Wyrok z dnia 11 lipca 2002 r., IV SA 2152/00

wyrok z dnia 11 lipca 2002 r., IV SA 2152/00

Tekst

TEZY

1 Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 par. 1 Kpa.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Zdzisława Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 22 sierpnia 2000 r. (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej umorzenia postępowania - oddala skargę.

Uzasadnienie

3 Decyzją z dnia 5.05.1999 r. wydaną przez p.o. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie S. na podstawie art. 105 Kpa umorzono wszczęte wobec Zdzisława Z. postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia prac budowlanych na posesji w S.-G. przy ul. D. "H." 11.

4 Decyzją z dnia 21 lipca 2000 r. wydaną przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G., na podstawie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa, art. 158 par. 1 Kpa i art. 157 par. 1 i 2 Kpa po przeprowadzeniu z urzędu postępowania, stwierdzono nieważność decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5.05.1999 r.

5 Odwołanie od powyższej decyzji wniósł Zdzisław Z.

6 Decyzją z dnia 22 sierpnia 2000 r. wydaną z upoważnienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 Kpa, utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję.

7 W uzasadnieniu powyższej decyzji stwierdzono, iż w ocenie organu I instancji wydanie decyzji z dnia 5.05.1999 r. na podstawie art. 105 Kpa nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Z treści uzasadnienia decyzji z dnia 5.05.1999 r. wynika, iż w oparciu o przeprowadzoną wizję ustalono, że roboty budowlane objęły obiekt o wymiarach: dł. 9,90 m, szer. 5,30 m, wys. 2,0 m, zlokalizowany na granicy działki nr 164/1. Następnie stwierdzono, iż wobec tego, że budowa ogrodzeń poniżej 2,20 m między posesjami nie wymaga zgłoszenia, więc nie podlega nadzorowi budowlanemu.

8 Rozpoznający sprawę w trybie nadzoru organ stwierdził, iż zarówno treść protokołu, jak i dołączona do niego dokumentacja fotograficzna wskazują na to, że Zdzisław Z. rozpoczął budowę budynku murowanego z pustaków gazobetonowych o długości 9,90 m i szerokości 5,30 m usytuowanego w granicy z działką nr 164/1 stanowiącą własność Beaty i Stanisława B. Powyższy obiekt nie jest zatem ogrodzeniem, jak stwierdzono to w decyzji z dnia 5.05.1999 r., a dla jego realizacji wymagane było pozwolenie na budowę. Inwestor pozwolenia na budowę powyższego obiektu nie uzyskał. Wprawdzie w dniu 8.01.1999 r. wydana została decyzja zatwierdzająca projekt budowlany i udzielająca pozwolenia na budowę obiektu o wskazanej wyżej lokalizacji, ale decyzja ta została uchylona decyzją Wojewody P. z dnia 25.03.1999 r. Zdaniem organu nadzoru uznanie przedstawionego wyżej postępowania za bezprzedmiotowe było niedopuszczalne i stanowiło rażące naruszenie art. 105 Kpa, tym samym decyzja z dnia 5.05.1999 r. dotknięta została wadą wskazaną w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa. Przedstawione wyżej okoliczności powodują, iż organ odwoławczy nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji.

9 Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wniósł Zdzisław Z., domagając się jej uchylenia.

10 Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa poprzez pominięcie tego, że przedmiotowy obiekt jest murem zrealizowanym w 1991 r., zebrana bowiem dokumentacja nie daje podstaw do przyjęcia, iż przedmiotowy obiekt jest budynkiem, a nie murem.

11 Nadto skarżący stwierdził, że nie do końca wyjaśniono kwestię pozwolenia na budowę, bowiem decyzja z dnia 8.01.1999 r. została wprawdzie uchylona, jednakże w dniu 10.05.1999 r. nastąpiło wydanie pozwolenia na rozbudowę budynku.

12 Zdaniem skarżącego organ nadzoru stwierdzając nieważność decyzji z dnia 5.05.1999 r. nie ocenił jej zgodności z prawem w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji poddanej badaniu. Okoliczności wyżej przedstawione w ocenie strony skarżącej stanowią o zasadności wniesionej skargi.

13 W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Skarga nie jest zasadna.

16 Przedstawione przez stronę skarżącą wywody we wniesionej skardze zmierzające do podważenia zasadności zaskarżonej decyzji, są chybione.

17 Zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzja została wydana w trybie postępowania nadzorczego, którego przedmiotem była ocena decyzji z dnia 5.05.1999 r. o umorzeniu na podstawie art. 105 Kpa wszczętego wobec Zdzisława Z. postępowanie administracyjne w sprawie prowadzenia prac budowlanych na posesji w S.-G. przy ul. D. "H." 11, pod kątem ustalenia zaistnienia przesłanek wskazanych w przepisie art. 156 par. 1 Kpa.

18 Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych przewidzianych w art. 16 par. 1 Kpa, w ramach którego to postępowania możliwe jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotkniętej jedną z wad wymienionych w art. 156 par. 1 Kpa.

19 Za trafny uznać należy pogląd organu administracji, iż decyzja z dnia 5.05.1999 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 105 Kpa, albowiem nie zaistniała żadna z okoliczności przewidzianych w tym przepisie, która mogłaby stanowić podstawę prawną wydania badanej decyzji, tym samym nastąpiło wyczerpanie przesłanki nieważności decyzji określonej w art. 156 par. 1 pkt 2 Kpa.

20 Okoliczności przytoczone w uzasadnieniu decyzji z dnia 5.05.1999 r. w żadnym wypadku nie mogły stanowić podstawy do wydania decyzji opartej na art. 105 Kpa Gdyby bowiem przyjąć, że obiekt był zrealizowany, tak jak twierdzi skarżący w 1991 r. to legalność zrealizowanych prac należało oceniać w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, a tym samym niedopuszczalne byłoby powołanie się przez organ na ustawę z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Jednakże zawarte w uzasadnieniu tej decyzji stwierdzenie organu, że prowadzone są prace budowlane nie może budzić wątpliwości, że prace te prowadzone były w dacie wydawania decyzji tj. w maju 1999 r., a wobec tego miałyby zastosowanie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Gdyby z kolei oprzeć się na opisie tegoż obiektu przytoczonym w badanej decyzji z dnia 5.05.1999 r., to obiektu tego w żadnym wypadku nie można byłoby zdefiniować jako ogrodzenia.

21 Stosownie do przepisu art. 105 Kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe /par. 1/, lub jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym /par. 2/.

22 Poza sporem pozostaje to, iż okoliczności przewidziane w art. 105 par. 2 Kpa w sprawie niniejszej nie zaistniały.

23 W odniesieniu natomiast do dyspozycji art. 105 par. 1 Kpa, to stwierdzić trzeba, iż bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 par. 1 Kpa, to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego /B. Adamiak i J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz Warszawa 1996 r., s. 462/.

24 Sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 par. 1 Kpa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne. Umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości w sytuacji, gdy istniały podstawy do rozstrzygnięcia sprawy co do istoty stanowi naruszenie art. 105 par. 1 Kpa wyrok NSA z dnia 15 marca 1985 r. III SA 47/85 - GAP 1986 nr 13 str. 44, wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 1997 r. I SA/Łd 435/96 - Poradnik Gazety Prawnej 1998 nr 8 str. 39/.

25 Zakończenie zatem sprawy poprzez wydanie decyzji z dnia 5.05.1999 r. przez organ administracyjny umarzającej postępowanie w sposób rażący naruszyło dyspozycję art. 105 Kpa.

26 Z przyczyn wyżej przedstawionych na mocy art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.