Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 133/10

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2010 r., I OW 133/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz (spr.) Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno NSA Leszek Leszczyński Protokolant asystent sędziego Piotr Baryga po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty Lubaczowskiego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Lubaczowskim a Wójtem Gminy Stary Dzików w przedmiocie: rozpoznania wniosku A.W. i A.W. w sprawie wszczęcia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...] położonych we wsi C. postanawia: wskazać Starostę Lubaczowskiego jako organ właściwy do załatwienia wniosku A.W. i A.W. o dokonanie rozgraniczenia nieruchomości.

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 26 lipca 2010 r. (wpływ do NSA 23 sierpnia 2010 r.) Starosta Lubaczowski wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu pomiędzy tym organem a Wójtem Gminy Stary Dzików, który z tych organów jest właściwy do rozpatrzenia wniosku A. i A.. o rozgraniczenie nieruchomości stanowiących działki nr [...] i [...], położonych we wsi C.

3 W uzasadnieniu wniosku podał, iż postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Wójt Gminy Stary Dzików uznał się za niewłaściwego do rozpoznania wniosku A. i A. W. o rozgraniczenie opisanych wyżej nieruchomości i przekazał sprawę do załatwienia Staroście Lubaczowskiemu. Ten zaś organ postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. przekazał wniosek W. o rozgraniczenie Wójtowi Gminy Stary Dzików jako organowi właściwemu. Na skutek zażalenia A. i A. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Przemyślu postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r. – [...] uchyliło zaskarżone postanowienie Starosty w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania Staroście Lubaczowskiemu. Kolegium uznało, iż organ, któremu przekazano sprawę według właściwości w trybie art. 65 § 1 k.p.a. nie ma kompetencji do przekazania sprawy organowi, od którego sprawę otrzymał, a to wobec istnienia domniemania, że organ przekazujący sprawę ustalił organ właściwy. Zmienić ten stan może zaskarżenie postanowienia, stwierdzenie nieważności, bądź złożenie wniosku o wszczęcie sporu kompetencyjnego lub o właściwość.

4 Występując z przedmiotowym wnioskiem Starosta powołał się na przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), w myśl którego wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) przeprowadzają rozgraniczenie nieruchomości z urzędu lub na wniosek strony. Natomiast ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scalaniu gruntów, a także jeżeli jest brak wniosku strony, a potrzeby gospodarki narodowej lub interes społeczny uzasadniają przeprowadzenie rozgraniczenia.

5 W sprawie scalenia gruntów m.in. wsi C. Wójt Gminy Stary Dzików wydał decyzję w dniu [...] grudnia 2008 r., decyzję tę uchyliło SKO w Przemyślu decyzją z [...] maja 2009 r. i na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. przekazało sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Na skutek skargi Jana i Aurelii Kudłów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 935/09 stwierdził nieważność obu decyzji jako wydanych przez organy niewłaściwe. Przedstawiając kolejne zmiany w ustawodawstwie Sąd stwierdził, iż po zmianie w postępowaniu scaleniowym dokonanej ustawą z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (Dz.U. Nr 64, poz. 592), która weszła w życie z dniem 16 lipca 2003 r. art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) otrzymał brzmienie: postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa z zastrzeżeniem art. 4 ust. 2 starosta jako zadanie z zakresu administracji rządowej. Organem wyższego stopnia w rozumieniu k.p.a. w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda. Omawiana nowela w art. 16 stanowiła, że do postępowań wszczętych na podstawie ustawy scaleniowej i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wykładając ten przepis WSA, podobnie jak uczyniono to we wcześniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjął, iż przepis art. 16 ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o charakterze przejściowym, zawierający odesłanie do stosowania przepisów dotychczasowych, odnosi się wyłącznie do przepisów prawa materialnego, natomiast nie ma on zastosowania w przypadku przepisów regulujących właściwość organów. Z tych względów WSA w Rzeszowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. stwierdził nieważność obu decyzji.

6 Przywołując powyższy wyrok Starosta uznał, iż oznacza on, że zakończyło się postępowanie scaleniowe.

7 Przekazanie sprawy rozgraniczenia Staroście uważa on za nieuzasadnione, bowiem organ ten nie prowadzi postępowania scaleniowego. W ocenie wnioskodawcy mógłby je prowadzić gdyby WSA wyraźnie zobowiązał do dalszego prowadzenia postępowania, bądź mieszkańcy [...] na nowo złożyli należyty wniosek o wszczęcie scalenia. Samo stwierdzenie nieważności decyzji nie obliguje Starosty do kontynuowania postępowania.

8 W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Stary Dzików stwierdził, że nie jest organem właściwym do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego działek nr [...] i [...] ze względu na toczące się postępowanie scaleniowe.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Negatywny spór o właściwość w tej sprawie toczy się o to, który z organów samorządowych jest właściwy do rozpatrzenia wniosku A. i A. W. o rozgraniczenie nieruchomości położonych we wsi C..

11 Właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia tego sporu wynika z art. 4 i art. 15 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a.

12 Będące w sporze organy jednostek samorządowych nie posiadają wspólnego dla siebie organu wyższego stopnia, co w myśl art. 22 § 1 pkt 1 k.p.a. uzasadnia właściwość sądu administracyjnego do rozpatrzenia sporu.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że do sporu doszło w sytuacji, którą poprzedził wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 935/09, stwierdzający nieważność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Przemyślu z dnia [...] maja 2009 r. oraz decyzji pierwszej instancji Wójta Gminy Stary Dzików z dnia [...] grudnia 2008 r. dokonującej scalenia gruntów m.in. wsi C.. Stwierdzając nieważność obu decyzji z uwagi na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd stwierdził, iż w aktualnym stanie prawnym w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów postępowanie scaleniowe lub wymienne przeprowadza na koszt Skarbu Państwa starosta, jako zadanie z zakresu administracji rządowej.

14 Organem wyższego stopnia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego w stosunku do starosty w sprawach z tego zakresu jest wojewoda. Powyższy wyrok stał się prawomocny.

15 Ocena prawna wyrażona w powołanym wyroku w myśl art. 153 ustawy P.p.s.a. wiąże w sprawie ten sąd oraz organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.

16 Zakres związania wyrokiem prawomocnym wyznacza również przepis art. 170 powołanej ustawy stanowiąc, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także i inne osoby.

17 Organ inicjujący spór błędnie ocenia sytuacje wynikającą ze stwierdzenia nieważności decyzji SKO i Wójta Gminy. Eliminacja wadliwych decyzji omawianym wyrokiem nie oznacza jak twierdzi Starosta Lubaczowski – że postępowanie scaleniowe zostało zakończone. Wyrok WSA, który nie został zaskarżony zakończył prawomocnie tylko postępowanie sądowoadministracyjne. Postępowanie scaleniowe, wszczęte postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w Lubaczowie z dnia [...] lutego 1996 r., po eliminacji z porządku prawnego wadliwych decyzji wyrokiem z dnia 10 marca 2010 r., nie jest zakończone i winno być kontynuowane przed organem właściwym, którym jest Starosta Lubaczowski.

18 Odrębną kwestią jest właściwość organu do załatwienia wniosku A. i A. W., złożonego w dniu 16 kwietnia 2010 r. do Wójta Gminy o rozgraniczenie nieruchomości. Składając ten wniosek strony powołały się na wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 10 marca 2010 r. sygn. akt II SA/Rz 935/09, eliminujący wydane uprzednio decyzje, co zdaniem stron uzasadniało złożenie wniosku o rozgraniczenie.

19 Przekazując ten wniosek na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. Staroście Lubaczowskiemu Wójt Gminy przyjął właściwość tego organu do prowadzenia postępowania scaleniowego i taki sam pogląd wyraził w odpowiedzi na wniosek, stwierdzając nadto, że Wójt Gminy Dzików Stary nie jest właściwy do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego.

20 Stanowisko Wójta Gminy w kwestii właściwości organu uprawnionego do prowadzenia postępowania scaleniowego należy ocenić jako zasadne. Przy rozstrzygnięciu niniejszego sporu należy mieć na uwadze treść art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), który do przeprowadzenia rozgraniczenia nieruchomości upoważnia wójta (burmistrza, prezydenta miasta). W instancji odwoławczej organem właściwym jest w tych sprawach samorządowe kolegium odwoławcze jako organ wyższego stopnia (art. 17 pkt 1 k.p.a.).

21 Zgodnie z art. 30 ust. 2 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne postępowanie o rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się z urzędu przy scalaniu gruntów. W takiej sytuacji postanowienie o wszczęciu postępowania w sprawie scalenia gruntów zastępuje postanowienie o wszczęciu postępowania o rozgraniczenie nieruchomości (art. 30 ust. 3 ustawy).

22 Skoro istnieje stan zawisłości postępowania scaleniowego, wszczętego postanowieniem Kierownika Urzędu Rejonowego w Lubaczowie z dnia 3 lutego 1996 r. nie jest dopuszczalne wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego. Sytuację taką jak w niniejszej sprawie reguluje przepis art. 35 ust. 1 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne stanowiąc, że na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sporne sprawy związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczeniu nieruchomości.

23 W odniesieniu do spraw o rozgraniczenie nieruchomości zawisłych przed organami gminy po wszczęciu postępowania scaleniowego ustawa w art. 35 ust. 2 nakazuje ich rozpatrzenie w ramach postępowania scaleniowego.

24 Skoro ustawodawca pozbawił kompetencji organ gminy do prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego już wszczętego to tym bardziej nie może być on właściwy do wszczęcia postępowania, gdyż właściwe w tej sprawie postępowanie, a takim jest postępowanie scaleniowe już się toczy.

25 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż złożony w tej sprawie wniosek o rozgraniczenie nieruchomości winien podlegać rozpatrzeniu w postępowaniu scaleniowym i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 4 i art. 15 § 2 ustawy P.p.s.a.