Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 września 2021 r., II AKa 261/21

wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 września 2021 r., II AKa 261/21

Tekst

1 Sygn. akt: II AKa 261/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 24 września 2021 r.

3 Sąd Apelacyjny w Katowicach w II Wydziale Karnym w składzie:

4 Przewodniczący

5 SSA Wiesław Kosowski

6 Sędziowie

7 SA Karina Maksym (spr.)

8 SA Rafał Doros

9 Protokolant:

10 Agnieszka Bargieł

11 przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Bytomiu Sylwii Gubały

12 po rozpoznaniu w dniu 24 września 2021 r. sprawy

13 D. M. , s. M. i G., ur. (...) w B.

14 oskarżonego o czyn z art. 156§1 pkt 2 kk w zw. z art. 156§3 kk przy zast. art. 64§2 kk,

15 na skutek apelacji obrońcy oskarżonego

16 od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach

17 z dnia 29 marca 2021 roku, sygn. akt V K 233/20,

18 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

19 1. oskarżonego D. M. uznaje za winnego tego, że w dniu 24 sierpnia 2020 r. w B. uderzył dwukrotnie pokrzywdzonego M. C. ręką w twarz naruszając w ten sposób jego nietykalność cielesną i w wyniku tego uderzenia pokrzywdzony upadł na twarde podłoże doznając obrażeń czaszkowo-mózgowych w postaci złamania kości podstawy czaszki w zakresie piramidy kości skroniowej lewej z krwawieniem do struktur ucha środkowego i wyciekiem krwi z przewodu słuchowego oraz złamania ściany przedniej zatoki klinowej po stronie prawej z krwiakiem w zatoce, stłuczenia korowego tkanki mózgowej płata skroniowego prawego, z progresją nad prawą półkulą mózgu nad płatem skroniowym, potylicznym, ciemieniowym krwiak przymózgowy szerokości do 5 milimetrów, w prawej półkuli w płacie skroniowym, potylicznym krwiak śródmózgowy z efektem masy o wymiarach 75 x 60 x 35 milimetrów z wtórnymi zmianami obrzękowymi nasilonymi w prawej półkuli mózgu z przemieszczeniem układu komorowego nadnamiotowego na stronę lewą o około 25 milimetrów z cechami wgłobienia pod sierp, krwawieniem do układu komorowego i przesiękaniem płynu mózgowo – rdzeniowego w lewym płacie potylicznym, co odpowiada ciężkiemu urazowi czaszkowo – mózgowemu z rozległymi uszkodzeniami krwotocznymi wewnątrzczaszkowymi, powodujących jego śmierć, którą oskarżony mógł przewidzieć, przy czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Bytomiu z 15 września 2015 r., sygn. akt VIII K 504/15 za przestępstwo podobne z art. 280 § 1 k.k. i art. 158 § 1 k.k. i art. 276 k.k. i art. 275 § 1 k.k. przy zastos. art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbył w ramach kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Bytomiu z 31 maja 2016 r. sygn. akt VIII K 187/16 w okresie od 11 maja 2015 r. do 15 września 2015 r., od 26 października 2015 r. do 8 czerwca 2016 r. oraz od 3 lutego 2017 r. do 14 sierpnia 2019 r., to jest czynu wyczerpującego znamiona występku z art. 155 k.k. w zw. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z ar. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na mocy art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. wymierza oskarżonemu karę 4 (czterech) lat pozbawienia wolności,

20 2. uchyla rozstrzygnięcie z punktu 2 i na mocy art. 63 § 1 k.k. zalicza oskarżonemu na poczet orzeczonej w punkcie 1 kary okres jego rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 23 września 2020 r. do dnia 24 września 2021 r.,

21 II. zwalnia oskarżonego od zapłaty kosztów sądowych za obie instancje, obciążając nimi Skarb Państwa.

22 SSA Karina Maksym SSA Wiesław Kosowski SSA Rafał Doros

Uzasadnienie

23 Formularz UK 2

24 Sygnatura akt

25 II AKa 261/21

26 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

27 1

28 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

29 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

30 wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 marca 2021 r., sygn. akt V K 233/10

31 1.2. Podmiot wnoszący apelację

32 ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

33 ☐ oskarżyciel posiłkowy

34 ☐ oskarżyciel prywatny

35 ☒ obrońca

36 ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

37 ☐ inny

38 1.3. Granice zaskarżenia

39 1.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

40 ☒ na korzyść

41 ☐ na niekorzyść

42 ☒ w całości

43 ☐ w części

44 ☐

45 co do winy

46 ☐

47 co do kary

48 ☐

49 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

50 1.1.2. Podniesione zarzuty

51 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

52 ☐

53 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

54 ☐

55 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

56 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

57 ☒

58 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

59 ☒

60 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

61 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

62 ☐

63 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

64 ☐

65 art. 439 k.p.k.

66 ☐

67 brak zarzutów

68 1.4. Wnioski

69 ☒

70 uchylenie

71 ☒

72 zmiana

73 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami

74 przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

75 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

76 Lp.

77 Zarzut

78 3.1.

79 Obrońca oskarżonego zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

80 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku mający wpływ na jego treść, poprzez przyjęcie i ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, iż oskarżony wyczerpał swoim zachowaniem znamiona przypisanego mu czynu,

81 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, że oskarżony zmierzał bezpośrednio do dokonania u pokrzywdzonego ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu i uderzając pokrzywdzonego pięścią w głowę doprowadzając do upadku na twarde podłoże liczył się z możliwością skutku w postaci śmierci pokrzywdzonego, czym wyczerpał znamiona czynu z art. 156 § 3 k.k. pomimo, iż prawidłowa ocena zebranych materiału dowodowego nie prowadzi do takich ustaleń,

82 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za postawę zaskarżonego wyroku mający wpływ na jego treść polegający na przyjęciu, że oskarżony zadał pokrzywdzonemu dwa uderzenia ręką w twarz,

83 4. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść wyroku, mianowicie:

84 a) art. 4 k.p.k., 7 k.p.k. i 410 k.p.k. – przez sprzeczną z tymi przepisami ocenę zebranego materiału dowodowego i w konsekwencji błędne wnioski co do popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu czynu,

85 b) art. 170 § 1 k.p.k., art. 201 k.p.k. – przez bezzasadne oddalenie wni0osków dowodowych obrony o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego z zakresu badań analizy zawartości zapisu wizyjnego oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu sztuk walki,

86 c) art. 6 k.p.k. – poprzez naruszenie prawa oskarżonego do obrony w wyniku oddalenia wniosków dowodowych obrony o dopuszczenie dowodu z zakresu badań analizy zawartości zapisu wizyjnego oraz dowodu z opinii biegłego z zakresu sztuk walki,

87 d) art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niezastosowanie ww. przepisu w stanie sprawy i nie rozstrzyganie wątpliwości na korzyść oskarżonego

88 ☒ zasadny

89 ☐ częściowo zasadny

90 ☐ niezasadny

91 Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

92 - lektura pisemnych motywów zaskarżonego wyroku przez pryzmat podniesionych w apelacji obrońcy zarzutów odwoławczych, jak też wnioski płynące ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego doprowadziła Sąd Apelacyjny do stanowczego wniosku, iż rację ma skarżący, że poczynione przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne w zakresie strony podmiotowej czynu zarzuconego oskarżonemu dotknięte są błędem dowolności, a przez to i subsumcja odtworzonych faktów pod przyjętą w podstawie skazania normę prawa materialnego jest nieprawidłowa. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu Okręgowego, że D. M. zadając pokrzywdzonemu dwukrotne uderzenie ręką w twarz obejmował umyślnością spowodowanie u niego dalszego skutku w postaci upadku i odniesienia ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu, a zatem że wyczerpał także swoim zachowaniem znamiona zbrodni z art. 156 § 3 k.k. Sąd I instancji nie rozważył bowiem czy obrażenia doznane przez pokrzywdzonego, których następstwem był jego zgon, nie zostały przez oskarżonego zawinione nieumyślnie, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia jednego judykatu, z którego jednak nie wyciągnął pożądanych wniosków w kontekście analogicznych zaszłości zaistniałych w poddanej osądowi sprawie. Treść pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje wyraźnie, iż przypisując oskarżonemu zbrodnię z art. 156 § 3 k.k. Sąd meriti bazował na kilku uznanych za pewne okolicznościach, które zdaniem Sadu odwoławczego wcale takiej wymowy nie mają. Wywodził więc sprawstwo oskarżonego w zakresie przypisanej mu zbrodni z faktu zadania ofierze dwóch silnych uderzeń, które spowodowały jego upadek na podłoże, a o czym świadczyć miał de facto donośny odgłos wynikający z uderzenia przez M. C. głową o nawierzchnię ulicy, czy zachowanie D. M., który zaraz po tym oddalił się z miejsca zdarzenia, a następnie ukrywał z obawy przed konsekwencjami karnymi,

93 -

94 odnosząc się do takiego stanowiska Sądu meriti zacząć należy od stwierdzenia, iż nie są dla Sądu odwoławczego kontrowersyjne ustalenia, iż oskarżony dwukrotnie uderzył pokrzywdzonego w twarz, wbrew temu co suponuje apelujący obrońca. Jasno wynika to bowiem z zapisu nagrania z monitoringu dotyczącego krytycznego fragmentu zajścia, a mnożenie w tym względzie hipotez niczemu nie służy. Co za tym idzie słusznie zostały przez Sąd I instancji oddalone wnioski obrony o dopuszczenie dowodów z zakresu badań analizy zawartości zapisu wizyjnego oraz z opinii biegłego z zakresu sztuk walki. Obraza zatem przepisów art. 170 § 1 k.p.k. w zw. z art. 201 k.p.k., czy też art. 6 k.p.k., nie zaistniała w realiach sprawy niniejszej. Fakt przypisania oskarżonemu dwóch uderzeń ręką w twarz pokrzywdzonego, miast wnioskowanego przez obronę uznania, że cios był jeden, niczego jednak nie zmienia w finalnej ocenie inkryminowanego zachowania D. M., które w żaden mierze nie przybrało takiej postaci, jak to przyjął Sąd I instancji, powielając w ten sposób bezkrytycznie błędne stanowisko oskarżyciela publicznego,

95 - niekontrowersyjne powinno być także to, że w wyniku tych dwóch uderzeń nie odniósł pokrzywdzony żadnych obrażeń w obrębie twarzoczaszki, w której okolice zostały one skierowane. Sugerowane w owym wątku przez Sąd meriti dane dotyczące ewentualności powstania tego typu śladów na ciele, które mogły nie zostać odnotowane w dokumentacji medycznej, bądź też pojawić się później, oceniać trzeba jako wynik czynienia domniemań na niekorzyść oskarżonego, co jest niedopuszczalnym postąpieniem, wbrew regule wynikającej z art. 5 § 2 k.p.k. Takiej wersji nie potwierdziły bowiem żadne pozytywne dowody zebrane w sprawie, w tym zeznania świadków mających sposobność przyjrzenia się pokrzywdzonemu bezpośrednio po zajściu, ratowników medycznych udzielających pierwszej pomocy M. C., czy też personelu medycznego przejmującego nad nim opiekę w czasie hospitalizacji, ani też treść dokumentacji lekarskiej opisującej stan pokrzywdzonego w trakcie objęcia go leczeniem specjalistycznym, a finalnie także opinii medyka sądowego C. C. nie zawierających żadnych stanowczych stwierdzeń pozwalających na uznanie, że zadane uderzenia spowodowały u pokrzywdzonego jakieś ślady bądź obrażenia, a wręcz przeciwnie wskazujących, że brak jest podstaw do czynienia takich założeń, a wszelkie tego typu stwierdzenia musiałyby mieć charakter spekulacyjny. Powołane powyżej dowody nie pozwalają także na uznanie, iż zadane przez oskarżonego uderzenia były bardzo silne, stąd takie założenie Sądu I instancji słusznie poddaje krytyce skarżący obrońcy, bo jawi się ono jako nad wyraz dowolne. Oczywiste także jest, że siła odgłosu uderzenia o twarde podłoże głową przez pokrzywdzonego wynikała z samego faktu bezwładnościowego upadku z własnej wysokości i braku asekuracji, a co wynikało z zaskoczenia, ale i stanu upojenia alkoholowego pokrzywdzonego, stąd w żadnym razie nie może samodzielnie przesądzać o sile ciosów, które doprowadziły do tego upadku, bo ustalenie takiego musiałoby w pierwszej kolejności wynikać ze skutków zdrowotnych, jakie uderzenia musiałyby wywołać u ofiary, czy choćby wystąpienia śladów ich zadania, a takowych u pokrzywdzonego - jak to już powyżej wykazano - w obrębie twarzoczaszki nie stwierdzono żadnych,

96 - podobnie nie ma takiej mocy przekonywania, jak przyjmuje to Sąd a quo, stwierdzenie oskarżonego zanim skierował się do pokrzywdzonego, że nie chciał aby jego konkubina i dzieci patrzyły na to zajście, bo w świetle odtworzonych w tym względzie prawidłowo faktów oczywistym jest, że już wtedy brał on pod uwagę fizyczną napaść na pokrzywdzonego, co nie świadczy jeszcze o tym, że obejmował swoim zamiarem wyrządzenie mu krzywdy dalej idącą, aniżeli wynikało to z podjętych przezeń czynności wykonawczych, a już na pewno, że zadając dwa uderzenia w twarz M. C., przewidywał możliwość i godził się na to, że w wyniku tego ataku spowoduje u niego ciężki uszczerbek na zdrowiu, bo brak do takiego ustalenia jakichkolwiek podstaw dowodowych, zaś te które jako takie promuje Sąd meriti, nie mają wystarczającej siły przekonywania, aby stać się podstawą skazania oskarżonego za zarzuconą mu zbrodnię,

97 - podobnie jako dowolne i czynione na niekorzyść oskarżonego bez wyraźnych ku temu podstaw i przyczyny odczytać trzeba stanowisko Sądu I instancji, jakoby oddalenie się z miejsca zdarzenia przez D. M. miało potwierdzać umyślność jego działania w zakresie przypisanej mu zbrodni, podczas gdy nie uzyskano żadnego przeciwdowodu pozwalającego na odmówienie wiarygodności oskarżonemu wyjaśniającemu, że odszedł stamtąd sparaliżowany strachem, bo obawiał się najgorszego, co odczytywać także należy jako potwierdzające, że ten dalszy skutek uderzenia pokrzywdzonego nie był objęty umyślnością. Podobnie, jak nie ma żadnych powodów, aby z faktu opuszczenia przez oskarżonego miejsca zamieszkania na kilka dni wysnuwać wnioski w zakresie postaci jego zawinienia, choćby powodował nim strach przed odpowiedzialnością karną, jak to przyjmuje Sąd I instancji, a co jest przecież oczywistą motywacją,

98 - ustalenie Sądu meriti, iż uderzając pięścią w twarz pokrzywdzonego oskarżony przewidywał, że wywoła u niego ciężki uszczerbek na zdrowiu w wyniku upadku na twarde podłoże i godził się na to, jawi się zatem jako całkowicie dowolne. Ani wyjaśnienia D. M., w których tłumaczył powód uderzenia pokrzywdzonego, ani jego zachowanie sprowadzające się do poprzestania na zadaniu dwóch uderzeń ręką w twarz M. C., czy brak innych zachowań agresywnych wobec niego, kiedy już leżał na ulicy, w tym nie zwerbalizowanie zamiaru wyrządzenia mu ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a zaraz po jego upadku szybkie oddalenie się z miejsca zajścia, nie dają podstaw do przyjęcia, że oskarżony obejmował zamiarem ewentualnym spowodowanie takiego skutku, o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 k.k. Nie jest argumentem za taką wersją przemawiającym żadna z okoliczności ze strony przedmiotowej, w tym rodzaj i sposób użytego narzędzia (oskarżony nie używał narzędzia), ani też żadna z okoliczności ze strony podmiotowej (pobudki działania sprawcy, jego stosunek do pokrzywdzonego przed popełnieniem przestępstwa). Nie budzi wątpliwości to, że oskarżony uderzył ręką pokrzywdzonego w twarz w reakcji na jego zachowanie, które ocenił jako prowokacyjne i nieakceptowalne. Niewątpliwie zareagował nieadekwatnie i zbyt impulsywnie, ale także to świadczy o tym, iż nie obejmował wówczas swoim zamiarem ewentualnym spowodowania u obcego dla siebie człowieka, który mu się naraził w sposób ustalony przez Sąd meriti, ciężkiego uszczerbek na zdrowiu. I choć nie ulega kwestii, że śmierć pokrzywdzonego nastąpiła w wyniku ustalonego działania oskarżonego, który taki skutek uderzenia pięścią w twarz i w wyniku tego upadek na twarde podłoże mógł przewidzieć (art. 9 § 2 k.k.), ale dotyczyło to nie zachowania przezeń reguł ostrożności związanych z ochroną życia i zdrowia człowieka, o czym szerzej poniżej,

99 - w świetle pisemnych motywów zaskarżonego wyroku nie ulega też kwestii, że dalsze następstwa umyślnego zadania pokrzywdzonemu dwóch uderzeń w twarz, a dotyczące bezwładnościowego upadku M. C. na twarde podłoże i uderzenia tyłogłowiem w twardą nawierzchnię płaską, a w efekcie doznania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu skutkującego zgonem, nie zostały przez Sąd Okręgowy poddane ocenie w zakresie winy - umyślności i jej postaci, nieumyślności i jej odmian. Ustalenie zamiaru spowodowania przez sprawcę jakiegokolwiek innego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego niż określony w art. 156 § 1 k.k. i jednocześnie spowodowanie śmierci pokrzywdzonego winno być natomiast na kanwie poddanej osądowi sprawy rozważone nade wszystko w aspekcie odpowiedzialności za przestępstwo z art. 155 k.k., bo zgodnie z akceptowanymi przez tut. Sąd poglądami orzeczniczymi, jeśli oskarżony swym umyślnym zachowaniem nie spowodował ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego to nie można mu przypisać jego następstwa z art. 156 § 3 k.k. (zob. m.in. Kodeks karny Komentarz, red. A. Zoll, Zakamycze 2006 str. 350, post. SN II KK 80/05 z dnia 3 stycznia 2006 r. - OSN 2006 r. poz. 38, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2013 r. II AKa 329/13),

100 - nie budzi przy tym większych wątpliwości, że gdyby na skutek zadanych uderzeń pokrzywdzony nie odniósł stwierdzonych obrażeń ciała, bądź to nie upadając, bądź też nie doznając w wyniku tego ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, to jego czyn nie byłby kwalifikowany jako usiłowanie spowodowania tego rodzaju skutku, tj. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art., 156 § 1 pkt. 2 k.k., a przecież zachowanie oskarżonego w tych alternatywnie rysujących się scenariuszach przedstawiało by się identycznie, jak w sytuacji, jaka faktycznie w sprawie niniejszej zaistniała, a to właśnie ono winno decydować o odtworzeniu zamiaru towarzyszącego sprawcy w czasie zdarzenia i postaci winy, jaką należy mu przypisać,

101 - Sąd odwoławczy stwierdził zatem, że brak jest podstaw dowodowych dla przypisania oskarżonemu umyślności w odniesieniu do wyrządzenia ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego, a jego działanie rozpatrywać należy jako wyczerpujące znamiona występku nieumyślnego spowodowania śmierci z art. 155 k.k. Oskarżony kierując swą agresję fizyczną w stosunku do M. C. naruszył ogólne reguły ostrożności obowiązujące w stosunkach międzyludzkich ukierunkowane na dbałość o ludzkie życie. Jednocześnie w sytuacji, gdy uderzył dwukrotnie w twarz zaskoczonego tą napaścią i nietrzeźwego pokrzywdzonego mógł przewidywać, że upadnie on uderzając głową o twarde podłoże, co może wywołać skutki w postaci obrażeń wewnątrzczaszkowych prowadzących nawet do śmierci. Zgon pokrzywdzonego był wprawdzie niezamierzonym następstwem jego działania, ale od dorosłego i doświadczonego mężczyzny, jakim jest oskarżony można było wymagać zachowania przeciętnego obowiązku ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Skutek ten często występuje w podobnych sytuacjach, zatem jest dostępny dla wiedzy przeciętnie rozgarniętego dojrzałego człowieka (zob. min. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2007 r. II AKa 81/07). Odrzucając stanowisko Sądu meriti o zakwalifikowaniu czynu oskarżonego z art. 156 § 3 k.k. Sąd Apelacyjny podzielił przy tym zapatrywania prawne przedstawiane w licznych judykatach w zbliżonych, jak w sprawie niniejszej, okolicznościach faktograficznych (vide m.in. wyroki Sądów Apelacyjnych: w Lublinie z dnia 30 marca 2006 r., II AKa 42/06, LEX nr 183569; w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2006 r., II AKa 59/06, KZS 2006/5/36 i z dnia 29 maja 2007 r., sygn. akt II AKa 81/07, KZS 2007/7-8/59; w Warszawie z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II AKa 342/12, LEX nr 1240276, Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 24 września 2013 r. II AKa 307/13 i z dnia 6 kwietnia 2006 r., II AKa 89/06),

102 - w tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny uznał, że czyn oskarżonego wypełnił znamiona przestępstwa z art. 217 k.k. w zw. z art. 155 k.k. przy zastos. art. 11 § 2 k.k. Skoro bowiem wypełnił znamiona dwóch przestępstw pozostających ze sobą w zbiegu rzeczywistym i nie ma zastosowania żadna z reguł wyłączania wielości ocen w prawie karnym, to istnieje podstawa do zastosowania ich kumulatywnej kwalifikacji. Tylko takie ujęcie oddaje pełny obraz przestępstwa, jakiego dopuścił się oskarżony i jego zawartość kryminalnoprawną, a zarazem odzwierciedla stopień jego karygodności i winy oskarżonego. Nie stoi temu na przeszkodzie to, że jeden czyn wyczerpuje znamiona określone w przepisach, z których jeden dotyczy przestępstwa umyślnego, a drugi przestępstwa nieumyślnego, albowiem różne postaci winy nie stają na przeszkodzie zastosowania konstrukcji kumulatywnego zbiegu przepisów ustawy

103 Wniosek

104 o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie, że oskarżony wyczerpał znamiona czynu z art. 155 k.k. i w konsekwencji wymierzenie mu kary w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania

105 ☒ zasadny

106 ☐ częściowo zasadny

107 ☐ niezasadny

108 Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

109 zasadność apelacji wywiedzionej przez obrońcę oskarżonego skutkowała zmianą zaskarżonego wyroku co do winy, kary, a finalnie także zaliczenia na jej poczet okresu rzeczywistego pozbawienia wolności

110 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

111 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

112 1.5. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

113 1.6. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

114 5.2.1.

115 Przedmiot i zakres zmiany

116 - uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok orzekając odmiennie co do istoty, gdyż pozwalały na to ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy, uznając D. M. za winnego tego, że w dniu 24 sierpnia 2020 r. w B. uderzył dwukrotnie pokrzywdzonego M. C. ręką w twarz naruszając w ten sposób jego nietykalność cielesną i w wyniku tego uderzenia pokrzywdzony upadł na twarde podłoże doznając stwierdzonych obrażeń czaszkowo-mózgowych, powodujących jego śmierć, którą oskarżony mógł przewidzieć, przy czynu tego dopuścił się będąc uprzednio skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Bytomiu z 15 września 2015 r., sygn. akt VIII K 504/15 za przestępstwo podobne z art. 280 § 1 k.k. i art. 158 § 1 k.k. i art. 276 k.k. i art. 275 § 1 k.k. przy zastos. art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, którą odbył w ramach kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego w Bytomiu z 31 maja 2016 r. sygn. akt VIII K 187/16 w okresie od 11 maja 2015 r. do 15 września 2015 r., od 26 października 2015 r. do 8 czerwca 2016 r. oraz od 3 lutego 2017 r. do 14 sierpnia 2019 r., to jest czynu wyczerpującego znamiona występku z art. 155 k.k. w zw. z art. 217 § 1 k.k. w zw. z ar. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,

117 - konsekwencją zmiany zaskarżonego wyroku w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu było wymierzenie oskarżonemu w instancji odwoławczej nowej kary w wymiarze 4 lat pozbawienia wolności

118 Zwięźle o powodach zmiany

119 -

120 jak wykazano powyżej oskarżony D. M. dopuścił się popełnienia przestępstwa z art. 217 § 1 k.k. w zw. z art. 155 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., co skutkowało wydaniem wyroku przez Sąd Apelacyjny o takiej treści. W kwestii związanej z przyjęciem działania oskarżonego w warunkach powrotu do przestępstwa z art. 64 § 1 k.k. wyjaśnić należy, iż podstawą recydywy szczególnej może być tylko przestępstwo umyślne, co odnosi się także do przestępstw o kumulatywnej kwalifikacji z umyślno-nieumyślną stroną podmiotową (w analizowanym przypadku dotyczy to czynu realizującego znamiona umyślnego naruszenia nietykalności cielesnej i nieumyślnego spowodowania śmierci pokrzywdzonego), przy czym to właśnie do umyślnego czynu musi odnosić się podobieństwo przestępstwa kolejnego i tak w sprawie D. M. rzecz się przedstawia. Został on bowiem skazany za czyn kumulatywnie kwalifikowany z art. 217 § 1 k.k., dokonany z użyciem przemocy (uderzenie pokrzywdzonego), a zatem za przestępstwo umyślne podobne - w rozumieniu art. 115 § 3 k.k. - do przestępstwa za które został wcześniej prawomocnie skazany z art. 280 § 1 k.k. i art. 158 § 1 k.k. i art. 276 k.k. i art. 275 § 1 k.k. przy zastos. art. 11 § 2 k.k. Tym samym zaistniały wszystkie przesłanki do przypisania D. M. popełnienia przestępstwa w warunkach recydywy z art. 64 § 1 k.k. Marginalnie wskazać należy, iż przestępstwo kumulatywnie kwalifikowane z art. 217 § 1 k.k., a stanowiące umyślne naruszenie nietykalności cielesnej, jak i przestępstwo z art. 155 k.k. tj. nieumyślne przestępstwo przeciwko życiu, nie zaliczają się do żadnej z kategorii czynów objętych regulacją art. 64 § 2 k.k. (w tym wymagającej popełnienia przestępstwa umyślnego przeciwko życiu lub zdrowiu), a stąd brak było podstaw materialnoprawnych do zakwalifikowania czynu oskarżonego jako popełnionego w warunkach multirecydywy,

121 - nadmienić także można, iż treść przepisu art. 64 § 1 k.k. nie budzi zastrzeżeń co do tego, że wymierzenie kary w warunkach przewidzianych w tym przepisie może nastąpić wyłącznie w razie skazania za popełnienie, w określonym układzie, przestępstwa umyślnego i przyjęcia także tego przepisu za podstawę wymiaru kary (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2002 r. V KKN 404/01). W realiach rozpatrywanej sprawy podzielenie tego słusznego poglądu skutkowało tym, iż przepis art. 64 § 1 k.k. nie mógł stać się podstawą zaostrzenia kary wymierzonej na podstawie przepisu art. 155 k.k. (przy zastos. art. 11 § 3 k.k.), co jednak nie stało na przeszkodzie jego powołaniu w kwalifikacji prawnej czynu przypisanego, jak też przyjęcia jako okoliczności obciążającej oskarżonego działania w warunkach recydywy specjalnej (podstawowej),

122 -

123 wymierzona oskarżonemu za przypisany przez Sąd Apelacyjny czyn kara winna czynić zadość wymogom stawianym karze przez art. 53 § 1 i 2 kk. Sąd odwoławczy uznał, że musi to być sankcja adekwatna do wszystkich okoliczności, które należy brać pod uwagę przy wymiarze kary, a jednocześnie realizująca wszystkie funkcje represji karnej, w tym także w zakresie prewencji indywidualnej oraz potrzeb kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Jako czynniki wpływające obostrzająco na wymiar kary uwzględniono charakter najważniejszego dobra prawnego, jakim jest życie człowieka, w które godziło zachowanie oskarżonego, jego działanie z oczywiście błahego powodu, uprzednią karalność za inne przestępstwo umyślne oraz słusznie dostrzeżoną przez Sąd I instancji okoliczność, że nie był to pierwszy przejaw agresji oskarżonego. Na korzyść oskarżonego poczytano, że w swoim mniemaniu, aczkolwiek błędnym, działał w reakcji na prowokacyjne zachowanie pokrzywdzonego, a winą umyślną obejmował zadanie mu dwóch uderzeń w twarz, ale też pozytywną opinię środowiskową. Analizując zatem okoliczności wpływające na wymiar sankcji, powołane przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a także mając na względzie to, iż przepisem, na podstawie którego orzekana jest sankcja, jest art. 155 k.k. (przestępstwo nieumyślne) przewidujący jako górną granicę karę 5 lat pozbawienia wolności, jak też fakt, że art. 64 § 2 k.k. nie został przyjęty w podstawie wymiaru kary, Sąd Apelacyjny orzekł karę 4 lat pozbawienia wolności, zaliczając na jej poczet okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie

124 1.7. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

125 1.8. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

126 6. Koszty Procesu

127 Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

128 Przytoczyć okoliczności

129 II.

130 rozstrzygnięcie o kosztach sądowych uzasadnia art. 624 § 1 k.p.k., gdyż oskarżony nie ma majątku ani dochodów i przebywa w warunkach pozbawienia wolności

131 7. PODPIS

132 SSA Rafał Doros SSA Wiesław Kosowski SSA Karina Maksym

133 1.9. Granice zaskarżenia

134 Kolejny numer załącznika

135 1

136 Podmiot wnoszący apelację

137 obrońca oskarżonego

138 Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

139 rozstrzygnięcie co do winy

140 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

141 ☒ na korzyść

142 ☐ na niekorzyść

143 ☒ w całości

144 ☐ w części

145 ☐

146 co do winy

147 ☐

148 co do kary

149 ☐

150 co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

151 1.3.2. Podniesione zarzuty

152 Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

153 ☐

154 art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

155 ☐

156 art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

157 w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

158 ☒

159 art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

160 ☒

161 art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

162 jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

163 ☐

164 art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

165 ☐

166 art. 439 k.p.k.

167 ☐

168 brak zarzutów

169 1.4. Wnioski

170 ☒

171 uchylenie

172 ☒

173 zmiana