Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2016 r., III AUa 591/16

wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 14 września 2016 r., III AUa 591/16

Tekst

1 Sygn. akt III AUa 591/16

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

2 Dnia 14 września 2016 r.

3 Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

4 w składzie:

5 Przewodniczący:

6 SSA Alicja Podlewska

7 Sędziowie:

8 SA Daria Stanek (spr.)

9 SA Grażyna Czyżak

10 Protokolant:

11 stażysta Anna Kowalewska

12 po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. w Gdańsku

13 sprawy R. S.

14 przeciwko Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w B.

15 o wysokość świadczenia

16 na skutek apelacji R. S.

17 od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

18 z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt VI U 2533/15

19 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio Dyrektorowi Wojskowego Biura Emerytalnego w B.;

20 2. zasądza od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. na rzecz R. S. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję.

21 SSA Grażyna Czyżak SSA Alicja Podlewska SSA Daria Stanek

22 Sygn. akt III AUa 591/16

Uzasadnienie

23 Decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego

24 w B. o rocznym rozliczeniu emerytury w związku z osiągniętym

25 przez ubezpieczonego R. S. w okresie od 1 lipca 2013 r. do 31 grudnia

26 2013 r. przychodem ustalono, że ogólna kwota wynikająca z rozliczenia do potrącenia wynosi 3.294,72 zł.

27 Decyzją z dnia 10 lipca 2015 r. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego

28 w B. o rocznym rozliczeniu emerytury w związku z osiągniętym

29 przez ubezpieczonego R. S. przychodem w 2014 r. ustalono, że ogólna kwota wynikająca z rozliczenia do potrącenia wynosi 6.677,34 zł

30 Ubezpieczony R. S. złożył odwołanie od tych decyzji podnosząc,

31 że rzeczywisty przychód w 2013 roku, wyniósł 8.842,33zł a nie jak zostało wykazane

32 w decyzji 22.209,13 zł. Rzeczywisty przychód za 2014 rok wyniósł (poza emeryturą) 15.154,79 zł, a nie jak wykazano w decyzji 42.125,99 zł.

33 Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania powołując się na przepisy art. 40 i 40a ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 330 w zw. z art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ) i stwierdził, iż przychód z tytułu działalności gospodarczej w 2013 roku - 22.209,13 zł i w 2014 roku – 42.125,99 zł został prawidłowo wyliczony w oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie.

34 Sprawy z odwołań R. S. zostały zarejestrowane pod sygn. akt VI U 2533/15 i VI U 2534/15. Sąd Okręgowy na podstawie art. 219 k.p.c. połączył sprawy

35 do łącznego rozpoznania pod sygn. akt VI U 2533/15.

36 Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 1 grudnia 2015 r., uzupełnionym w zakresie orzeczenia o kosztach postępowania postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r., oddalił odwołanie i zasądził

37 od odwołującego R. S. na rzecz pozwanego Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego (sygn. akt VI U 2533/15).

38 Sąd Okręgowy orzekał na podstawie następujących ustaleń faktycznych i rozważań prawnych.

39 R. S. od dnia 1 lipca 2012 r. na mocy decyzji z dnia 3 sierpnia 2012 r. Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego pobiera świadczenie emerytalne

40 Ubezpieczony w 2013 i 2014 r. prowadził działalność gospodarczą. Rzeczywisty przychód z działalności gospodarczej w 2013 r. wyniósł 8.842,33 zł a w 2014 r. wyniósł 15.154,79 zł

41 Sąd Okręgowy przypomniał, że prawo do emerytury lub renty ulega zawieszeniu

42 lub świadczenia te ulegają zmniejszeniu, na zasadach określonych w ust. 3-8 oraz w art. 105, w razie osiągania przychodu z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, o której mowa w ust. 2 oraz z tytułu służby wymienionej w art. 6 ust. 1 pkt 4

43 i pkt 6. Dla emerytów i rencistów prowadzących pozarolniczą działalność za przychód,

44 o którym mowa w ust. 1, przyjmuje się przychód stanowiący podstawę wymiaru składki

45 na ubezpieczenia społeczne w rozumieniu przepisów o systemie ubezpieczeń społecznych. Norma art. 104 ust. la ustawy odsyła do art. 18 ust. 8 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

46 o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. t.j. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z zm.), w myśl której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych,

47 o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy.

48 Cytowane przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz.330). Zdaniem Sądu I instancji z ich treści wynika

49 w sposób jednoznaczny, iż roczne rozliczenie świadczenia ubezpieczonego R. S. na podstawie art. 103 i art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.

50 o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pobierającego emeryturę

51 i prowadzącego działalność gospodarczą musi uwzględniać przychód z tej działalności

52 w wysokości kwoty nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek w rozumieniu art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, nawet wówczas,

53 gdy rzeczywisty przychód z tej działalności osiągnięty został znacznie poniżej tej kwoty

54 (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 5 stycznia 2011 r., III AUa 657/2010, LexPolonica nr 3036428).

55 Sąd I instancji podkreślił, że takie rozumienie art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia

56 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych zostało zaaprobowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 8 marca 2005 r. (K 27/2003, OTK ZU 2005/3A poz. 22). Jak wskazał Trybunał, zgodnie z regulacją zawartą w art. 104 ust. la ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczeniobiorcy prowadzący działalność gospodarczą sami deklarują kwotę uzyskanego z tego tytułu przychodu, od której opłacają składki na ubezpieczenia społeczne; z tym że kwota ta nie może być niższa niż 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale. W konsekwencji, wskazana grupa adresatów nie ma możliwości wykazania rzeczywistej kwoty przychodu

57 i musi zadeklarować kwotę stanowiącą minimum podstawy wymiaru składki

58 na ubezpieczenie społeczne, co powoduje dolegliwości w postaci zmniejszenia należnego im z tego tytułu świadczenia (art. 104 ust. 7 i ust. 8 ustawy o emeryturach i rentach).

59 Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, iż organ rentowy dokonał prawidłowego wyliczenia przychodu ubezpieczonego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej

60 w oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w 2013 r. i 2014 r. (odpowiednio 22.209,13 zł i 42.125,99 zł) i dokonał potrącenia świadczenia emerytalnego zgodnie z art. 104 ust. 1 i la ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

61 i rentach

62 Ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd I instancji nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołania i na podstawie art. 477¹⁴ § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.

63 O kosztach postępowania orzeczono, mając na uwadze art. 98 § 3 k.p.c.

64 w zw. z art. 99 k.p.c., w związku z § 11 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości

65 z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia

66 przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.

67 Apelację od wyroku wywiódł ubezpieczony, zarzucając, że Sąd I instancji nie uwzględnił dostarczonego w dniu rozprawy wydruku z rejestru CEIDG, z którego jasno wynika, że działalność gospodarcza i pozarolnicza, w oparciu o którą organ rentowy dokonał wyliczenia przychodu ubezpieczonego została zaprzestana w dniu 02.03.2013 r., a wpis został wykreślony w dniu 12.08.2015 r. W ocenie apelującego wskazuje to, że wyliczenia przychodu za 2013 r. i 2014 r. są zawyżone, a roszczenia organu są niesłuszne.

68 W odpowiedzi na apelację Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. wniósł o oddalenie w całości apelacji oraz zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego za instancję odwoławczą, według norm przepisanych.

69 W uzasadnieniu odpowiedzi na apelację podniesiono, iż ubezpieczony abstrahuje

70 w swojej apelacji zarówno od stanu faktycznego, jak i stanu prawnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego w I. w zaświadczeniu z dnia 28.07.2015 r. o dochodach stwierdził jednoznacznie, że ubezpieczony w roku 2013 i 2014 prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą, z Centralnej Ewidencji i Informacji o działalności Gospodarczej RP (wygenerowanie dokumentu 9.06.2015 r.) wynika, że ubezpieczony z dniem 1.03.2013 r. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej. W rezultacie powyższego Sąd I instancji prawidłowo przyjął, w ocenie organu rentowego, że ubezpieczony z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej osiągnął w 2013 roku przychód wynoszący 22.209,13 zł, z kolei

71 w roku 2014 - 42.125,99 zł. Pozwany powołał się na uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2012 r., w sprawie III AUa 1308/11.

72 Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

73 Apelacja R. S. skutkuje uchyleniem zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej go decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B.

74 i przekazaniem sprawy do rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu.

75 Sąd Apelacyjny podkreśla na wstępie, że w ramach kontroli decyzji organu rentowego sprawowanej przez sąd ubezpieczeń społecznych zasadą jest wydanie przez sąd pierwszej instancji - w razie uwzględnienia odwołania - wyroku zmieniającego decyzję (w całości

76 lub w części) i orzekającego co do istoty sprawy (art. 477¹⁴ § 2 k.p.c.).

77 Możliwość przekazania sprawy organowi rentowemu przez sąd pierwszej instancji została ograniczona do sytuacji zupełnie wyjątkowych. Jedynie, gdy w toku wstępnego badania sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych okaże się, że występują istotne braki

78 w materiale, a jego uzupełnienie w postępowaniu sądowym byłoby połączone ze znacznymi trudnościami, przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia może zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy. To samo dotyczy wypadku,

79 w którym decyzja organu rentowego nie zawiera podstawy prawnej i faktycznej, wskazania sposobu wyliczenia świadczenia lub stosownego pouczenia o skutkach prawnych decyzji

80 i trybie jej zaskarżenia (art. 467 § 4 k.p.c.) oraz wypadku wskazanego w art. 477¹⁴ § 4 k.p.c. Poza tymi przypadkami sąd ubezpieczeń społecznych pierwszej instancji nie jest uprawniony

81 do uchylenia kwestionowanej decyzji organu rentowego i przekazania temu organowi sprawy do ponownego rozpoznania, lecz obowiązany jest rozstrzygnąć sprawę merytorycznie

82 (co do istoty).

83 Z powyższego względu należy uznać, że art. 477 ¹⁴a k.p.c. (będący dopełnieniem

84 art. 386 § 2 lub 4 k.p.c.) powinien być przez Sąd odwoławczy stosowany w sytuacjach wyjątkowych, gdy wystąpiły przesłanki art. 386 § 2 lub 4 k.p.c., a nadto wady postępowania przed organem rentowym (wady decyzji) były tak poważne, że nie było możliwe ich naprawienie w postępowaniu sądowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

85 26 marca 2013 r., II UZ 136/12, Legalis). Uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji i zaskarżonej decyzji oraz przekazanie sprawy organowi rentowemu do ponownego rozpoznania może nastąpić, na gruncie prawa procesowego cywilnego w przypadku stwierdzenia nieważności postępowania (art. 386 § 2 w zw. z art. 379), nierozpoznania

86 przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy bądź gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (art. 386 § 4) (por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2011 r., II UK 368/10, LEX nr 989130).

87 Zdaniem Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie zaskarżona decyzja z dnia

88 10 lipca 2015 r. dotknięta była wadami, które Sąd I instancji powinien dostrzec i zwrócić organowi rentowemu akta sprawy w celu uzupełnienia materiału sprawy na podstawie art. 476 § 4 k.p.c. Należy bowiem podkreślić, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu przed organem rentowym nie sposób wywieść ustalenia, jakie legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym R. S. osiągnął z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 2013 i 2014 przychód podlegający rozliczeniu na podstawie art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w kwotach wynoszących odpowiednio – 22.209,13 zł oraz 42.125,99 zł. Pobieżne i niestaranne postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy (w tym lakoniczne przesłuchanie ubezpieczonego), skutkowało natomiast brakiem ustalenia przez Sąd istotnych okoliczności faktycznych sprawy, co – jak już wyżej wskazano – doprowadziło do nierozpoznania istoty sprawy.

89 Sąd Apelacyjny podkreśla, że R. S. konsekwentnie podnosił,

90 iż działalność gospodarczą założył w dniu 1 marca 2013 r. w celu otrzymania pracy w firmie ubezpieczeniowej. W związku z tym, że do współpracy nie doszło, ubezpieczony zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej w dniu następnym tj. 2 marca 2013 r. Ubezpieczony wyjaśniał, że w latach 2013 i 2014 nie osiągał żadnego przychodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, ponieważ jej nie prowadził. Jego dodatkowy przychód w latach 2013 i 2014, poza otrzymywanym świadczeniem emerytalnym, uzyskiwany zaś był z umowy zlecenia.

91 Zważyć należy, że w aktach sprawy znajduje się dokument wygenerowany

92 z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, z którego wynika,

93 że R. S. rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej pod firmą FINANSE w dniu 1 marca 2013 r., a zaprzestał jej wykonywania w dniu 2 marca 2013 r. Wpis działalności został wykreślony z rejestru dnia 12 sierpnia 2015 r. (k. 11 a.s.).

94 Z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia 28 lipca 2015 r. wynika natomiast, że R. S. w 2013 był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie tym uzyskał – według zeznania PIT-36 za 2013 rok: przychód z emerytur – rent krajowych – 17.740,86 zł, przychód ze stosunku pracy – 127,61 zł, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, przychód z działalności wykonywanej osobiście – 8.575,66 zł, dochód z działalności wykonywanej osobiście – 11.807,23 zł oraz przychód z innych źródeł – 6.901,73 zł (k. 37 akt WBE; teczka dot. roku 2013).

95 Z kolejnego zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. z dnia

96 28 lipca 2015 r. wynika zaś, że R. S. w 2014 był podatnikiem podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, w okresie tym uzyskał – według zeznania PIT-36 za 2014 rok: przychód z emerytur – rent krajowych – 35.954,82 zł, przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, dochód

97 z pozarolniczej działalności gospodarczej – 0,00 zł, przychód z działalności wykonywanej osobiście – 14.554,79 zł, dochód z działalności wykonywanej osobiście – 11.807,23 zł oraz przychód z innych źródeł – 600,00 zł (k. 38 akt WBE; teczka dot. roku 2013).

98 Informacje o wysokości przychodów i dochodów ubezpieczonego potwierdzone

99 w powyższych zaświadczeniach wynikają również z zeznań PIT-36, złożonych do akt organu rentowego (k. 13 – 130 akt WBE, teczka dot. roku 2013).

100 Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że uszło uwadze zarówno organu rentowego, jak i Sądu I instancji, że w spornych latach 2013 i 2014 R. S. osiągał przychód z różnych źródeł. Ani organ, ani Sąd nie zbadały, jaki przychód ubezpieczony uzyskał z poszczególnych źródeł uzyskania przychodu, w konkretnych okresach i przede wszystkim, czy działalność taka stanowiła tytuł obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym.

101 Tymczasem, jak stanowi art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (j. t z 2016 r., poz. 1037 ze zm.) emerytura lub renta inwalidzka ulega zmniejszeniu na zasadach określonych w przepisach art. 104

102 ust. 1a-6, ust. 8 pkt 1 i 2 oraz ust. 9 i 10 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

103 i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, nie więcej jednak niż o 25% wysokości tej emerytury lub renty inwalidzkiej, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3 - w razie osiągania przychodu

104 z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego.

105 Jeżeli chodzi o osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą przypomnieć należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.; dalej ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają osoby fizyczne, które

106 na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą. Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1 ustawy systemowej). Na podstawie art. 13 pkt 4 ustawy systemowej obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.

107 W art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej wskazano, iż za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą tę działalność

108 na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.

109 Mając na względzie powyższe, rozważania w spornej między stronami kwestii należy odnieść do treści przepisów określających definicję działalności gospodarczej,

110 w szczególności do art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.), który definiuje działalność gospodarczą

111 jako zarobkową działalność wytwórczą, budowlaną, handlową, usługową oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodową, wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły. Jest to legalna definicja działalności gospodarczej,

112 co oznacza, że powinna być ona traktowana jako powszechnie obowiązujące rozumienie tego pojęcia w polskim systemie prawnym (por. postanowienie SN z dnia 2 lutego 2009 r., V KK 330/08, Prok. i Pr.-wkł. 2009, Nr 6, poz. 17, zob. też uchwałę Sądu Najwyższego z 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04, OSNC 2006, Nr 1, poz. 5).

113 Z rozpoczęciem działalności gospodarczej ściśle łączy się również obowiązek wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wpis ma jednak – co należy wyraźnie podkreślić

114 w okolicznościach niniejszej prawy - charakter deklaratoryjny, a nie - konstytutywny i nie kreuje bytu prawnego przedsiębiorcy. Zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej

115 w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 czerwca 2013 r.,

116 III AUa 1928/12, LEX nr 1339313). Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powoduje jednak powstanie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i jest prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone, co oznacza, iż okres prowadzenia działalności gospodarczej wynikającej z wpisu do ewidencji może być korygowany, lecz czynność ta musi być powiązana z wynikami postępowania dowodowego. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.

117 Reasumując, stwierdzić należy, że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności.

118 Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Przykładowo można wskazać, iż w wyroku z dnia 25 listopada 2005 r. (I UK 80/05, OSNAPiUS 2006, nr 19-20, poz. 309) Sąd Najwyższy wskazał, iż w przepisie art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych chodzi o faktyczne wykonywanie działalności pozarolniczej, w tym gospodarczej, co oznacza, iż wykonywanie tejże działalności,

119 to rzeczywista działalność o cechach określonych w przywołanym art. 2 ust. 1 Prawa działalności gospodarczej, czyli działalność zarobkowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. W wyroku z dnia 14 września 2007 r. (sygn. akt III UK 35/07) Sąd Najwyższy stwierdził natomiast że obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność - w tym działalność gospodarczą - wynika z faktycznego prowadzenia tej działalności. Tym samym do powstania obowiązku ubezpieczenia wymagane jest faktyczne prowadzenie tej działalności. Wykonywanie pozarolniczej działalności gospodarczej

120 to rzeczywista działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Rozpoczęcie działalności polega na podjęciu w celu zarobkowym działań określonych

121 we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.

122 Wobec powyższego podkreślić należy, że ocena, czy działalność gospodarcza jest wykonywana, należy przede wszystkim do sfery ustaleń faktycznych, a dopiero w następnej kolejności - do ich kwalifikacji prawnej. Działalność gospodarcza to prawnie określona sytuacja, którą trzeba oceniać na podstawie zbadania konkretnych okoliczności faktycznych, wypełniających znamiona tej działalności lub ich niewypełniających.

123 Analiza zgromadzonego do tej pory w sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do ustalenia, jakoby R. S. wykonywał działalność gospodarczą

124 w ramach czasowych odpowiadających wpisowi w Centralnej Ewidencji i Informacji

125 o Działalności Gospodarczej tj. aż do czasu wykreślenia tego wpisu. Przeczy temu fakt braku uzyskania jakiegokolwiek przychodu z przedmiotowego tytułu. Organ rentowy ani Sąd I instancji nie wskazały nadto żadnych dowodów, które uzasadniałyby stwierdzenie, że mimo braku osiągnięcia przychodu, działalność była jednak wykonywana.

126 Tym samym ustalenie przez pozwanego przychodu R. S. z tytułu działalności gospodarczej za lata 2013 i 2014 w oparciu o kwotę 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w danym okresie (art. 104 ust. 1a ustawy

127 o emeryturach i rentach z FUS w zw. z art. 18 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), co zostało zaakceptowanie przez Sąd I instancji, uznać należy za co najmniej przedwczesne.

128 Odwoływanie się przez organ rentowy w uzasadnieniu odpowiedzi na apelację

129 do uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 marca 2012 r. w sprawie

130 III AUa 1308/11 jest nietrafne. Przeprowadzona w nim analiza prawna dotyczyła bowiem odmiennego stanu faktycznego tj. sytuacji, w której ubezpieczony faktycznie prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą.

131 Niezależnie od powyższego podkreślić należy, że zarówno Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, jak i Sąd Okręgowy – pomijając bezzasadnie okoliczność,

132 iż w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z potencjalnym zbiegiem tytułów

133 do ubezpieczeń ( vide: zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w I. oraz zeznania podatkowe ubezpieczonego) – nie uwzględniły w swoich rozważaniach tej kwestii, w tym przede wszystkim art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, rozstrzygającego, z którego tytułu dana osoba podlega ubezpieczeniom, gdy jednocześnie spełnia warunki

134 do podlegania ubezpieczeniom z więcej niż jednego tytułu.

135 Reasumując, przy ponownym rozpoznaniu sprawy konieczne będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia, czy w okresie objętym zaskarżoną decyzją tj. w latach 2013 i 2014 R. S. osiągał przychód z tytułu działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego (jaki konkretnie przychód, w jakim okresie i z jakiego źródła) - przy prawidłowym zastosowaniu w tym zakresie art. 6, 8 i 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Tylko bowiem przychód uzyskany z działalności podlegającej obowiązkowi ubezpieczenia społecznego może być uwzględniony

136 przy ewentualnym zmniejszeniu emerytury na podstawie art. 40 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin w zw. z art. 104 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS.

137 Brak wyjaśnienia wyżej wskazanych kwestii przy pierwszorazowym rozpoznaniu sprawy, przy braku stosownego materiału dowodowego oraz wobec konieczności dokonania niezbędnych ustaleń już w postępowaniu administracyjnym, upoważnia Sąd Apelacyjny

138 do uchylenia zarówno zaskarżonego wyroku, jak i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio temu organowi przy zastosowaniu art. 477 ¹⁴a k.p.c. w zw. z art. 386 § 4 k.p.c., o czym Sąd Apelacyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

139 W pkt 2 sentencji Sąd Apelacyjny zasądził od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. na rzecz R. S. kwotę 30 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za II instancję, działając na podstawie art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (j.t. Dz. U.

140 z 2016 r., poz. 623).

141 SSA Grażyna Czyżak SSA Alicja Podlewska SSA Daria Stanek