Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 1536/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 1536/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska Sędziowie: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost- Durchowska (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Siwonia - Rybak po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 816/15 w sprawie ze skargi I.C., M. C. i Z.C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. prostuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 816/15 w ten sposób, że w rubrum wyroku w miejsce nazwiska: "C." wpisać " C.", 2. uchyla zaskarżony wyrok i zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz I.C. kwotę 777 (siedemset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 26 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 816/15 oddalił skargę I. C., M. C. i Z. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania.

3 W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji przedstawił następujące ustalenia faktyczne i prawne sprawy.

4 I. C., Z. C. i M. C. wnioskiem z dnia [...] listopada 2014 r. wystąpiły do Wojewody [...] o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], gmina [...], nie podlegały działaniu przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U z 1945 r. nr 3 poz. 13 ze zm. – dalej jako "dekret o przeprowadzeniu reformy rolnej").

5 Postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia, że ww. nieruchomości nie podlegały działaniu przepisu art. 2 ust.1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że I. C. składała już wnioski w przedmiotowej sprawie - z dnia [...] czerwca 2007r. i z dnia [...] października 2009r. Wszczęte w ich wyniku postępowania administracyjne zostały umorzone decyzją z dnia [...] marca 2010 r. w sprawie zespołu dworsko-parkowego majątku [...], gmina [...], natomiast decyzją z [...] kwietnia 2010r. w sprawie majątków ziemskich [...] gm. [...],[...] gm. [...],[...] gm. [...]. Umarzając te postępowania organ powoływał się na stanowisko Trybunału Konstytucyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 1 marca 2010 r. sygn. akt P 107/08, że do orzekania o prawach rzeczowych osób pozbawionych nieruchomości w ramach reformy rolnej właściwe są sądy powszechne, a nie organy administracji. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że kwestia podpadania ww. nieruchomości pod działanie dekretu była przedmiotem postępowania przed sądem powszechnym. Z treści wyroków Sądu Okręgowego w [...] (wyrok z dnia [...] lipca 2009 r. sygn. akt [...]), Sądu Apelacyjnego w [...] (wyrok z dnia [...] stycznia 2011 r. sygn. akt [...]) oraz Sądu Najwyższego (wyrok z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...]) wynika, że zespół dworsko-parkowy składający się z dworu i parku, stanowiący część dawnego majątku [...], a obecnie część "nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...] prowadzi księgę wieczystą nr [...]" nie przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej.

6 I. C., Z. C. oraz M. C. wniosły na powyższe postanowienie zażalenie wskazując jakie dokumenty organ powinien uwzględnić przy wydawaniu rozstrzygnięcia oraz kwestionując zasadność powołania stanowiska Trybunału Konstytucyjnego.

7 Po rozpatrzeniu zażalenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy wskazując, że skoro przedmiotowa sprawa została już rozstrzygnięta prawomocnie przez sąd powszechny, to organ pierwszej instancji prawidłowo stwierdził, że rozpoznawanie sprawy po raz kolejny przez organ administracji byłoby nieuprawnione i na podstawie art. 61 a § 1 Kpa odmówił wszczęcia tego postępowania. W ocenie organu odwoławczego poza sporem pozostaje okoliczność, że gdy dojdzie do takiej sytuacji jak w niniejszej sprawie tj. uregulowania określonych kwestii orzeczeniem sądu powszechnego - wyłączona już jest możliwość dokonywania w tym, osądzonym obszarze, innych ustaleń przez organ administracji. Nie jest bowiem możliwe w postępowaniu administracyjnym dokonywanie ustaleń odmiennych niż uczynił to sąd w postępowaniu cywilnym. W przeciwnym razie doszłoby, zdaniem organu, do weryfikacji prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie nie może być zatem prowadzone, a skoro tak - to odmowa wszczęcia postępowania przez organ pierwszej instancji była zasadna.

8 I. C., Z. C. i M. C. w zakreślonym terminie wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze powołały się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2012 r. sygn. akt I OPS 2/12, w której NSA stwierdził, że "stwierdzenie nieważności decyzji w oparciu, o którą wydano inną przedmiotowo zależną decyzję, może stanowić podstawę do stwierdzenie nieważności decyzji zależnej na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa". Wskazały ponadto, że ich zdaniem Wojewoda [...] zbyt pochopnie powołał się na opinię Trybunału Konstytucyjnego, która nie jest aktem normatywnym. Powołały się przy tym na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 3/10, która precyzuje, że Trybunał wydał jedynie opinię. Wskazały, że powoływanie się przez organ na fakt wydania decyzji ostatecznej umarzającej postępowanie jest w ich ocenie naruszeniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ od czasu wydania tej decyzji zaszły nowe okoliczności (nowe dowody) umożliwiające "dokonanie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie". Skarżące wskazały ponadto, że wyroki sądów powszechnych nie są wiążące przy wydawaniu decyzji administracyjnych. Wyjaśniły jednocześnie, że wszystkie procesy cywilne w niniejszej sprawie zostały rozstrzygnięte na ich niekorzyść. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiły szereg zarzutów na poparcie swojego stanowiska w sprawie.

9 Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

10 Pismem z dnia [...] września 2015 r. skarżące uzupełniły swoją skargę wskazując na art. 36 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przywołując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 3/14 a także uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z 14 lipca 2015r. sygn. akt SK 26/14.

11 Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że z akt sprawy wynika, że kwestia dotycząca podpadania dawnego majątku [...] pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej była już przedmiotem postępowania przed sądami powszechnymi. Wyrokiem z [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...] oddalił powództwo I. C. i Z. C. w przedmiocie podpadania przedmiotowych nieruchomości pod działanie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Na skutek złożonej apelacji od tego wyroku, Sąd Apelacyjny w [...] wyrokiem z [...] maja 2012 r. zmienił wyrok Sądu Okręgowego w [...] w punkcie 1. o tyle, że ustalił, że zespół dworsko-parkowy składający się z dworu i parku, stanowiący część dawnego majątku [...], a obecnie część nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w [...]prowadzi księgę wieczystą nr [...] nie przeszedł na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wyrokiem z [...] września 2013 r. Sąd Najwyższy oddalił skargi kasacyjne od ww. wyroku Sądu Apelacyjnego.

12 W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie powyższe oznacza, że sprawa dotycząca kwestii podpadania omawianej nieruchomości pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej została już prawomocnie osądzona. Występuje tu tożsamość sprawy tak pod względem przedmiotowym, jak i podmiotowym. W konsekwencji brak jest podstaw do ponownego prowadzenia postępowania w tym zakresie przez jakikolwiek sąd czy organ administracji. Wbrew bowiem stanowisku skarżących wyroki sądów powszechnych są wiążące zarówno dla organów administracji publicznej jak i dla innych sądów, w tym również sądów administracyjnych. Prowadzenie zaś przez organy postępowania w sprawie, w której wydany został już prawomocny wyrok prowadziłoby do naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) i stanowiłoby naruszenie prawa, mogące stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 3 Kpa).

13 Za uzasadnione zatem, w ocenie Sądu pierwszej instancji uznać należało stanowisko organów obu instancji wyrażone w zaskarżonych rozstrzygnięciach. Żądanie bowiem wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej skutkuje odmową wszczęcia postępowania nieważnościowego na podstawie art. 61a § 1 Kpa.

14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał ponadto, że choć jak słusznie podniosły skarżące Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z 10 stycznia 2011 r. sygn. akt I OPS 3/10 uznał, że § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.) może stanowić podstawę do orzekania w drodze decyzji administracyjnej o tym, czy dana nieruchomość lub jej część wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej, o której mowa w art. 2 ust. 1 lit. e dekretu, to nie oznacza jednak, że wydane w tej sprawie wyroki sądów powszechnych nie mają mocy wiążącej.

15 Odnosząc się do kwestii odnalezienia nowych dowodów w sprawie Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że okoliczność ta może być ewentualnie przesłanką do wznowienia postępowania zakończonego wyrokiem sądu powszechnego, a nie do wszczęcia postępowania administracyjnego o stwierdzenie, że nieruchomości ziemskie majątku ziemskiego [...], nie podlegały działaniu dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej.

16 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosły I. C., Małgorzata M. C. i Z. C. reprezentowane przez adw. J. T.. W skardze zaskarżonemu wyrokowi zarzuciły naruszenie:

17 1) przepisów prawa materialnego, to jest:

18 - art. 61a § 1 Kpa przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, albowiem zakres rozstrzygnięcia w procesie ustalającym z art. 189 K.p.c. jest różny od zakresu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, a co za tym idzie nie jest objęty powagą rzeczy osądzonej (art. 171 Ppsa), w konsekwencji zaś nie jest uzasadnioną przyczyną uniemożliwiającą wszczęcie postępowania w sprawie; co winno skutkować uchyleniem decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a Ppsa;

19 - art. 61a § 1 Kpa w zw. art. 1 Protokołu 1 Dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4 listopada 1950 r., poprzez jego niezastosowanie i odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie, a tym samym naruszenie prawa do mienia i słusznej rekompensaty, na skutek błędnej interpretacji powagi rzeczy osądzonej w sprawie;

20 - art. 171 Kpa w zw. z art. 61a § 1 Kpa, poprzez jego błędną wykładnię - polegającą na nieprawidłowym przyjęciu przez organy administracji, a co istotne - niesłusznym zaakceptowaniu tegoż poglądu prawnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że rozstrzygnięcie w sprawie cywilnej wydane przez Sąd Apelacyjny w [...] I Wydział Cywilny, o sygn. akt. [...] ma powagę rzeczy osądzonej w sprawie administracyjnej zakończonej zaskarżoną decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju i bezpodstawnym przyjęciu, że uzasadnia to odmowę wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie.

21 2) przepisów postępowania, to jest:

22 - art. 145 § 1 pkt 1 lit c Ppsa w zw. z art. 7, art. 77, art. 107 § 3, art. 138 § 2 Kpa w zw. z art. 6 ust.1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na zaniechaniu uchylenia zaskarżonej decyzji mimo naruszenia przez organ administracji przepisów postępowania administracyjnego poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego sprawy, podczas gdy postępowanie wyjaśniające co do istoty sprawy było obowiązkiem explicite wynikającym z przepisów prawa zarówno polskiego jak i wiążących Polskę umów międzynarodowych;

23 - art.3 § 1 i 2 Ppsa w zw. z art.1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa oraz art. 151 Ppsa poprzez nieuzasadnione oddalenie skargi, podczas gdy obowiązkiem Sądu, z uwagi na przyjętą koncepcję res iudicata było dokonanie kontroli działania Wojewody oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi - w oparciu o akta sprawy zarówno cywilnej jak i administracyjnej - pod względem zgodności z prawem, co winno oznaczać przede wszystkim zbadanie jaki był zakres przedmiotowy zgłoszonego przez Skarżące roszczenia i jakie były rzeczywiste intencje prawne oraz faktyczne wniosku zgłoszonego przez nie do Wojewody [...], który to brak właściwej kontroli sądowej naruszył słuszny interes Skarżących.

24 W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniosły o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

25 Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 lutego 2016 r. sygn. Akt I SA/Wa 816/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę kasacyjną M. C. i Z. C..

26 Naczelny Sąd Adminisracyjny zważył, co następuje:

27 Zgodnie z art. 174 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. Poz. 1369 ze zm. – dalej jako “Ppsa") skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Ppsa rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jedynie pod uwagę nieważność postępowania.

28 Badając stosownie do treści art. 183 § 2 Ppsa zaistnienie, którejkolwiek z przesłanek nieważności, w tym zakresie Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń w rozpoznawanej sprawie.

29 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, gdyż na uwzględnienie zasługiwał zarzut naruszenia art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz 1257 ze zm. – dalej jako "Kpa").

30 Zgodnie z treścią wskazanego przepisu gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 Kpa (tj. żądanie wszczęcia postępowania) zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Powołany przepis został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego na podstawie ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2011 r. Nr 6 poz. 18). Wprowadził on dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego: wniesienie żądania przez osobę niebędącą stroną oraz inne uzasadnione przyczyny niemożności prowadzenia postępowania. W literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych jednomyślnie prezentowane jest stanowisko, że wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest dopuszczalne wyłącznie z powodu przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym oczywistych, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia po wstępnej analizie wniosku. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania zastrzeżona jest bowiem dla wstępnego etapu oceny wniosku.

31 Zastosownanie instytucji określonej w art. 61a §1 Kpa powinno być zatem ograniczone do sytuacji, w której brak możliwości wszczęcia postępowania z przyczyny podmiotowej lub przedmiotowej jest oczywisty i nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Przyjęcie odmiennej interpretacji prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której organ w każdym, nawet najbardziej skomplikowanym, przypadku musiałby odmówić wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji, bez możliwości wykorzystania reguł dowodowych przewidzianych przepisami Kpa lub do takiej, w której organ prowdziłby postępowanie dowodowe i wyjaśniające na podstawie o art. 7 i 77 § 1 Kpa, jednocześnie odmawiając jego wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 Kpa.

32 Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (patrz m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 października 2017 r. sygn. akt I OSK 693/17) odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 61 a § 1 Kpa z “innych uzasadnionych przyczyn" nie może być rozumiana jako sytuacja, w której odmawia się wszczęcia postępowania na podstawie oceny materialnoprawnego elementu sytuacji prawnej obywatela. Zarówno w piśmiennictwie jak i orzecznictwie wskazuje się, że w tym sformułowaniu chodzi o przyczyny natury formalnej. Za inną uzasadnioną przyczynę uznaje się, np. sytuację w której żądanie wszczęcia postępowana nie dotyczy sprawy administracyjnej bądź sprawy nie leżącej we właściwości organów administracji publicznej lub oczywisty brak podstaw prawnych do wydania decyzji załatwiajacej wniesione żądanie (tak NSA w postanowieniu z dnia 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14- orzeczenie opubl. na stronie internetowej - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – dalej jako “CBOSA"). Nie budzi wątpliwości, że przyczyny o których mowa w art. 61a § 1 Kpa muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 Kpa "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć więc miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. Akt II OSK 2671/13,CBOSA). Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie – po stwierdzeniu, że brak jest podstaw do jego prowadzenia – wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 Kpa. (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 429/15, CBOSA). W sytuacji więc kiedy do organu administracji publicznej będzie należał obowiązek przeprowadzenia szczegółowego postępowania wyjaśniającego winien on wszcząć postępowanie, gdyż tylko w jego toku można dokonać niezbędnych ocen w zakresie treści prawa materialnego.

33 Przeszkoda przedmiotowa do wszczęcia postępowania istnienieje wówczas, gdy w złożonym do organu administracji publicznej podaniu zostanie zawarte takie żądanie, które w ogóle nie nadaje się do załatwienia w formie prawnoadministracyjnej. Przy czym okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku, a więc w istocie wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie.

34 Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że organ pierwszej instancji po otrzymaniu wniosku o wszczęcie postępowania, dołączył do akt wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2012 r. sygn. akt [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] maja 2012 r. sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] września 2013 r. sygn. akt [...]. Następnie zaś powołując się na powyższe orzeczenia odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wskazując, że sprawa podpadania dawnego majątku [...], których dotyczył wniosek o wszczęcie postępowania, została rozstrzygnięta powyższymi orzeczeniami sądów powszechnych.

35 W tym miejscu wyjaśnić należy, że choć rację mają zarówno organy administracji orzekające w niniejszej sprawie jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, że generalna zasada związania oceną prawną wyrażoną w wyrokach sądów, wyklucza możliwość rozpoznania sprawy, której przedmiot został prawomocnie przesądzony, to jednak zarówno organy jak i Sąd pierwszej instancji nie wzięły pod uwagę, że w niniejszej sprawie samo istnienie powołanych prawomocnych wyroków sądów powszechnych nie stanowi jeszcze o wystąpieniu powagi rzeczy osądzonej. Sięgnąć tu należy do brzmienia art. 366 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. Z 2018 r., 155 ze zm. – dalej jako “Kpc"), zgodnie z którym prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Powaga rzeczy osądzonej i moc wiążąca są zatem dwoma aspektami tej samej instytucji, jaką jest prawomocność materialna orzeczenia. Jak wskazał natomiast Sąd Najwyższy w wroku z 29 września 2011 r. sygn. akt IV CSK 652/10 (publ. Lex nr 1129162), doniosłość przy ustalaniu zakresu mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia, czyli granic prawomocności materialnej, mogą mieć także zawarte w uzasadnieniu orzeczenia motywy rozstrzygnięcia. Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 11 października 2017 r. sygn. akt II FSK 2428/15 (publ.Lex nr 2395822) wskazał, że choć powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia to biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, a ta wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej wskazują motywy wyroku.

36 Aby zatem ocenić czy powołane przez organy obu instancji wyroki Sądu Okręgowego w [...], Sądu Apelacyjnego w [...] i Sądu Najwyższego rozstrzygały sprawę, której wszczęcia domagały się strony, należało poddać analizie zarówno sentencje tych wyroków jak i ich uzasadnienia. Organ pierwszej instancji winien zatem był przeprowadzić postępowanie wyjaśniające i sprawdzić czy wyroki te objęły swoim zakresem całą nieruchomość o jakiej mowa we wniosku z [...] listopada 2014 r. tj. cały dawny majątek [...], czy też jakąś jego część stanowiącą działki, które wchodziły w jego skład. Jeśli zaś część to jaką i czy odpowiada ona nieruchomościom, na które wskazano we wniosku o wszczęcie postępowania. Nie jest wobec tego wykluczone, że będzie konieczne sięgnięcie także do akt sądowych tej sprawy. Tym bardziej, że sprawy toczące sie przed sadami powszechnymi dotyczyły powództwa I. C. i Z. C. o zaplatę, ustalenie i wydanie.

37 Biorąc zaś pod uwagę, że ocena taka odznacza się koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, brak było w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego możliwości zastosowania art. 61a §1 Kpa, który charakteryzuje się, jak wyjaśniono to wcześniej, oczywistością przeszkody stojącej na drodze do wszczęcia postępowania.

38 W związku z zasadnością zarzutu naruszenia art. 61a § 1 Kpa nie miały znaczenia dla uwgzlędnienia skargi kasacyjnej pozostałe podnieisone w niej zarzuty, toteż Sąd nie oceniał ich trafności.

39 Zgodnie z art. 156 § 1 Ppsa, Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, Sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 2 Ppsa). Jak wynika z akt sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 listopada 2015 r. błędnie wskazał nazwisko jednej ze skarżących tj. "C." zamiast "C.". Dostrzegając tę pomyłkę pisarską Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 156 §1 i § 3 Ppsa jak w pkt 1 sentencji wyroku.

40 Z tych względów i biorąc pod uwagę, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 Ppsa uznał, że skargę kasacyjną należało uwzględnić przez uchylenie zaskarżonego wyroku oraz decyzji organów administracyjnych obu instancji (pkt 2 sentencji wyroku).

41 O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 1 Ppsa oraz art. 200 Ppsa.