Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., II FSK 2931/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., II FSK 2931/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "T." S.A. w likwidacji z siedzibą w M. (dawniej: "H." S.A. z siedzibą w M.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 137/13 w sprawie ze skargi "T." S.A. w likwidacji z siedzibą w M. (dawniej: "H." S.A. z siedzibą w M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie określenia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2004 r. oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 137/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę T. S.A. w M. (następca prawny H. S.A. w S.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S z 18 grudnia 2012 r. w przedmiocie umorzenia postępowania oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r.

3 Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

4 Prezydent Miasta S. decyzją z 24 lipca 2012 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 2004 r. w kwocie 1.181.198 zł i odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 rok. Organ pierwszej instancji uznał, że w sprawie, w zakresie zwolnienia od podatku od nieruchomości budowli Spółki na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 2) ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 121.poz. 844 ze zm., dalej: u.p.o.l.), wiążąca dla organu jest wykładnia prawa przedstawiona przez NSA w wyroku sygn. akt II FSK 558/08 z dnia 10 grudnia 2008 r. Organ wyjaśnił, że Spółka złożyła w dniu 14 listopada 2007 r. wniosek o stwierdzenie nadpłaty, a w załączonej do wniosku korekcie wyłączyła z podstawy opodatkowania budowle, które w jej ocenie spełniają kryteria budowli dróg związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu na podstawie przepisu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.

5 Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uchyliło decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 24 lipca 2012 r. i umorzyło postępowanie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wyjaśniło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powołując się na art. 70 § 6 O.p., że zobowiązanie Spółki w podatku od nieruchomości za 2004 r. uległo przedawnieniu z końcem 2011 roku. Organ uwzględnił przy tym zwieszenie terminu przedawnienia tego zobowiązania z uwagi na wniesienie skargi do sądu administracyjnego (od 10 maja 2007 r. do 11 marca 2009 r.). Organ odwoławczy uznał, że przedawnienie zobowiązania stanowi przeszkodę do wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na 2004 rok na podstawie art. 21 § 3 O.p. Dlatego zaskarżoną decyzję organ odwoławczy uchylił. Organ ten uznał jednocześnie, że istnieją podstawy do rozpoznania wniosku Spółki z dnia 5 października 2005 r. o stwierdzenie nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. w kwocie 180.679,30 zł. Wskazał, że żądana kwota będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie nadpłaty odpowiada podatkowi od gruntów, budynków i budowli, które Spółka uznała za infrastrukturę portową. Powołując się dalej na związanie w tym zakresie oceną prawna Sądu, zawartą powołanym wyżej wyroku WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/Sz 403/07 oraz wyroku NSA z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 558/08, organ odwoławczy stwierdził, że wniosek Spółki z dnia 5 października 2005 r. nie zasługuje na uwzględnienie.

6 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka zarzuciła naruszenie art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) przez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 403/07.

7 W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

8 Oddalając skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zaznaczył, że rozpoznawana sprawa była przedmiotem oceny dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt II FSK 558/08, w wyniku którego oddalono skargę kasacyjną Spółki na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/SZ 403/07. Zatem, zgodnie z art. 190 P.p.s.a., sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd zaaprobował ocenę organu odwoławczego, że termin przedawnienia przedłużony odpowiednio o okres zawieszenia w przedmiotowej sprawie upłynął z końcem 2011 r., natomiast zaskarżona decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu 18 grudnia 2012 r., a zatem po upływie terminu przedawnienia. W odniesieniu do pozostałej części zaskarżonej decyzji, to jest kwestii odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2004 r. Sąd stwierdził, że organ wykonał wskazania Sądu wyrażone w ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt I SA/SZ 403/07.

9 W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Spółka zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1) P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

10 1) art. 2 ust. 3 pkt 4) u.p.o.l. w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 u.p.d. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że o istnieniu drogi oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu decydują przepisy ustawy z 17 dnia maja 1989 roku prawo geodezyjne i kartograficzne,

11 2) naruszenie art. 2 i art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w związku z art. 4 pkt 1 i 2 udp i art. 29 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, na podstawie przepisów nie będących przepisami prawa podatkowego była zasadna,

12 3) 3. art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie z uwagi na przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości nie będzie możliwe orzeczenie w zakresie wniosku o stwierdzenie nadpłaty,

13 4) art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że przedawnienie zobowiązania podatkowego miało wpływ na rozstrzygnięcie wniosku o stwierdzenie nadpłaty złożonego przed terminem przedawnienia.

14 Na podstawie art. 174 pkt 2) P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy, tj.

15 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 229 oraz 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 Ordynacji podatkowej, poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania,

16 2) art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 19 grudnia 2001 roku (sygn. akt I SA/Sz 403/07).

17 Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, a także o zasądzenie na jej rzecz od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

20 W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nieporozumieniem jest sformułowanie w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia art. 59 § 1 pkt 9 w związku z art. 70 § 1 oraz art. 79 § 2 Ordynacji podatkowej poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż w sprawie z uwagi na przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości nie będzie możliwe orzeczenie w zakresie wniosku o stwierdzenie nadpłaty. W zaskarżonym wyroku wyraźnie bowiem zostało podkreślone na stronie 12, że z uwagi na to, iż wskazywane części działek 2/7 i 2/8 nie są drogami (pasami drogowymi) wyłączonymi spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., stosownie do art. 151 P.p.s.a., w części dotyczącej decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości za 2004 r., skargę jako bezzasadną należało oddalić. Z tego względu podniesiony zarzut należy uznać za bezzasadny.

21 Rozpatrując pozostałe zarzuty wymienione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że WSA w Szczecinie w zaskarżonym wyroku winien był przede wszystkim odnieść się do wskazań zawartych w wyroku tego Sądu z dnia 19 grudnia 2007 r. o sygn. I SA/Sz 403/07. Wspomnianych wskazań nie zakwestionował bowiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalając od tego ostatniego wyroku skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 10 grudnia 2008 r., II FSK 558/08. Formułując owe wskazania WSA w Szczecinie stwierdził, że w myśl "[...] art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają pasy drogowe wraz z drogami oraz obiektami budowlanymi związanymi z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu. W związku z tym organy podatkowe wydając na podstawie art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej. decyzję określającą wysokość należnego podatku obowiązane były z urzędu wszechstronnie wyjaśnić i ustalić wszystkie okoliczności mające znaczenie dla prawidłowego określenia wysokości podatku. W rozpatrywanej sprawie zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności deklaracje oraz załączniki do tych deklaracji, jednoznacznie wskazywały, że skarżąca wykazywała wśród przedmiotów opodatkowania także drogi. Pominięcie i nierozpatrzenie tych faktów i dowodów stanowi naruszenie art. 122 i art.187 § 1 Ordynacji podatkowej, które miało istotny wpływ na wynik sprawy".

22 Kontrolując wykonanie powyższych zaleceń, WSA w Szczecinie w zaskarżonym obecnie wyroku stwierdził, że organ wykonał ww. wskazania tego Sądu zawarte w wyroku z dnia 19 grudnia 2007 r. o sygn. I SA/Sz 403/07, a nadto podzielił stanowisko organu odwoławczego, poparte racjami prawnymi oraz materiałem dowodowym, w tym protokołem z oględzin nieruchomości, że "istniejące na działce 2/7 i 2/8 faktycznie drogi (pasy drogowe) - gdyż przysposobione jedynie jako drogi i place, częściowo bowiem wyłożone płytami betonowymi, częściowo utwardzone w inny sposób, na części zaś umieszczono krawężniki - nie posiadają statusu prawnego drogi, nie są bowiem drogami (pasami drogowymi) w znaczeniu prawnym, które podlegają wyłączeniu spod opodatkowania. [...]. Z uwagi na brak geodezyjnie wydzielonych linii granicznych gruntu dotyczących nieruchomości spółki [...], które pozwoliłyby na ustalenie linii granicznych pasa drogowego, uzasadnione jest przyjąć, że obiekty komunikacyjne nie podlegały w 2004 r. wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. [...] Brak zatem drogi (pasa drogowego) powoduje, że nie można uznać obiektów występujących na działk ach 2/7 i 2/8 za obiekty budowlane związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o jakich mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.".

23 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organ odwoławczy przeprowadził odpowiednie i adekwatne do realiów sprawy postępowanie dowodowe, z uwzględnieniem zasady, że to przede wszystkim stan faktyczny decyduje o tym, czy występują w danym miejscu drogi wewnętrzne. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że nietrafne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 4 pkt 1 i 2 u.p.o.l., a także wymienione w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w związku z art. 229 oraz art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 Ordynacji podatkowej. Kontrolowane obecnie rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie wpisuje się w linię orzecznictwa utrwaloną uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt II FPS 2/13. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w powołanej uchwale stwierdzono, iż "zasada związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków uregulowana w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), nie miała decydującego znaczenia dla wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), w stanie prawnym obowiązującym od dnia 9 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., budowli dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o którym mowa w wymienionym przepisie, w przypadku braku w tej ewidencji odpowiedniego oznaczenia symbolem <>". Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale podkreślił, że "o ile ewidencja gruntów i budynków stanowi rejestr publiczny, wiążący co do zasady organy podatkowe, a także sądy w zakresie danych w niej formalnie ujawnionych, m.in. przy wymiarze podatków i świadczeń, oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, to jednak w analizowanym stanie prawnym, w odniesieniu do <> nie może mieć mocy absolutnej. Jeżeli zatem w ewidencji geodezyjnej nieruchomości zawarte zostały dane co do klasyfikacji gruntów, zgodne z przepisami regulującymi prowadzenie takiej ewidencji, lecz nieprzewidującymi możliwości objęcia dróg wewnętrznych symbolem <>, o zastosowaniu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w okresie 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r.), decydować będzie stan faktyczny nieruchomości, do którego ustalenia zobligowany jest organ podatkowy (art. 122 Ordynacji podatkowej) przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej)".

24 Problem rozstrzygany w sprawie stanowił również przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. II FSK 2816/13, i II FSK 3203/13, dotyczących tego samego podatnika i wydanych w tym składzie sędziowskim, w których rozstrzygnięcia są tożsame z rozstrzygnięciem w rozpatrywanej sprawie.

25 Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.