Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., II FSK 3203/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., II FSK 3203/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Beata Cieloch (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "T." S.A. w likwidacji z siedzibą w M. (dawniej: "H." S.A. z siedzibą w M.) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Sz 139/13 w sprawie ze skargi "T." S.A. w likwidacji z siedzibą w M. (dawniej: "H." S.A. z siedzibą w M.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r. oraz odmowy stwierdzenia nadpłaty w tym podatku oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 I.1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 139/13, po rozpoznaniu skargi "T." S.A. w likwidacji z siedzibą w M. (dawniej "H." S.A.) oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 18 grudnia 2012 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2006 r.

3 I.2. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że w dniu 15 listopada 2007 r. Spółka wystąpiła do organu podatkowego pierwszej instancji z wnioskiem o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z tytułu podatku od nieruchomości za 2006 r. Uzasadniając swoje żądanie, Spółka stwierdziła, że w latach 2004 - 2006 nie miała obowiązku opodatkowania podatkiem od nieruchomości posiadanych dróg wewnętrznych, gdyż w tym okresie wszystkie drogi wewnętrzne były wyłączone spod opodatkowania zgodnie z art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 121, poz. 844 ze zm., dalej jako u.p.o.l.). Decyzją z dnia 30 czerwca 2008 r. Prezydent Miasta S. określił Spółce zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2006 rok w kwocie 1.013.000 zł oraz odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 rok. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 14 listopada 2008 r. utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 52/09, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta S. z 30 czerwca 2008 r., wskazując w jego uzasadnieniu, że przypisanie ewidencji gruntów i budynków decydującej roli w zakresie stosowania wyłączenia, o którym mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., nie jest działaniem prawidłowym. Sąd zwrócił uwagę, że nie wszystkie grunty pod drogami są w ewidencji klasyfikowane jako "dr". Wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy zobowiązany jest do ustalenia, czy drogi wewnętrzne na terenie zakładu produkcyjnego faktycznie istnieją. Można bowiem opodatkować (wyłączyć z opodatkowania) jedynie budowle istniejące w rzeczywistości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie zaskarżyło ten wyrok skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. NSA wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r. skargę kasacyjną oddalił, uznając, że zasadna jest konstatacja Sądu pierwszej instancji, że organy podatkowe błędnie przyjęły, iż brak sklasyfikowania dróg wewnętrznych na terenie zakładu produkcyjnego symbolem "dr" w ewidencji gruntów i budynków, przesądza, iż drogi te podlegają wyłączeniu z opodatkowania. W wykonaniu wyroku Sądu, organ podatkowy pierwszej instancji przeprowadził szereg czynności mających na celu ustalenie granic i powierzchni gruntu stanowiącego pas drogowy (wezwanie Spółki do przekazania dokumentów określających granice i potwierdzających powierzchnię gruntu stanowiącego pas drogowy o powierzchni 17.889,90 m²; wezwanie Spółki do dostarczenia dowodu potwierdzającego istnienie pasa drogowego; oględziny nieruchomości). Po przeprowadzeniu postępowania w sprawie, Prezydent Miasta S. decyzją z dnia 24 lipca 2012 r. określił Spółce zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za 2006 r. w kwocie 1.013.000 zł i odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 rok. Decyzją z dnia 18 grudnia 2012 r. nr Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia 24 lipca 2012 r.

4 I.3. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Spółka zarzuciła naruszenie:

5 - art. 2 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 71, poz. 838, z późn. zm.) poprzez błędne przyjęcie, że o istnieniu drogi oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu decydują przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne,

6 - art. 2 i art. 217 Konstytucji RP w związku z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2006 rok na podstawie przepisów niebędących przepisami prawa podatkowego

7 - art. 229 oraz art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej jako O.p.) poprzez zaniechanie przez organy podatkowe podjęcia wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania całego materiału dowodowego,

8 - art. 153 oraz art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych zarówno w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 grudnia 2010 r. sygn. akt II FSK 1105/09, jak i w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Sz 52/09.

9 I.4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

10 I.5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał skargę za niezasadną. W pierwszej kolejności Sąd uznał, że organy podatkowe, stosując się do zaleceń Sądu zawartych w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/Sz 52/09), przeprowadziły szereg czynności mających na celu ustalenie istnienia na gruncie budowli drogi. Wbrew zarzutom skargi stwierdził zatem, że organy nie naruszyły art. 153 i 170 P.p.s.a.

11 Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia znaczenia użytego w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l zwrotu "pasy drogowe". Zdaniem Sądu, prawidłowo organy podatkowe ustaliły znaczenie użytego w przepisie ustawy zwrotu "pas drogowy" wykorzystując jego znaczenie ustalone w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2004 r., nr 204, poz. 2086 ze zm.). Także termin "droga" posiada własną definicję prawną ustaloną w ww. ustawie o drogach publicznych i w takim znaczeniu termin "droga" został zastosowany do konstrukcji zwolnienia podatkowego w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. Zdaniem Sądu, prawidłowo stwierdził organ odwoławczy, że jedynie drogi (pasy drogowe) spełniające prawne kryteria stanowią pasy drogowe wraz z drogami, które podlegają wyłączeniu z opodatkowania na podstawie ustawy. Istnienie budowli o cechach drogi nie ma tego skutku prawnego, że samoistnie kreuje zwolnienie podatkowe w podatku od nieruchomości, choćby w zakresie tylko tej budowli, czyli także wówczas, gdy budowla została posadowiona na gruncie, który nie posiada statusu pasa drogowego (sytuacja, gdy grunt jest opodatkowany, a budowla – droga - wyłączona z opodatkowania). Sformułowanie "pasy drogowe wraz z drogami" nie dopuszcza innej wykładni językowej niż ta, że zwolnienie podatkowe określone w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l., obejmuje tylko te budowle o charakterze drogi, które zostały posadowione na gruncie o statusie prawnym pasa drogowego. Przesłanką kreującą wyłączenie z opodatkowania z art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. jest istnienie pasa drogowego, a wyłączenie z opodatkowania rozciąga się tylko na drogę oraz obiekty budowlane związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu.

12 Zatem Sąd uznał, że prawidłowe jest stanowisko, że drogi oraz obiekty związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu nie stanowią samoistnego przedmiotu wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, czyli nie są wyłączone z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, jeśli nie są połączone z pasem drogowym, nie stanowią części pasa drogowego, bo nie zostały posadowione na gruncie o statusie pasa drogowego.

13 Ponadto Sąd, dokonując analizy akt administracyjnych sprawy stwierdził, że organ wykonał wskazania Sądu wyrażone w ww. wyroku WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 52/09, i podzielił stanowisko organu odwoławczego poparte racjami prawnymi oraz materiałem dowodowym, w tym protokołem z oględzin nieruchomości, że istniejące na działce 2/7 i 2/8 faktycznie drogi (pasy drogowe) nie posiadają statusu prawnego drogi, nie są bowiem drogami (pasami drogowymi) w znaczeniu prawnym, które podlegają wyłączeniu spod opodatkowania.

14 II. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Spółki zarzucił:

15 - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

16 1. naruszenie art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że o istnieniu drogi oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzenie, zabezpieczeniem i obsługą ruchu decydują przepisy ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne;

17 2. naruszenie art. 2 i art. 217 Konstytucji RP w zw. z art. 4 pkt 1 i 2 ustawy o drogach publicznych i art. 29 ust. 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że odmowa stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, na podstawie przepisów nie będących przepisami prawa podatkowego była zasadna;

18 - naruszenie przepisów postępowania, tj.:

19 3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002, Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) w zw. z art. 229 oraz art. 122i art. 187 § 1 w zw. z art. 235 O.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy;

20 4. art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a., poprzez niezastosowanie się do oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych zarówno w wyroku NSA z dnia 3 grudnia 2010 r. (sygn. akt II FSK 1105/09), jak i w wyroku WSA w Szczecinie z dnia 22 kwietnia 2009 r. (sygn. akt I SA/ Sz 52/09).

21 W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

22 III. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

23 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, zatem podlega oddaleniu.

24 Rozpatrując zarzuty wymienione w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że WSA w Szczecinie w zaskarżonym wyroku winien był przede wszystkim odnieść się do wskazań zawartych w wyroku tego Sądu z dnia 22 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I SA/Sz 52/09. Wspomnianych wskazań nie zakwestionował bowiem Naczelny Sąd Administracyjny oddalając od tego ostatniego wyroku skargę kasacyjną wyrokiem z dnia 3 grudnia 2010 r. Kontrolując wykonanie zaleceń, WSA w Szczecinie w zaskarżonym obecnie wyroku stwierdził, że organ wykonał wskazania tego Sądu zawarte w wyroku z dnia 22 kwietnia 2009 r. o sygn. I SA/Sz 52/09, a nadto podzielił stanowisko organu odwoławczego, poparte racjami prawnymi oraz materiałem dowodowym, w tym protokołem z oględzin nieruchomości, że "istniejące na działce 2/7 i 2/8 faktycznie drogi (pasy drogowe) - gdyż przysposobione jedynie jako drogi i place, częściowo bowiem wyłożone płytami betonowymi, częściowo utwardzone w inny sposób, na części zaś umieszczono krawężniki - nie posiadają statusu prawnego drogi, nie są bowiem drogami (pasami drogowymi) w znaczeniu prawnym, które podlegają wyłączeniu spod opodatkowania. [...]. Z uwagi na brak geodezyjnie wydzielonych linii granicznych gruntu dotyczących nieruchomości spółki [...], które pozwoliłyby na ustalenie linii granicznych pasa drogowego, uzasadnione jest przyjąć, że obiekty komunikacyjne nie podlegały w 2006 r. wyłączeniu z opodatkowania podatkiem od nieruchomości. [...] Brak zatem drogi (pasa drogowego) powoduje, że nie można uznać obiektów występujących na działkach 2/7 i 2/8 za obiekty budowlane związane z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o jakich mowa w art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l.".

25 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że organ odwoławczy przeprowadził odpowiednie i adekwatne do realiów sprawy postępowanie dowodowe, z uwzględnieniem zasady, że to przede wszystkim stan faktyczny decyduje o tym, czy występują w danym miejscu drogi wewnętrzne. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznaje, że nietrafne okazały się zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 2 ust. 3 pkt 4 w związku z art. 4 pkt 1 i 2 u.p.o.l., a także wymienione w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w związku z art. 229 oraz art. 122 i art. 187 § 1 w związku z art. 235 O.p. Kontrolowane obecnie rozstrzygnięcie WSA w Szczecinie wpisuje się w linię orzecznictwa utrwaloną uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z dnia 18 listopada 2013 r. w sprawie o sygn. akt II FPS 2/13. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że w powołanej uchwale stwierdzono, iż "zasada związania danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków uregulowana w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. Nr 100, poz. 1086 ze zm.), nie miała decydującego znaczenia dla wyłączenia z opodatkowania podatkiem od nieruchomości, na podstawie art. 2 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.), w stanie prawnym obowiązującym od dnia 9 grudnia 2003 r. do dnia 31 grudnia 2006 r., budowli dróg oraz obiektów budowlanych związanych z prowadzeniem, zabezpieczeniem i obsługą ruchu, o którym mowa w wymienionym przepisie, w przypadku braku w tej ewidencji odpowiedniego oznaczenia symbolem <>". Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w ww. uchwale podkreślił, że "o ile ewidencja gruntów i budynków stanowi rejestr publiczny, wiążący co do zasady organy podatkowe, a także sądy w zakresie danych w niej formalnie ujawnionych, m.in. przy wymiarze podatków i świadczeń, oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, to jednak w analizowanym stanie prawnym, w odniesieniu do <> nie może mieć mocy absolutnej. Jeżeli zatem w ewidencji geodezyjnej nieruchomości zawarte zostały dane co do klasyfikacji gruntów, zgodne z przepisami regulującymi prowadzenie takiej ewidencji, lecz nieprzewidującymi możliwości objęcia dróg wewnętrznych symbolem <>, o zastosowaniu art. 2 ust. 3 pkt 4 u.p.o.l. (w brzmieniu obowiązującym w okresie 9 grudnia 2003 r. do 31 grudnia 2006 r.), decydować będzie stan faktyczny nieruchomości, do którego ustalenia zobligowany jest organ podatkowy (art. 122 Ordynacji podatkowej) przy zastosowaniu dopuszczalnych instrumentów procesowych (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej)".

26 Problem rozstrzygany w sprawie stanowił również przedmiot rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyrokach z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. II FSK 2816/13, i II FSK 3202/13, dotyczących tego samego podatnika i wydanych w tym składzie sędziowskim, w których rozstrzygnięcia są tożsame z rozstrzygnięciem w rozpatrywanej sprawie.

27 Uwzględniając całość przytoczonej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a., jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.