeznał, iż nie pamięta kto wystąpił z inicjatywą wprowadzenia instytucji zadatku, a wprowadzenie go było poprzedzone informacją od oskarżonego, że oskarżycielowi zależy na tym, żeby większość wynagrodzenia była płatna z góry, co nie zostało nawet uprawdopodobnione w trakcie postępowania, a Po drugie, w postępowaniu nie zostało przedstawione przez świadków lub oskarżonego uzasadnienie wprowadzenia zadatków,

112 - dowolne ustalenie, że B. D. (2) i P. S. (1) odmówili przekazania wyników swoich prac w projektach dla A. i B., a A. R. (2) nie wiedział czy odmawiał, podczas gdy na rozprawie 22 lutego 2022 r. B. D. wskazała, że nie pamięta, aby w którymkolwiek z projektów odmówiła przekazania wyników swoich prac, P. S. podczas zeznań na rozprawie 22 października 2022 r. nie odnosił się do tej kwestii i nie przypominał sobie udziału w którymkolwiek z tych projektów, a A. R. na rozprawie 11 października 2021 w zaprzeczył, aby odmawiał przekazania wyników swoich prac,

113 - dowolne ustalenie, że oskarżony nie nadużył swoich uprawnień poprzez dokonywanie z kontrahentami umów wskazanych w akcie oskarżenia ustaleń w zakresie terminów realizacji umów, z uwagi na to, że w tych umowach figurował on jako osoba do kontaktu, podczas gdy po pierwsze, zgodnie z treścią tych umów, wszelkie ich zmiany (w tym w zakresie terminów) wymagały formy pisemnej pod rygorem nieważności, a oskarżony nie był uprawniony do ich podpisywania, a po drugie w umowie z A. z dn. 4 grudnia 2015 r. jako osoba do kontaktu wskazany został P. O. a nie oskarżony,

114 - dowolne ustalenie, że nie został wykazany zarzut niedopełnienia przez oskarżonego obowiązków doprowadzenia do realizacji umów, nieinformowania dyrekcji lBS PAN o silanie realizacji umów, osobach je realizujących, przyczynie opóźnień, nieprzekazania dokumentacji związanej z przebiegiem ich wykonania, podczas gdy do takich działań oskarżony był zobowiązany w związku z faktycznie wykonywanym na rzecz oskarżyciela zleceniem na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego i braku jakichkolwiek zapisów w umowach wiążących oskarżonego z oskarżycielem, które taki obowiązek by wyłączały,

115 - uznanie, że zarzut działań oskarżonego, opisanych w pkt. I aktu oskarżenia oparty jest jedynie na przypuszczeniach, mimo że w postępowaniu zostało wykazane m.in, że:

116 - to z inicjatywy oskarżonego w umowach opisanych w zarzucie I aktu oskarżenia wprowadzono instytucje zadatku, a ani oskarżony, ani przedstawiciele zamawiających firm nie uzasadnili dlaczego taka instytucja została wprowadzona,

117 - przedstawiciele zamawiających firm dokonywali zmian w zawartych umowach w zakresie terminów realizacji, wyceny prac, możliwości odstąpienia bezpośrednio z oskarżonym I w formie ustnej, pomimo zastrzeżenia rygoru pisemnego wszelkich zmian w umowach,

118 - oskarżony mimo wezwań oskarżyciela nie poinformował o konkretnych ustaleniach dotyczących zmian w umowach zawartych z zamawiającymi, a także nie udzielił oskarżycielowi informacji na temat stanu realizacji umów z zamawiającymi, osób uczestniczących w projektach i nie przedstawił dokumentacji z tym związanej, co uniemożliwiło oskarżycielowi odniesienie się do zarzutów zamawiających zawartych w oświadczeniach o odstąpieniu od umów,

119 - przedstawiciele zamawiających nie kontaktowali się z osobami decyzyjnymi w lBS PAN przed odstąpieniem od umów, a wręcz unikali takiego kontaktu, polegając w tym zakresie jedynie na informacjach od oskarżonego,

120 - o ile prace nad projektami wynikającymi z umów z A. i B. w ogóle się rozpoczęły (co nie zostało w postępowaniu wykazane) to oskarżony nie tylko nie podjął starań w celu realizacji umów, co nakłonił wykonawców do wstrzymania prac, a nawet (o ile takie wyniki powstały) odmowy ich przekazania,

121 - oskarżony szantażował oskarżyciela niewykonaniem umów z A. i B., jeżeli nie zostaną zawarte umowy przedstawione do podpisania, a dotyczące zakończonych już wiele miesięcy wcześniej projektów,

122 - oskarżony wynajął osobom, którym rzekomo oskarżyciel zalegał z wynagrodzeniem za zakończone prace wykonywane w ramach Centrum pełnomocnika profesjonalnego i polecił im, żeby nie odpowiadali na jakiekolwiek wezwania oskarżyciela do udzielenia informacji, przekazania dokumentów, związanych ze współpracą w Centrum,

123 - doszło do wejścia przez współpracowników Centrum w spór prawny z oskarżycielem z powodu rzekomych zaległości z zapłatą wynagrodzenia, mimo że poprzednio (tj. przed wiosną 2016 r.) żaden z wykonawców prac nie zgłaszał roszczeń związanych z zaległościami w zapłacie wynagrodzenia, mimo że oskarżony lub jego zastępca K. P. przedstawiali dyrekcji lBS PAN umowy do podpisania i rachunki do opłacenia wiele miesięcy po wykonaniu prac,

124 - oskarżony jeszcze przed zawarciem umów z A. B. znał się dobrze z przedstawicielami tych firm, a na stronie www firmy (...) widniał jako jej oficjalny współpracownik,

125 - naruszenie art. 361 § 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. — poprzez odmowę odczytania zeznań M. G. (1) z postępowania przygotowawczego i uznanie za wiarygodne jego zeznań w zakresie w jakim wypowiedział się o odmowie udostępnienia wyników swoich prac, w tym że odmowa nie była konsultowana z oskarżonym, podczas gdy Po pierwsze, zeznania w postępowaniu przygotowawczym i na rozprawie głównej są ze sobą sprzeczne, a poza tym stoją w sprzeczności z innymi dowodami w sprawie,

126 - naruszenie art. 171 § 6 k.p.k. — poprzez uchylenie pytań pełnomocnika oskarżyciela do świadków, w tym do L. C., P. S., P. H., mimo iż dążyły one do ustalenia faktów istotnych dla ustalenia stanu faktycznego w sprawie,

127 - naruszenie art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k. — poprzez oddalenie wniosków dowodowych pełnomocnika oskarżyciela o dopuszczenie dowodu z uzupełniających zeznań świadka M. K. oraz o zobowiązanie go do przedstawienia dodatkowej dokumentacji, mimo iż we wniosku została zawarta teza dowodowa, a konieczność dopuszczenia tych dowodów była uzasadniona przedłożeniem przez świadka, Po złożonych zeznaniach, dodatkowych dokumentów, na których następnie Sąd oparł się w uzasadnieniu wyroku,

128 - naruszenie art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. — poprzez dowolne ustalenie wysokości szkody oskarżyciela wynikłej z podpisania i niezrealizowania umów z firmami (...) na kwotę 135.390 złotych, bez wyjaśnienia dlaczego Sąd odmówił uznania za szkodę kwoty 434.350 złotych, podczas gdy zadatki, które zostały wpłacone przez zamawiających zostały przed zgłoszeniem przez nich roszczeń wydane na wniosek oskarżonego na wynagrodzenia osób współpracujących w projektach w ramach Centrum;

129 w zakresie zarzutu II z aktu oskarżenia naruszenie art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez:

130 - dokonanie dowolnego ustalenia, że J. S. brała udział w pracach nad projektem (...) podczas gdy z umowy na wykonanie prac wynika, że brała ona udział w pracach badawczych w ramach projektu, a zeznając na rozprawie 29 września 2021 r. wyraźnie temu zaprzeczyła,

131 - ustalenie, że K. P. brała udział w projekcie A., a L. C. (2) i W. K. w projekcie F., z pominięciem faktu, iż nie byli oni autorami raportów z wykonania tych projektów, a zgodnie z zawartymi z nimi umowami, otrzymali oni wynagrodzenie właśnie za stworzenie raportu,

132 - uznanie, że P. S. (1) opisał zagadnienia, nad którymi miał pracować w projektach P., B. i (...), podczas gdy świadek jedynie bardzo ogólnie opisywał swoją pracę, nie potrafiąc opisać konkretnie na czym ona polegała i jaki był wkład świadka w wykonanie projektów,

133 - uznanie za wiarygodne zeznań świadków w zakresie w jakim potwierdzili oni swój udział w pracach nad projektami realizowanymi w ramach Centrum, podczas gdy ani oni ani oskarżony nie potrafili przedstawić jakichkolwiek dokumentów/maili świadczących o ich udziale w projektach i charakterze tego udziału, a po drugie świadkowie mieli interes w potwierdzeniu swojego udziału w pracach, gdyż w wypadku potwierdzenia, iż nie wykonywali prac wskazanych w przedstawionych oskarżycielowi do podpisania umowach, prowadzić mogłoby to do żądania przez oskarżyciela zwrotu nienależnie wypłaconego wynagrodzenia, a w przypadku osób, które wystąpiły z żądaniem zapłaty przeciwko oskarżycielowi do sądu — oddaleniem pozwów,

134 - uznanie, że oskarżyciel nie wykazał, aby znajdujące się w aktach postępowania, a uzyskane z zasobów pamięci urządzeń drukujących znajdujących się w punkcie poligraficznym oskarżyciela raporty z wykonania prac w ramach Centrum, są wersjami ostatecznymi, a jednocześnie pominięcie następujących okoliczności:

135 - raporty te zostały przekazane pełnomocnikowi oskarżyciela przez pełnomocnika oskarżonego, co zostało opisane w złożonym w postępowaniu przygotowawczym wniosku dowodowym oskarżyciela z dn. 18 stycznia 2017 r.

136 - dokumenty elektroniczne przedstawiające te raporty zawierają daty zgodne z terminem zakończenia danego projektu/przekazania wyników kontrahentowi,

137 - w wypadku, kiedy udało się następnie pozyskać od kontrahentów raporty odpowiadające tym dokumentom, a które to raporty stanowiły podstawa do zapłaty przez kontrahenta wynagrodzenia, to dokumenty te były identyczne z pozyskanymi raportami.

138 ☐ zasadny

139 ☐ częściowo zasadny

140 ☒ niezasadny

141 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

142 Nie można stwierdzić uchybienia art. 7 k.p.k., do którego odwołuje się apelujący. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanych przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, że ocena ta przekroczyła granice swobodnej oceny, przy czym konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (wyr. SN z 21.03.2018 r., SNO 7/18, LEX nr 2531297). Takich błędów, które dyskwalifikowałyby treść zaskarżonego orzeczenia, apelujący nie wykazał, odwołując się do polemicznych tez, z których nie wynika, na jakiej podstawie sąd odwoławczy ma obowiązek uznać, że ta ocena była nie swobodne lecz dowolna. Rzecz, nie w tym, w jaki sposób sąd a quo miał wykazać, że wyjaśnienia oskarżonego i świadków te wyjaśnienia potwierdzających są wiarygodne, a w tym, że to na oskarżycielu – stosownie do jego interesu procesowego – spoczywał obowiązek wykazania, iż wyjaśnienia oskarżonego są niewiarygodne. A zatem wewnętrznie niespójne i niekonsekwentne oraz prowadzą do stwierdzenia, że konieczne było i jest wydanie wyroku skazującego. Obowiązku tego oskarżyciel, a zarazem apelujący nie wypełnił skutecznie.

143 W realiach rozpoznawanej sprawy poza zaprezentowaniem swojej własnej, odmiennej od Sądu Okręgowego, oceny dowodów, skarżący nie wykazał, aby ten sąd przekroczył wytyczone w art. 7 k.p.k. granice sędziowskiej swobody ocen i wkroczył w sferę ich dowolności.

144 Analiza akt sprawy potwierdza bowiem słuszność stanowiska przyjętego przez sąd a quo. Sąd meriti na tyle wyczerpująco omówił kwestię wiarygodności wskazanych w zarzucie dowodów, że in praxi nie ma potrzeby uzupełniania tego rozumowania. Sąd a quo badając depozycje oskarżonego oraz świadków rozważył wszystkie okoliczności przemawiające za wiarygodnością poszczególnych depozycji zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, co wyczerpująco i logicznie uargumentował w uzasadnieniu wyroku, w sposób znajdujący poparcie w treści zaleceń wynikających z orzecznictwa (np.: post. SN z 12.07.2006 r., II KK 12/06, LEX nr 193084; wyr. SN z 9.01.2004 r., sygn. WK 26/03, OSNwSK 2004, nr 1, poz. 53).

145 Przywołać należy, trafną tezę sądu a quo odnośnie do zarzutu 1 aktu oskarżenia, w której sąd ten stwierdza, że „tok rozumowania oskarżenia opiera się o tłumaczenie poszczególnych zdarzeń i zachowań oskarżonego według klucza jego złej woli — za podstawę przyjmując efekt w postaci straty finansowej po stronie Instytutu Badań Systemowych PAN. To są jedynie przypuszczenia”. Same przypuszczenia nie mogą stanowić podstawy wyroku skazującego. Co więcej, przypuszczenia takie cechują wnioski wypływające z dowodów, na które zwraca uwagę sąd I instancji. Jak zauważa ten sąd, a czego nie obala skutecznie oskarżyciel, „zeznania oskarżyciela — Dyrektora lBS PAN oraz innych członków Dyrekcji Instytutu wskazują ich przypuszczenia, wynikające z przebiegu zdarzeń i ich oceny, brak jest natomiast dowodów wskazujących na przestępne działania i winę K. K. (1). Stanowisko S. Z. oparte jest o okoliczność, że żaden ze współpracowników (...) wzywanych przez Dyrekcję lBS do udzielenia informacji o projektach, w które byli zaangażowani, nie wskazał, że pracował przy którymkolwiek z tych projektów, jednak z zeznań większości z tych osób wynika, że — być może pod wpływem dr. K. — nie udzielili Instytutowi żadnej odpowiedzi, gdyż, jak twierdzili, byli już wtedy w sporze prawnym z lBS i mieli pełnomocnika. z którym należało się kontaktować (np. P. S. (4), K. P., M. G. (1), A. B., M. K. (2))”.

146 W zakresie czynu przedstawionego w zarzucie 2, przywołać wypada, stwierdzenie sądu I instancji, którego apelujący także nie wzruszył, że „przesłuchani na rozprawie świadkowie zeznali, że brali udział w pracach nad projektami, co do których oskarżony miał przedstawić Dyrektorowi lBS rachunki, zawierające stwierdzające nieprawdę pokwitowanie odbioru prac tych osób. Wskazać należy, że świadkowie — osoby, które wykonywały prace na rzecz lBS w ramach Centrum – podkreślali, że wykazanie ich na listach autorów projektów nie było dla nich istotne, ponieważ — ze względu na przekazywanie praw autorskich nabywcom projektów oraz iteracyjny charakter prac – nie mogli udziału w tych badaniach przedstawiać jako swojego dorobku naukowego. Podczas zapoznawania się z raportami końcowymi, nie byli szczególnie zainteresowani listą autorów, gdyż mieli wcześniej zawarte z Kierownikiem Centrum ustne umowy o wynagrodzenie. Takie twierdzenia można kwestionować jedynie opierając się o doświadczenie życiowe, co wydaje się zbyt wątłą argumentacją, zwłaszcza w kontekście wieloletniej praktyki stosowanej w zakresie zawierania umów z wykonawcami prac w Instytucie (...)”.

147 Niepewność, czy przypuszczenia nie mogą stanowić podstawy wyroku skazującego, w szczególności w sprawie o czyny, które oskarżyciel kwalifikuje m.in. z art. 286 § 1 k.k., które można być popełnione jedynie z zamiarem bezpośrednim, a którego wykazanie spoczywa na oskarżycielu (np. post. SN z 4.01.2011 r., III KK 181/10, Legalis; wyr. SN z 14.01.2004 r., IV KK 192/03, Legalis).

148 Chybiony jest także zarzut naruszenia art. 410 k.p.k. Normy zawartej w tym przepisie nie można rozumieć w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych na rozprawie głównej dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, sąd przystępując do narady nad rozstrzygnięciem winien dostrzegać i uwzględniać wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia dowody i wynikające z nich okoliczności faktyczne. Ów obowiązek dostrzegania wszystkich dowodów i okoliczności nie może zostać prawidłowo zrealizowany wówczas, gdy każda z okoliczności wynikających z przeprowadzonego przewodu sądowego widziana jest osobno, w sposób wyizolowany i oderwany od wszystkich okoliczności pozostałych. Atomizowanie dowodów i okoliczności, czego właściwie domaga się apelujący, wyklucza możliwość dokonania ich oceny w sposób zgodny z zasadami prawidłowego rozumowania, jak tego wymaga art. 7 k.p.k. Izolacja od siebie poszczególnych dowodów i wynikających z nich faktów powoduje, że będące przedmiotem osądu zdarzenie faktyczne przestaje być spójnym ciągiem następujących po sobie i wzajemnie powiązanych elementów faktycznych, a prawidłowa ocena zachowania oskarżonego pod kątem naruszenia konkretnego przepisu prawa karnego materialnego nie jest wówczas możliwa (np. wyr. SA w Warszawie z 6.11.2017 r., II AKa 255/17, Legalis). Dopiero całościowe postrzeganie działań – które przedstawił w uzasadnieniu sąd a quo – pozwala na prawidłową prawnokarną ocenę zachowania oskarżonego.

149 Reasumując, skoro sąd, jako organ postępowania, ma ukształtować swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów (art. 7 k.p.k. in principio), to przedmiot oceny sądu musi stanowić suma tych dowodów. A zatem nie jest dopuszczalna selektywna ocena materiału dowodowego, czego domaga się apelujący.

150 Sąd a quo dokonał oceny, zachowując reguły wynikające z art. 7 oraz art. 410 k.p.k. i wskazując na swe wątpliwości odnośnie do sprawstwa i winy oskarżonego. Apelujący zaś przedstawił nawet nie ocenę dowodów, tylko niepewną propozycję tej oceny i to dokonaną selektywnie, fragmentarycznie, a także powierzchownie, przy posłużeniu się w tym zakresie licznymi uproszczeniami oraz w oderwaniu od całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z jednoczesnym niewyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności sprawy, której to ocenie towarzyszy wadliwe rozumienie art. 410 k.p.k.

151 Chybione są inne zarzuty.

152 Zarzut naruszenia art. 424 k.p.k. jest także nietrafny. Obraza tego przepisu nigdy nie stanowi naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, bowiem do sporządzenia uzasadnienia dochodzi po wydaniu wyroku. Sporządzenie uzasadnienia wyroku jest czynnością wtórną wobec samego orzekania, a zatem sposób rozstrzygnięcia sprawy nie zależy od tego, czy treść pisemnego uzasadnienia wyroku odpowiada wymogom art. 424 k.p.k., czy też nie (np. wyroki: SA w Łodzi z 5.02.2015 r., II AKa 85/14, Legalis; SA w Warszawie z 23.12.2014 r., II AKa 436/14, Legalis). Wobec powyższego prowadzenie dalszych rozważań w tym przedmiocie pozostaje bez znaczenia. Wynika to także z treści art. 455a k.p.k., który wyklucza wydanie orzeczenia kasatoryjnego z powodu wad uzasadnienia. Zarzut skarżącego naruszenia art. 424 k.p.k. jest w sposób oczywisty bezzasadny.

153 Nie wykazał apelujący naruszenia prawa procesowego mającego wpływ na treść orzeczenia, powołując się na obrazę: art. 361 § 1 k.p.k., którą upatruje w odmowie odczytania zeznań M. G. z postępowania przygotowawczego, art. 171 § 6 k.p.k., poprzez uchylenie pytań pełnomocnika oskarżyciela do świadków oraz art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k., poprzez oddalenie wniosków dowodowych o dopuszczenie dowodu z uzupełniających zeznań świadka M. K.. Tylko taka obraza przepisów ma znaczenie, co wymaga po stronie apelującego wykazania w środku odwoławczym, jeżeli obraza przepisów postępowania mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia, w myśl art. 438 pkt 2 k.p.k. Zależy to od stanu konkretnej sprawy. W przedmiotowej sprawie, powołane przez apelującego sugestie odnoście do uchybień procesowych w istocie są irrelewantne i nie mogły mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia.

154 Końcowo, wypada wskazać i co wydaje się najistotniejszą kwestią natury modelowej obecnego systemu odwoławczego, a jednocześnie stanowi wyjaśnienie niepowodzenia apelacji. To, że strona nie akceptuje oceny zebranego materiału dowodowego i poczynionych w wyniku tej oceny ustaleń faktycznych a w środku odwoławczym prezentuje własne oceny i krytykę ocen dokonanych przez sąd pierwszej instancji, nie upoważnia do automatycznego uznania, że zaskarżone orzeczenie jest wadliwe. Nie znajduje ani normatywnego, ani aksjologicznego uzasadnienia oczekiwanie, że sąd będzie czuwał nad interesami stron i wspomagał ich w postępowaniu odwoławczym. Zaskarżenie orzeczenia stanowi uprawnienie, a nie obowiązek strony (qui non appellat, approbare videtur sententiam) i to na niej spoczywa powinność dbałości o swe interesy (zasada vigilantibus iura), a zatem wykazania w apelacji dowodów prowadzących jednoznacznie do stwierdzenia sprawstwa i winy oskarżonego w zakresie zarzucanych mu przestępstw, a nie jedynie, jak czyni to apelujący, wskazania na swe wątpliwości, co do oceny dowodów, jakie przeprowadził sąd I instancji. Sąd w tym zakresie nie może z urzędu świadczyć stronie, zwłaszcza oskarżycielowi żadnej pomocy i niejako jego apelację argumentacyjnie uzupełniać, gdyż stanowić to będzie wyraz zainteresowania sądu korzystnym dla oskarżyciela wynikiem sprawy, a tym samym godzić w bezstronność sądu, naruszając standard uczciwego procesu (por. D. Drajewicz, Kontradyktoryjność procesu karnego w świetle projektowanych zmian kodyfikacyjnych, Monitor Prawniczy 2012, nr 18, s. 976 i powołana tam literatura i orzecznictwo).

155 Podnieść należy, że każdy oskarżyciel w apelacji, kwestionującej wyrok sądu pierwszej instancji, powinien przedstawić wszelkie dowody, z których wynika sprawstwo i wina oskarżonego oraz przekonać do takiej oceny sąd ad quem. Godzi w zasadę samodzielności i podmiotowość oskarżyciela posiłkowego reprezentowanego przez podmiot kwalifikowany i z tym łączącej się odpowiedzialności za własne postępowanie, oczekiwanie, że sąd apelacyjny na podstawie samego środka odwoławczego, w którym oskarżyciel przekazuje swe wątpliwości odnośnie do prawidłowości wyroku pierwszej instancji, będzie go wyręczał w poszukiwaniu dowodów oraz odpowiedniej podpory argumentacyjnej w ich ocenie, a zatem dokonywał czynności w celu wsparcia interesów procesowych oskarżyciela.

156 Jednocześnie zwrócić uwagę apelującemu należy, że w obowiązującym modelu postępowania apelacyjnego jest niedopuszczalne uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania tylko w celu dokonania ponownej analizy sprawy.

157 Konieczność ponownej oceny przeprowadzonych dowodów nie stanowi obecnie samodzielnej podstawy wydania wyroku kasatoryjnego. Nie mieści się bowiem w kręgu podstaw tego rodzaju wyroku (por. wyr. SN z 9.12.2016 r., IV KS 5/16, Legalis). Wydanie takiego orzeczenia z powodu odmiennej oceny materiału dowodowego jest jedynie wówczas możliwe, gdy ocena dowodów przeprowadzona przez sąd odwoławczy doprowadza do takiego wniosku, że w świetle całokształtu materiału dowodowego uniewinnienie oskarżonego przez sąd pierwszej instancji było niezasadne, a ze względu na zakaz orzekania na niekorzyść, sąd odwoławczy musi uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania (por. wyr. SN z 16.07.2019 r., V KS 19/19, Legalis).

158 Zadaniem apelującego było nie tylko obalenie tej oceny, którą przedstawił sąd pierwszej instancji, ale – zważywszy na wskazywane na wstępie regulacje prawne odnośnie do wydania wyroku kasatoryjnego – przedstawienie niebudzących wątpliwości dowodów, które do takich wniosków prowadzą także w zakresie oceny prawnej zachowania oskarżonego, a zatem wykazanie także wypełnienia przesłanek strony podmiotowej zarzucanych mu przestępstw.

159 Tym wszystkim obowiązkom skarżący nie podołał.

160 Wniosek

161 Wniosek o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.

162 ☐ zasadny

163 ☐ częściowo zasadny

164 ☒ niezasadny

165 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

166 Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacyjnego nie jest zasadny wniosek apelacji.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

167 4.1.

168 Nie dotyczy

169 Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

170 Nie dotyczy

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

171 Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

172 5.1.1.

173 Przedmiot utrzymania w mocy

174 Utrzymanie w mocy całości zaskarżonego wyroku.

175 Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

176 Powody opisane w pkt. 3 niniejszego uzasadnienia.

177 Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

178 5.2.1.

179 Przedmiot i zakres zmiany

180 Nie dotyczy

181 Zwięźle o powodach zmiany

182 Nie dotyczy

183 Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

184 Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

185 5.3.1.1.1.

186 Nie dotyczy

187 ☐ art. 439 k.p.k.

188 Zwięźle o powodach uchylenia

189 Nie dotyczy

190 5.3.1.2.1.

191 Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

192 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

193 Zwięźle o powodach uchylenia

194 Nie dotyczy

195 5.3.1.3.1.

196 Konieczność umorzenia postępowania

197 ☐ art. 437 § 2 k.p.k.

198 Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

199 Nie dotyczy

200 5.3.1.4.1.

201 Nie dotyczy

202 ☐ art. 454 § 1 k.p.k.

203 Zwięźle o powodach uchylenia

204 Nie dotyczy

205 Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

206 Nie dotyczy

207 Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

208 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

209 Przytoczyć okoliczności

210 Nie dotyczy

211 Koszty Procesu

212 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

213 Przytoczyć okoliczności

214 II

215 Na podstawie art. 636 § 1 i 3 w zw. z art. 640 § 1 k.p.k. kosztami procesu za postępowanie odwoławcze obciążono oskarżyciela posiłkowego.

PODPIS

216 Piotr Schab

217 Dariusz Drajewicz (spr.) Piotr Bojarczuk

218 Granice zaskarżenia

219 Kolejny numer załącznika

220 1

221 Podmiot wnoszący apelację

222 oskarżyciel posiłkowy

223 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

224 całość wyroku

225 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

226 ☐ na korzyść

227 ☒ na niekorzyść

228 ☒ w całości

229 ☐ w części

230 ☐

231 co do winy

232 ☐

233 co do kary

234 ☐

235 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

236 1.3.2. Podniesione zarzuty

237 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

238 ☐

239 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

240 ☐

241 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

242 ☒

243 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

244 ☐

245 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

246 ☐

247 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

248 ☐

249 art. 439 k.p.k.

250 ☐

251 brak zarzutów

252 1.4. Wnioski

253 ☒

254 Uchylenie

255 ☐

256 zmiana