Wyrok z dnia 16 kwietnia 1999 r., IV SAB 282/98

wyrok z dnia 16 kwietnia 1999 r., IV SAB 282/98

Tekst

TEZY

1 Zasada praworządności w działalności organów administracji publicznej, której podstawowym elementem w działalności orzeczniczej tych organów jest zasada instancyjności oraz kontroli sądowej aktów administracyjnych, wymaga aby także roszczenia stron, nie mające uzasadnienia materialnoprawnego, zostały rozstrzygnięte w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko taki sposób rozstrzygnięcia umożliwia stronie obronę jej praw poprzez poddanie decyzji kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.

Sentencja

2 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Stefana H. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w przedmiocie odszkodowania za przejętą na własność Państwa nieruchomość rolno-leśną

3 I. Zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej do załatwienia w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia niniejszego wyroku wniosku Stefana H. o odszkodowanie za przejęte na własność Państwa nieruchomości położone we wsi T. o powierzchni 56,144 ha oraz o powierzchni 26,8523 ha; (...).

Uzasadnienie

4 W skardze, która wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 18 grudnia 1998 r. Stefan H. zarzucił, że od roku 1950 dochodzi w Urzędzie Wojewódzkim w Rz. oraz w Ministerstwie Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej należnego odszkodowania za przejęte na własność Państwa gospodarstwo rolno-leśne położone we wsi T. o powierzchni 56,1445 ha, bez konkretnego rezultatu.

5 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu naczelnego przedmiotowa nieruchomość nie podpadała pod działanie przepisów art. 2 ust. 1 lit. "e" dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej, ale wobec faktycznego jej rozparcelowania przed dniem 1 sierpnia 1945 r. wdrożono wobec tej nieruchomości postępowanie przewidziane dekretem z dnia 28 listopada 1945 r. o przejęciu niektórych nieruchomości na cele reformy rolnej i osadnictwa /Dz.U. nr 57 poz. 321/. Nieruchomość leśna została przejęta na podstawie art. 1 ust. 1 dekretu PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. w sprawie przejęcia niektórych lasów na własność Skarbu Państwa. Tak więc skarga na bezczynność organu naczelnego jest nieuzasadniona, ponieważ w sprawie nie została podjęta żadna decyzja, która wymagałaby wydania decyzji w trybie art. 156 par. 1 Kpa. Skarga, która sprowadza się w istocie do żądania przyznania odszkodowania w postępowaniu. administracyjnym za przejęte na rzecz Państwa nieruchomości na podstawie art. 160 Kpa, nie może zostać uwzględniona, ponieważ brak. jest podstaw do podjęcia decyzji w tym trybie wobec nie wydania w tej sprawie żadnej decyzji na podstawie art. 156 par. 1 Kpa.

6 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

7 Stosownie do art. 104 par. 1 Kpa organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji, chyba że przepisy kodeksu stanowi inaczej. Istotą sprawy, o której rozstrzyga się w decyzji administracyjnej może być nie tylko przyznanie stronie praw lub nałożenie na nią obowiązków lecz także odmowa nabycia praw. Jeżeli zatem strona złożyła wniosek o wszczęcie postępowania w sprawie administracyjnej to stanowisko organu administracji sprowadzające się do pisemnego zawiadomienia strony o niemożliwości załatwienia sprawy W formie orzeczenia administracyjnego jest uchyleniem się organu od rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty przez wydanie stosownej decyzji.

8 Zasada praworządności w działalności organów administracji publicznej, której podstawowym elementem w działalności orzeczniczej tych organów jest zasada instancyjności oraz kontroli sądowej aktów administracyjnych, wymaga aby także roszczenia stron, nie mające uzasadnienia materialnoprawnego, zostały rozstrzygnięte w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko taki sposób rozstrzygnięcia umożliwia stronie obronę jej praw poprzez poddanie decyzji kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej.

9 Skoro zatem skarga została złożona w sprawie, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o NSA oraz skarżący wyczerpał środki przewidziane w art. 37 Kpa a ponadto zwłoka w wydaniu decyzji przekroczyła bardzo znacznie terminy określone w art. 35 Kpa, to z mocy art. 26 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o NSA /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ należało orzec jak w sentencji.