Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r., II FSK 273/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2010 r., II FSK 273/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Nowak po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 3330/08 w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia wpłat na podatek dochodowy za 1999 r. postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 18 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 3330/08, wydanym na podstawie art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę L. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 14 października 2008 r., Nr [...], w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia wpłat na podatek dochodowy za 1999 r.

3 Z uzasadnienia wyroku wynikało, że 1 grudnia 2008 r. do tego Sądu wpłynęła skarga L. K., reprezentowanego przez pełnomocnika – radcę prawnego, na wskazaną decyzję.

4 Do skargi załączona została kopia potwierdzenia przelewu dokonanego 22 października 2008 r. na konto Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwoty 2.574 zł z rachunku A. Sp. z o.o. W tytule przelewu wskazano "wpis sądowy do sprawy III SA/Wa 3520/05 - zapł. w im. L. K.".

5 Zarządzeniem Przewodniczącego z 30 października 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 3520/08, zwrócono wskazaną wpłatę Skarżącemu jako nienależnie uiszczony wpis od skargi. Zlecenie zwrotu zostało dokonane 27 listopada 2008 r.

6 W piśmie z 5 grudnia 2008 r. pełnomocnik Skarżącego wskazał, że zarządzenie o zwrocie wpisu nie zostało wykonane, wobec powyższego wnosi on o zaliczenie przedmiotowej kwoty na poczet wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W., przekazanej do Sądu w grudniu 2008 r.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zachodziły przesłanki uzasadniające odrzucenie skargi. Przyczyną odrzucenia było nieuiszczenie należnego od niej stałego wpisu sądowego.

8 Przedmiotem zaskarżenia była decyzja Dyrektora Izby Skarbowej w W. w sprawie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia wpłat na podatek dochodowy za 1999 r.

9 Zgodnie z § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, dalej rozp. RM z 16 grudnia 2003 r.), wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowień lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na ich rodzaj i charakter, wynosi 200 zł.

10 Stosownie do art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pisma wnoszone przez adwokata lub radcę, które nie są należycie opłacone, pozostawia się bez rozpoznania albo odrzuca bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie stałej. Ustawodawca formułując w ten sposób przepis nałożył na profesjonalistów (adwokatów i radców prawnych) szczególny obowiązek, który nie dotyczy innych stron. Obowiązek jednoczesnego uiszczenia opłaty stałej jest obowiązkiem wynikającym z samego prawa, sankcją za jego niedopełnienie jest pozostawienie pisma bez rozpoznania lub jego odrzucenie.

11 Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, pełnomocnik Skarżącego będący radcą prawnym, nie dokonał wpłaty należnego wpisu stałego.

12 Wprawdzie w dniu 22 października 2008 r. zrealizowano na rzecz Sądu przelew na kwotę 2.574 zł, ale w tytule przelewu wskazano, iż jest to wpis do sprawy III SA/Wa 3520/05. Kwota ta jako nienależnie uiszczony wpis sądowy, jeszcze przed wpływem skargi do Sądu, została zwrócona na podstawie zarządzenia z dnia 30 października 2008 r. Zlecenie zwrotu powyższej kwoty zostało dokonane 27 listopada 2008 r. Bezpodstawne były więc żądania pełnomocnika zawarte w piśmie z 5 grudnia 2008 r. o zarachowaniu tej kwoty na poczet wpisu od skargi w przedmiotowej sprawie.

13 Jednocześnie Sąd wskazał, że zgodnie z § 5 rozp. RM z 16 grudnia 2003 r., przy uiszczaniu wpisu - zarówno gotówką do kasy właściwego sądu administracyjnego, jak i na rachunek bankowy tego sądu - należy wskazać tytuł wpłaty, rodzaj pisma, od którego wpis jest uiszczany, oraz sygnaturę akt sądowych. Z powyższego wynika, iż na wnoszącym wpis sądowy ciąży obowiązek wskazania w tytule przelewu takich danych, które umożliwią Sądowi ustalenie tytułu dokonanej wpłaty.

14 Z obowiązku tego nie wywiązał się pełnomocnik Skarżącego, będący profesjonalnym pełnomocnikiem. W tytule przelewu wskazał błędną sygnaturę akt sprawy, nie przywołał ani daty, ani numeru zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Sąd nie mógł przyjąć, że kwota ta stanowiła wpis w przedmiotowej sprawie. Powyższe wynikało również z pisma pełnomocnika z 5 grudnia 2008 r.

15 W skardze kasacyjnej na opisane postanowienie, z niezrozumiałych powodów zatytułowanej jako zażalenie, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie tego postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

16 W uzasadnieniu zarzutu podniósł, co następuje:

17 Postępowanie administracyjne przed organami podatkowymi I i II instancji toczyło się z wniosku podatnika o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym i jako kwestia incydentalna, wpadkowa do postępowania o stwierdzenie i zwrot nadpłaty – postępowanie o uchylenie postanowień administracyjnych dotyczących zaliczenia dokonanych wpłat.

18 Wynika to również z treści zaskarżonej decyzji i poprzedzającego tę decyzję odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, jak i z treści samej skargi, a także wniosku podatnika, który jedynie dla celów porządkowych wnioskował o uchylenie postanowień, ponieważ zostały wydane w oparciu o decyzje administracyjne wyeliminowane z obrotu prawnego.

19 Adekwatnie do rzeczywistego zakresu postępowania została przez pełnomocnika określona wysokość wpisu i następnie uiszczona.

20 W sprawie wniesienia skargi i jej opłacenia, przy kwalifikacji prawnej treści skargi dokonanej przez sąd, powstała jedynie kwestia nadpłaty w wysokości wniesionego wpisu, a nie jego braku.

21 Do chwili wniesienia "zażalenia" wpis nadal nie został zwrócony, zatem nie jest prawidłowe ustalenie w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, że zwrócono skarżącemu kwotę 2.574 zł tytułem nienależnie uiszczonego wpisu od skargi.

22 W chwili składania skargi pełnomocnikowi nie była znana sygnatura akt sądowych i nie mogła być znana z oczywistych powodów (brak skargi i akt postępowania w sądzie) i tym samym nie mogła być podana w treści przelewu, podano zatem sygnaturę akt sprawy, która jest związana z nowo wnoszoną skargą, ponieważ dotyczy tego samego obowiązku podatkowego – zdaniem organów podatkowych.

23 Pełnomocnik wyraził pogląd, że treść § 5 rozp. RM z dnia 16 grudnia 2003 r., nakładająca obowiązek podania sygnatury akt sądowych w sprawach, które nie zostały jeszcze przekazane do rozpoznania sądowi i być może nie będą przekazane do rozpoznania, gdyż administracyjny organ odwoławczy skorzysta z uprawnienia do uwzględnienia w całości skargi, jest przepisem niekonstytucyjnym, gdyż przy literalnej i dogmatycznej jego wykładni może być wykorzystywany do pozbawienia strony prawa do sądu, tak jak to się stało w niniejszej sprawie.

24 Zważywszy na tryb składania i przekazywania skargi na decyzje administracyjne, włącznie z uprawnieniem organu odwoławczego do uwzględnienia skargi w całości, jak i możliwość dokonania wstępnej oceny treści skargi i zaskarżonej decyzji, odmiennie od stanowiska osoby wnoszącej skargę, jak i konieczność dochowania realnych gwarancji procesowych, w tym prawa do sądu, zagadnienia wnoszenia wpisów w takich sprawach winno być uregulowane w rozsądny i adekwatny do procesowych sytuacji sposób.

25 Nadmieniono, że uzasadnienie dotyczące kwestii zakwalifikowania dokonanej wpłaty wpisu w brzmieniu "w tej sytuacji Sąd nie mógł przyjąć, iż kwota ta stanowiła wpis w przedmiotowej sprawie" jest niezasadne, gdyż:

26 - nie toczyło się jakiekolwiek inne postępowania, z którym mógł być związany obowiązek wniesienia wpisu,

27 - podatnik nie był zobowiązany do jakiegokolwiek innego świadczenia pieniężnego wobec Sądu,

28 - w aktach sprawy przy skardze znajduje się kopia przelewu uiszczonego wpisu od skargi, co wskazuje wprost na przyczynę uiszczenia wpisu oraz wpis ten jest wymieniony jako załącznik do skargi.

29 Argument Sądu dotyczący treść pisma z 5 grudnia również nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż była to logiczna reakcja na zarządzenie Sądu o zwrocie wpisu, przez którą pełnomocnik dążył do uproszczenia postępowania, a nie jego kazuistycznego komplikowania poprzez składanie zażalenia na zarządzenie o zwrocie wpisu, tym bardziej, że wpis nie został zwrócony do dnia sporządzenia skargi kasacyjnej.

30 Jest w ocenie pełnomocnika strony oczywiste, że skarżący uiścił wpis od wniesionej skargi, a zatem nie zachodzą przesłanki do jej odrzucenia, a sama niekompletność treści wpisów w treści przelewu, na tle postanowień § 5 rozp. RM nie stanowi podstawy do odrzucenia skargi, gdyż tylko brak wpisu sądowego uzasadnia taką decyzję (art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w treści uzasadnienia do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 maja 2008 r., II FSK 352/07: "Wskazanie sygnatury akt ma umożliwić zidentyfikowanie sprawy, do której został uiszczony wpis. Nie oznacza to jednak, iż niepodanie oznaczenia sprawy skutkować będzie uznaniem, iż należność sądowa nie została prawidłowo uregulowana".

31 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

32 Skarga kasacyjna nie miała uzasadnionych podstaw.

33 Wskazać przede wszystkim należy, iż rozpatrywany środek odwoławczy, wbrew jego nagłówkowi, nie może być uznany za zażalenie. Wniosek taki wynika przede wszystkim z art. 173 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego, chyba ze przepis szczególny stanowi inaczej. Postanowienie o odrzuceniu skargi niewątpliwie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie, stąd też błędnie pełnomocnik strony wskazał, że wnoszone przez niego pismo jest zażaleniem.

34 Zgodnie z art. 46 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi każde pismo strony powinno zawierać, m.in., oznaczenie rodzaju pisma (pkt 2) i osnowę wniosku lub oświadczenia (pkt 3). Oznaczenie rodzaju pisma polega na wskazaniu określenia zgodnego z treścią pisma i nazwą, jaką takiemu pismu nadają przepisy ustawy (np. zażalenie bądź skarga). Z kolei osnowa wniosku lub oświadczenia to merytoryczna treść, jaką wniosek lub oświadczenie zawiera. Winno z niej wynikać, jaki jest faktyczny zamiar wnoszącego pismo. W zasadzie oba omawiane elementy pisma strony powinny ze sobą korelować. Trudności interpretacyjne stwarza sytuacja, gdy treść pisma i wynikający z niej zamiar wnoszącego pismo nie są zgodne z oznaczeniem pisma. W takich sytuacjach priorytet należy przyznać treści pisma, bowiem z niej wynika intencja strony. Naczelny Sąd Administracyjny podziela opinię Sądu Najwyższego wyrażoną w postanowieniu z dnia 8 grudnia 1997 r., III CKN 289/97, iż niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj, a każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma. Stąd też jeśli z pisma wynika dostatecznie wyraźnie - jak w niniejszej sprawie - zamiar zaskarżenia postanowienia odrzucającego skargę, należy, niezależnie od oznaczenia takiego pisma, potraktować je jako skargę kasacyjną, bowiem taki środek zaskarżenia przysługuje na postanowienie o odrzuceniu skargi.

35 Uznanie rozpoznawanego pisma za skargę kasacyjną niesie za sobą konsekwencje związane z takim rodzajem pisma procesowego. Oznacza to przede wszystkim, że bezpośrednie zastosowanie w sprawie znajduje zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Zgodnie z tą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do precyzowania zarzutów za stronę, ani do domyślania się jej intencji czy konkretyzowania przedstawionej argumentacji. Stąd też rozpoznaniu podlegają wyłącznie zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej w zakresie uzasadnionym przez stronę.

36 Skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie oparta jest na zarzucie naruszenia art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przy czym spora część argumentacji związana jest również z brzmieniem § 5 rozporządzenia.

37 W pierwszym rzędzie z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, iż w ocenie pełnomocnika strony postępowanie toczące się w niniejszej sprawie jest tylko "kwestią wpadkową" w postępowaniu o stwierdzenie i zwrot nadpłaty. Autor skargi kasacyjnej zdaje się w związku z tym mniemać, że wpis od skargi w przedmiotowej sprawie powinien być określony jak w sprawie w jego mniemaniu "głównej". Pogląd ten nie ma podstaw prawnych – nie jest przez stronę kwestionowane, że zaskarżony akt prawny został wydany w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zaliczenia wpłat na podatek dochodowy za 1999 r. Sąd I instancji zatem prawidłowo wskazał na § 2 ust. 5 rozp. RM z 16 grudnia 2003 r., jako podstawę do stwierdzenia, iż w przedmiotowej sprawie wpis od skargi był wpisem stałym i wynosił 200 zł.

38 Ponieważ wpis ten był wpisem stałym, a reprezentujący stronę pełnomocnik jest radcą prawnym, w sprawie bez wątpienia – w przypadku stwierdzenia nieuiszczenia wpisu bez wezwania – zastosowanie znajduje art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

39 Główną kwestię sporną w przedmiotowej sprawie stanowi zatem to, czy słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało w okolicznościach faktycznych sprawy zastosować.

40 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie jest prawidłowe.

41 Należy przede wszystkim zauważyć, iż zidentyfikowanie tytułu przelewu należy do osoby go dokonującej i nie można odpowiedzialności w tym zakresie przerzucać na Sąd. Strona wyraźnie oznaczyła przelew, którego dokonała, jako "wpis sądowy do sprawy III SA/Wa 3520/05 – zapł. w imieniu L. K.". Nie ulega wątpliwości, co przyznaje autor skargi kasacyjnej, że przedmiotowa sprawa taką sygnaturą akt nie była opatrzona. W sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dysponował ani skargą strony (do której dołączona był dowód przelewu), ani nawet wiedzą o jej istnieniu, prawidłowe było skonfrontowanie wpisu z wyraźnie wskazaną sygnaturą ze sprawą pod tą sygnaturą. Naturalną konsekwencją uznania, iż w tejże sprawie wpis ten nie był należny, było zarządzenie jego zwrotu. Opisanie przelewu było bowiem jednoznaczne i nie pozostawiało Sądowi innych możliwości interpretacyjnych. Bez znaczenia dla sprawy jest argumentacja pełnomocnika, iż należało ten wpis niejako "przypisać" do przedmiotowej sprawy, ponieważ tylko jedna sprawa toczyła się ze skargi L. K. w tym czasie. Zauważyć trzeba, iż w momencie uiszczenia wpisu skarga strony pozostawała w organie odwoławczym, gdyż zgodnie z art. 54 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi organ ten miał na przekazanie sądowi skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę trzydzieści dni od dnia jej wniesienia. W trakcie trwania biegu tego terminu, mimo wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie ma o tym postępowaniu wiedzy. W rezultacie nie mógł przypisać wpisu do jedynej toczącej się sprawy skarżącego, ponieważ nie wiedział, iż taka sprawa się toczyła.

42 Nie można uwzględnić również argumentacji pełnomocnika, iż z racji braku nadania przedmiotowej skardze sygnatury akt, słuszne było w świetle § 5 rozp. RM podanie sygnatury akt w jego mniemaniu sprawy "głównej". Już wyżej wskazano, że podanie sygnatury akt innej sprawy w tytule przelewu uniemożliwiło Sądowi uznanie, iż wpis został uiszczony w sprawie innej niż powołana w tym przelewie. Wbrew mniemaniu strony wskazanie jakiejkolwiek sygnatury sądowej w tytule przelewu jako próba mechanicznego dostosowania się do wymogów z § 5 rozp. RM nie może być uznana za wystarczającą przesłankę do uznania za uiszczony wpisu w sprawie o innej sygnaturze (nawet jeśli w chwili uiszczenia wpisu sprawa nie ma jeszcze nadanej sygnatury sądowej). Oczywiście rację ma pełnomocnik wskazując, że niemożliwe jest podanie prawidłowej sygnatury akt sprawy sądowoadministracyjnej przed opatrzeniem sprawy tą sygnaturą, jednakże błędny jest jego pogląd, że brak wskazania sygnatury mógłby być wykorzystany do pozbawienia strony prawa do sądu. Jak słusznie stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym przez stronę postanowieniu z dnia 7 maja 2008 r., II FSK 352/07, z jednej strony przepisy rozporządzenia nie mogą być z racji hierarchii źródeł prawa wykorzystywane jako uzasadnienie niemożności wypełnienia wymogów ustawowych (takich jak uiszczenie wpisu stałego przez radcę prawnego bez wezwania – art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), z drugiej § 5 rozp. RM ma instrukcyjny charakter, co oznacza, iż wskazanie sygnatury akt ma umożliwić zidentyfikowanie sprawy, do której został uiszczony wpis. Nie ma żadnych przeszkód, by sprawa została zidentyfikowana w inny sposób, niewprowadzający w błąd przy przyporządkowaniu wpisu do konkretnej skargi. Przykładowo wpłacający zamiast sygnatury akt sądowych może przede wszystkim wskazać skarżącego, organ administracji, który wydał zaskarżony akt oraz podać jego datę i numer. Taka staranność, której w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego można wymagać od profesjonalnego pełnomocnika, jakim jest legitymujący się wykształceniem prawniczym radca prawny, niewątpliwie pozwoliłaby uniknąć problemów z identyfikacją uiszczonego wpisu. Stanowisko zajęte we wskazanej sprawie jest zgodne z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienia: z dnia 11 marca 2008 r., I FSK 1903/07, z dnia 29 lutego 2008 r., II OZ 84/08, z dnia 21 lutego 2008 r., II FSK 1788/06, czy też z dnia 12 lutego 2008 r., II GSK 213/08) i Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą skargę kasacyjną w pełni je podziela.

43 Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, iż zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie zaszły przesłanki do zastosowania art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż brak było podstaw do "przypisania" uiszczonego w innej sprawie wpisu jako wpisu w przedmiotowej sprawie, a zatem nie można było uznać, iż w niniejszej sprawie pełnomocnik uiścił wpis stały bez wezwania. Tym samym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę strony, a zaskarżone postanowienie nie narusza art. 221 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

44 Ze wskazanych powodów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.