Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 2335/11

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 2335/11

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Bogucki (sprawozdawca), Sędziowie NSA Stefan Babiarz, WSA del. Bartosz Wojciechowski, Protokolant Barbara Mróz, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Gd 178/11 w sprawie ze skargi H. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia prawa majątkowego spod egzekucji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od H. L. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. [pic]

Uzasadnienie

2 1. Wyrokiem z dnia 18 maja 2011 r., I SA/Gd 178/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. L. (dalej: Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 27 grudnia 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji. Jako podstawę prawną powołano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.). Wyrok jest dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/.

3 2. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi (przedstawiony przez WSA w Gdańsku ):

4 2.1. Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku przebieg postępowania, WSA w Gdańsku podał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US) prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] oraz [...], [...] i [...], wystawionych przez wierzyciela Wójta Gminy K. (dalej: Wójt). W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Banku A. [...] (dalej: Bank). Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zajęcia całkowicie konta w Banku.

5 Naczelnik US pismem z dnia 12 lipca 2010 r., skierowanym do Banku zwolnił spod zajęcia 75% każdorazowych wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek Skarżącego. Pismem z dnia 13 lipca 2010 r. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zajęcia całkowicie konta w Banku. Ponadto, wystąpił o "zastosowanie innego mniej uciążliwego środka". Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela, powołując się na art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej: u.p.e.a.) o "złożenie oświadczenia w przedmiocie wyrażenia bądź nie zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności". Wójt pismem z dnia 23 lipca 2010 r. oświadczył, że "nie wyraża zgody na uchylenie zajęcia wierzytelności, a tym samym na odstąpienie od rozpoczętych czynności egzekucyjnych". Naczelnik US postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2010 r. odmówił zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku.

6 Dyrektor IS, w wyniku rozpatrzenia złożonego zażalenia postanowieniem z dnia 16 września 2010 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazał m.in., że świetle art. 13 u.p.e.a., przed wydaniem rozstrzygnięcia na wniosek zobowiązanego z dnia 13 lipca 2010 r., niezbędne jest uzyskanie stanowiska wierzyciela przedmiotowych należności w takim zakresie z jakim występuje zobowiązany.

7 2.2. Wypełniając wskazania organu drugiej instancji, organ egzekucyjny pismem z dnia 6 października 2010 r. wystąpił do wierzyciela - Wójta o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie (stosownie do art. 13 u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia 14 października 2010 r. Wójt nie wyraził zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności, jaką jest rachunek bankowy prowadzony przez Bank. Wierzyciel w uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do wyrażenia zgody na zwolnienie zajętego prawa majątkowego jakim jest rachunek bankowy Skarżącego.

8 2.3. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. Dyrektor IS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US z dnia 22 października 2010 r., w którym odmówiono Skarżącemu zwolnienia spod egzekucji prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o nr: [...], [...], [...], [...] i [...] prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w Banku.

9 W uzasadnieniu postanowienia Dyrektor IS podniósł, że art. 13 § 1 u.p.e.a. przewiduje możliwość zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych, wtedy gdy są kumulatywnie spełnione trzy przesłanki: zobowiązany wystąpi w tej sprawie z wnioskiem, zwolnienie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego a także zobowiązany uzyska na zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji zgodę wierzyciela. W sprawie Wójt jako wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego, a zatem z uwagi na wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela, organ egzekucyjny wydał rozstrzygnięcie odmowne. Dyrektor IS podkreślił przy tym, że wierzyciel nie dostrzegł ważnego interesu zobowiązanego, jaki by mógł stanowić podstawę wyrażenia takiej zgody. Wierzyciel wskazał, że organ egzekucyjny zgodnie z u.p.e.a. dokonał zwolnienia spod zajęcia 75% każdorazowych wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy. Zdaniem wierzyciela, zajęcie 25% części środków pieniężnych nie wpłynie na egzystencję podatnika oraz funkcjonowanie jego gospodarstwa rolnego. Wierzyciel nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających utratę możliwości zarobkowania przez podatnika, który prowadzi kancelarię adwokacką, jest właścicielem jednego z większych gospodarstw rolnych na terenie gminy, a nadto nie posiada dokumentów potwierdzających utratę losową majątku. Ponadto, w ocenie Wójta, ciągłe niewywiązywanie się podatnika z obowiązku podatkowego powoduje regularne wszczynanie egzekucji, a co za tym idzie naruszanie przez zobowiązanego interesu publicznego mieszkańców gminy. W tej sytuacji Wójt uznał, że uwzględnienie wniosku Skarżącego o zwolnienie z całości zajęcia rachunku bankowego byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody podatkowe gminy.

10 Dyrektor IS wskazał nadto, że instytucja zwolnienia z egzekucji opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, czyli w przypadku spełnienia wszystkich trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek (wymienionych w § 1 ww. ustawy), organ egzekucyjny "może" (nie musi) zwolnić określony składnik majątkowy spod egzekucji. Konkludując, Dyrektor IS podkreślił, że w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na poczet należności wierzyciela obcego niezbędne jest wyrażenie przez niego zgody w tej sprawie. Z akt sprawy w sposób bezsporny wynika, że wydając postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, organ egzekucyjny uwzględnił stanowisko wierzyciela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu z dnia 14 października 2010 r.

11 3. Stanowiska stron w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku (Sądem pierwszej instancji):

12 3.1. W skardze skierowanej do WSA w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz utrzymanego nim w mocy postanowienia organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie prawa, w szczególności przepisów u.p.e.a., a nadto naruszenie art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; w skrócie: K.p.a.). W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że Dyrektor IS oraz Naczelnik US nie odnieśli się do podstawowego zarzutu stawianego przez Skarżącego, a mianowicie, że egzekucja jest prowadzona w stosunku do innego podmiotu aniżeli podmiot określony w tytule wykonawczym. Ponadto, Skarżący podkreślił, że przez ponad 10 lat zaopatrywał mieszkańców wsi w wodę, ośmioklasową szkołę i przedszkole i z tego tytułu nie otrzymał od Wójta żadnej rekompensaty. Ponoszenie tak dużych kosztów w interesie publicznym powinno skutkować chociaż częściowym umorzeniem podatkowym, dlatego też niepoważnie brzmi stwierdzenie Dyrektora IS, że interes publiczny mieszkańców wsi nie pozwala na umorzenie podatków.

13 3.2. Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

14 3.3. Na etapie postępowania przed Sądem Skarżący podniósł, że wnosił o wyłączenie Wójta od prowadzenia jego spraw, przy czym postępowania w tej sprawie nie zostały dotąd zakończone. W piśmie procesowym z dnia 12 maja 2011 r. Dyrektor IS podał, że Wójt nie pozostaje wyłączony ze spraw podatkowych dotyczących Skarżącego. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. odmówiło wyłączenia Wójta i Zastępcy Wójta od prowadzenia spraw podatkowych wszczętych na wniosek Skarżącego. Ponadto, z informacji uzyskanych przez Naczelnika US wynika, że w sprawie wyłączenia Wójta nie toczy się aktualnie żadne postępowanie.

15 4. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (Sądu pierwszej instancji):

16 Zdaniem WSA w Gdańsku skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US odpowiadają prawu. Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek, o których mowa w art. 13 u.p.e.a., tj.: (a) złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, (b) uzyskania na zwolnienie zgodny wierzyciela, (c) za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. W przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na poczet należności wierzyciela obcego, a w niniejszym przypadku chodzi o podatek należny Gminie, niezbędne jest wyrażenie przez niego zgody w tej sprawie. Organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, winien był więc wziąć po uwagę stanowisko wierzyciela w tym przedmiocie zarówno, co do samej zasady objęcia zwolnieniem składników majątkowych zobowiązanego, jak i co do wysokości takiego zwolnienia.

17 Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika jednoznacznie, że wierzyciel egzekwowanej należności - Wójt - nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji zajętej wierzytelności jaką jest rachunek bankowy prowadzony przez Bank, przy czym wierzyciel obszernie i przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko. Abstrahując jednak od przesłanek jakimi się kierował wierzyciel (nie mają one bowiem rozstrzygającego znaczenia w sprawie), brak zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności determinował negatywne załatwienie wniosku skarżącego. Zgoda wierzyciela, w świetle art. 13 u.p.e.a., jest bowiem warunkiem zastosowania tej instytucji wobec zobowiązanego.

18 Odnosząc się do kwestii podniesionej przez Skarżącego na etapie postępowania sądowoadministracyjnego, stwierdzono, że ani z akt sprawy, ani też z treści pism złożonych przez skarżącego nie wynikało, aby Wójt w dacie zajęcia stanowiska w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności, był wyłączony od prowadzenia spraw Skarżącego. Ponadto, zajęcie rachunku bankowego z mocy art. 81 § 1 u.p.e.a. było skuteczne wobec wszystkich rachunków zobowiązanego prowadzonych przez Bank, niezależnie od tego, czy rachunek był prowadzony na potrzeby M. Z. G. (dalej: MZG), skoro stanowił własność Skarżącego. Na marginesie tylko można dodać w tej kwestii, że zarzut prowadzenia egzekucji w stosunku do innego podmiotu, aniżeli wskazany w tytule wykonawczym nie był podnoszony przez Skarżącego w odwołaniu od postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 22 października 2010 r.

19 5. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym:

20 5.1. Wnosząc od ww. wyroku WSA w Gdańsku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący (wykonujący zawód adwokata) zaskarżył ten wyrok w całości. Zażądał uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

21 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 174 pkt. 2 p.p.s.a.), tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., wg którego Sąd pierwszej instancji winien był uwzględnić również okoliczności i zarzuty podniesione przez Skarżącego co do prowadzonej egzekucji również przed organami skarbowymi i tak: (1) błędne prowadzenie egzekucji w pełnym zakresie, mimo istnienia ograniczenia tej egzekucji, co wynika z przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji w produkcji rolnej; (2) błędne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego, który istnieje na inny podmiot aniżeli wymieniony w tytule wykonawczym (art. 81 § 1 u.p.e.a.); (3) błędne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego bez uprzedniego a przynajmniej jednoczesnego zawiadomienia MZG o wszczęciu egzekucji z jego rachunku i praktycznie do chwili obecnej takie zawiadomienie ww. podmiotu nie nastąpiło; (4) błędne prowadzenie egzekucji mimo podniesienia zarzutu przedawnienia; (5) błędne prowadzenie egzekucji z uwagi na błąd co do osoby zobowiązanego, a mianowicie zobowiązanymi byli A. L. i Skarżący i do takiego podmiotu egzekucja nie jest prowadzona, a mimo to komornik wyegzekwował środki pieniężne od innego podmiotu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżący podał, nawiązując do poszczególnych zarzutów kasacyjnych, niżej wymienione argumenty:

22 Ad 1. Przede wszystkim nastąpiło błędne prowadzenie egzekucji w pełnym zakresie, mimo istnienia ograniczeń tej egzekucji, co wynika z przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji w produkcji rolniczej. W sprawie, organ przystąpił do prowadzenia egzekucji w pełnym zakresie z rachunku bankowego i dopiero na zwróconą uwagę przez Skarżącego, organ skarbowy pismem z dnia 12 lipca 2010 r. zastosował ograniczenie egzekucji o 75%. W tej sytuacji, przyjmując korzystną interpretację przepisów dla organów skarbowych, należy przyjąć, że ograniczenie egzekucji w sprawie obowiązywało najpóźniej od dnia 12 lipca 2010 r. Zarzut Skarżącego sprowadza się do tego, że ograniczenie egzekucji obowiązywało zarówno komornika, jak i Bank, najpóźniej od dnia 12 lipca 2010 r. Przyjmując inną interpretację, dochodzi do wewnętrznej sprzeczności w działaniu organów skarbowych, gdyż najpierw organ ten wprowadził ograniczenie egzekucji a następnie organ ten nie zastosował się do ustanowionego przez siebie ograniczenia i prowadził egzekucję w pełnym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że środki, które przelał Bank znajdowały się jeszcze na koncie komornika przez kilkanaście dni po 12 lipca 2010 r. Okoliczność ta powodowała, że komornik przez tak długi czas dysponował tymi środkami w pełnym zakresie i wiedział, że nie jest uprawniony do tego dysponowania, a mimo to środki te przelał na rzecz rzekomego wierzyciela.

23 Ad 2. Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał należycie zarzutu, że nastąpiło błędne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego, który istnieje na inny podmiot aniżeli podmiot wymieniony w tytule egzekucyjnym (art. 81 § 1 u.p.e.a.). W tym zakresie wskazano, że egzekucja jest prowadzona z typowego konta rolniczego i poprzez umieszczenie w nazwie podmiotu tego konta rolniczego określenia MZG już ewidentnie powinno sugerować organom skarbowym, iż chodzi o rolnicze konto bankowe prowadzone w banku spółdzielczym. Tytuły egzekucyjne zostały zaś wystawione nie na MZG, ale na Skarżącego. Skarżący zwrócił uwagę, że istnieje poważna różnica między podmiotem wymienionym w tytule egzekucyjnym, w którym wskazano, iż podmiotem do którego jest wystawiony tytuł egzekucyjny jest Skarżący jako osoba fizyczna. Natomiast egzekucja na podstawie tak wystawionego tytułu egzekucyjnego jest prowadzona do innego podmiotu bo do MZG. Tak więc zgodnie z tytułem egzekucyjnym, zobowiązanym nie jest MZG, lecz wyłącznie osoba prywatna. Nie może istnieć dowolność w działaniu organu skarbowego. Egzekucja administracyjna winna być prowadzona ściśle do podmiotu, który jest określony w tytule egzekucyjnym. Jeżeli zaś tytuł egzekucyjny widnieje na inny podmiot aniżeli podmiot, do którego się kieruje egzekucję, to jest to niedopuszczalne działanie. W takim przypadku powinno nastąpić nowe wydanie tytułu egzekucyjnego na ten inaczej określony podmiot. Brak tego rodzaju działania powoduje, że egzekucja jest prowadzona bezprawnie.

24 Ad 3. Błędne prowadzenie egzekucji z rachunku bankowego, który istnieje na inny podmiot aniżeli podmiot wymieniony w tytule egzekucyjnym doprowadziło do poważnych konsekwencji, ponieważ nastąpił błąd co do osoby zobowiązanego: zobowiązanymi byli A. L. i Skarżący i do takiego podmiotu egzekucja powinna być prowadzona, a mimo to komornik prowadził egzekucję tylko do Skarżącego. Okoliczność ta jest szczególnie ważna, gdyż Skarżący zamieszkuje w innej miejscowości, tj. w G., aniżeli położony jest MZG. Odległość między siedzibami tych podmiotów wynosi ponad 100 km, a mimo to komornik prowadził egzekucję wbrew tytułowi egzekucyjnego do MZG. Tego rodzaju sposób działania mógłby spowodować, że ofiarą działalności komornika mógł by paść każdy inny podmiot o nazwie MZG na terenie Polski.

25 Ad 4. Skarżący zarówno przed organami skarbowymi jak i w postępowaniu przed WSA w Gdańsku podnosił zarzut przedawnienia. Niestety, Sąd pierwszej instancji do tej okoliczności nie ustosunkował się, co spowodowało, że była prowadzona egzekucja nawet co do roszczeń, które uległy już przedawnieniu. Okoliczność, że nastąpiło w sprawie przedawnienie widać "gołym okiem" z porównania dat tytułu egzekucyjnego i daty zobowiązania, które jest wymienione w tytule egzekucyjnym.

26 Ad 5. Egzekucja z rachunku bankowego MZG została przeprowadzona bez uprzedniego, a przynajmniej jednoczesnego zawiadomienia tego podmiotu o wszczęciu egzekucji do jego rachunku bankowego. Praktycznie zawiadomienie ww. podmiotu o prowadzeniu egzekucji do jego rachunku bankowego do chwili obecnej nie zostało dokonane. Okoliczność ta spowodowała, że Skarżący nie był należycie poinformowany o treści zajęcia i podejmował różnego rodzaju czynności nie wiedząc dokładnie "o co w sprawie chodzi". W wyniku tego komornik przeprowadził egzekucję w pełnym wymiarze, nie dając szans Skarżącemu na wypowiedzenie się co do dokonanego zajęcia. Odległość 100 km między MZG i miejscem zamieszkania Skarżącego spowodowała, że podjęcie skutecznych działań przez Skarżącego było niemożliwe, zwłaszcza jeśli się zważy na fakt, że MZG administruje inna osoba. Zawiadomienie o zajęciu rachunku powinno było nastąpić na rzecz tego podmiotu, na którego ten rachunek istnieje i brak tego rodzaju zawiadomienia jest poważnym uchybieniem mającym wpływ na wynik sprawy.

27 5.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

28 6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

29 6.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie ma usprawiedliwionych podstaw (art. 184 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej zostały sformułowane z powołaniem się na podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (naruszenie przepisów postępowania). Kontroli kasacyjnej należy zatem poddać proceduralną stronę postępowania sądowoadminstracyjnego przeprowadzonego przez Sąd pierwszej instancji. Uwzględniając częściową tożsamość zagadnienia prawnego leżącego u podstaw rozpoznawanej sprawy (II FSK 2335/11), z zagadnieniem powstałym m.in. w sprawie o sygn. II FSK 1287/11, należy posłużyć się również argumentacją zawartą w ww. wyroku NSA z dnia 27 lutego 2013 r. – publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, wydanym w tym samym składzie sędziowskim.

30 6.2. Za całkowicie chybiony i nie znajdujący potwierdzenia w przedmiocie sprawy jest pierwszy z zarzutów skargi kasacyjnej, sprowadzający się do podniesienia wadliwości prowadzonej egzekucji w pełnym zakresie, mimo istnienia ograniczenia tejże egzekucji w myśl "przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji w produkcji rolniczej". Niniejsza sprawa dotyczyła wszak zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego. Trafnie w związku z tym stwierdził Sąd pierwszej instancji, że stosownie do art. 13 u.p.e.a. brak zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności determinował negatywne załatwienie wniosku Skarżącego. Zgoda wierzyciela w świetle cytowanego przepisu jest bowiem warunkiem zastosowania tej instytucji wobec zobowiązanego.

31 Jeśli chodzi natomiast o wymienione w skardze ograniczenie egzekucji w produkcji rolniczej, to należy zauważyć, że według przedstawionego stanu faktycznego sprawy Naczelnik US pismem z dnia 12 lipca 2010 r., skierowanym do Banku zwolnił spod zajęcia 75% każdorazowych wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek Skarżącego. Kwestią tą zajął się Naczelny Sąd Administracyjny w ww. wyroku z dnia 27 lutego 2013 r., II FSK 1287/11, wydanym w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, które dotyczyły zastosowania (zdaniem zobowiązanego) zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził tam bowiem, że "W kwestii tej zauważyć należy, że z art. 8a § 5 i 6 u.p.e.a. wynika, że (§ 5). Paragraf 6 stanowi, że:. Z przepisów tych wynika wprost, że odnoszą się one do świadczeń pieniężnych w naturze, ale tylko tych, które przypadają rolnikowi z tytułu umowy kontraktacji. Tymczasem z informacji banku z dnia 16 marca 2010 r. wynikało, że na rachunku zobowiązanego brak było środków umożliwiających zajęcie. Nie jest jasne z jakiego tytułu wpłynęły na rachunek bankowy zobowiązanego zajęte środki pieniężne w kwocie 29.690 zł (przelew na rachunek organu egzekucyjnego dnia 13 lipca 2010 r.), gdyż zobowiązany - wskazując na przysługujące mu zwolnienie (pismo z dnia 13 lipca 2010 r.) - nie podał, że dotyczy to środków uzyskanych z zawartych umów kontraktacyjnych. Z kolei z pisma wójta gminy (...) i aktu notarialnego, wskazującego numer rachunku bankowego zobowiązanego, który został zajęty, wynika, że zobowiązany z tytułu umowy przeniesienia własności nieruchomości miał otrzymać 165.000 zł od nabywców (...) w dniu zawarcia i podpisania umowy, tj. dnia 29 czerwca 2010 r. Jeżeli zatem zajęte środki i przekazane na konto organu egzekucyjnego pochodziły ze zbycia nieruchomości, to do nich nie ma zastosowania ograniczenie egzekucji z art. 8a § 5 i 6 u.p.e.a. Zatem powołanie się przez organ egzekucyjny w piśmie z dnia 12 lipca 2010 r., że ograniczenie dotyczy wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy było trafne, a stanowisko Sądu pierwszej instancji, że nie naruszało to prawa - uzasadnione. Skarżący w żadnym razie, ani w skardze, ani w skardze kasacyjnej nie podnosi, że były to środki pieniężne z umów kontraktacji".

32 6.3. Odnosząc się do zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 81 § 1 u.p.e.a., tj. w związku z błędem co do osoby zobowiązanego i przeprowadzenia egzekucji z rachunku bankowego prowadzonego na inny podmiot, należy zauważyć, że przedmiotem egzekucji w sprawie były zaległości podatkowe. Łączne zobowiązania pieniężne dotyczyły Skarżącego i jego żony. Zgodnie z art. 27e u.p.e.a., tytuł wykonawczy wystawia się na oboje małżonków (bez względu na to, kogo obciąża z mocy decyzji podatkowej zaległość podatkowa) wówczas, gdy egzekucja ma być prowadzona zarówno z majątku wspólnego zobowiązanego i jego małżonka, jak i z ich majątków osobistych. Ma to wówczas znaczenie dla obrony małżonka niebędącego zobowiązanym w zakresie korzystania ze środków prawnych. W sytuacji natomiast, gdy zobowiązanym byli oboje małżonkowie, a egzekucję prowadzono do środków ze sprzedaży nieruchomości (akt notarialny zawierał tylko Skarżący), stanowiącej majątek osobisty tego zobowiązanego, to organ podatkowy (w konkretnym przypadku równocześnie wierzyciel) mógł dokonać wyboru do kogo skieruje egzekucję (art. 6c w związku z art. 3 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 25 listopada 1984 r. o podatku rolnym - Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969 ze zm. i art. 92 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.; dalej: o.p.). Wynika to z solidarnego charakteru zobowiązania podatkowego małżonków i charakteru tej solidarności w prawie podatkowym (na ten temat zob. T. Brzezicki, Opłata adiacencka z tytułu podziału nieruchomości stanowiącej przedmiot współwłasności, "Przegląd Podatków Lokalnych i Finansów Samorządowych" 2012., nr 8, s. 16; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 maja 2008 r., I SA/ Rz 231/08, Lex nr 377689, wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008 r., II FSK 1310/06, Lex nr 519506). Skierowanie więc egzekucji tylko do jednego ze współzobowiązanych było tylko dokonaniem uprawionego wyboru, zgodnie z art. 91 i art. 92 § 1 o.p. w związku z art. 366 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; w skrócie: k.c.).

33 6.4. Odnosząc się do kolejnego z wymienionych w skardze kasacyjnych zarzutów, należy stwierdzić, że firma pełni funkcję identyfikacyjną tylko względem przedsiębiorców będących osobami prawnymi oraz jednostkami organizacyjnymi niemającymi osobowości prawnej, którym ustawa przyznaje zdolność prawną, gdyż firmą tychże podmiotów zgodnie z art. 435 § 1 k.c. jest właśnie ich nazwa. Natomiast oznaczenie strony, którą jest osoba fizyczna mająca status przedsiębiorcy, powinno polegać na podaniu jej imienia i nazwiska. W stosunku do przedsiębiorców - osób fizycznych ich oznaczenie firmą może mieć jedynie znaczenie wtórne, a więc uzupełniające (na ten temat zob. J.J. Sitko, Firma i jej ochrona, Warszawa 2009, s. 29-32). Nazwa firmy podatnika: "Majątek Ziemski Góra (Gmina Zblewo)" zatem nie miała i nie ma samodzielności podmiotowej w obrocie. Zgodnie z art. 434 k.c., firmą osoby fizycznej jest bowiem jej imię i nazwisko. Nie wyklucza to włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych określeń dowolnie obranych. Dodatki te dodane do imienia i nazwiska mają jednak za cel jedynie lepsze zidentyfikowanie przedsiębiorcy posługującego się firmą. W sytuacji, gdy przedsiębiorcą był Skarżący, który jest osobą fizyczną, to brak wskazania tych dodatków identyfikujących go jako przedsiębiorcę nie było naruszeniem prawa w stopniu mającym istotne znaczenie dla sprawy, skoro nie uniemożliwił prawidłowego zidentyfikowania zobowiązanego.

34 6.5. Odnosząc się do kolejnego zarzutu skargi kasacyjnej, mającego związek z zarzutem poprzednio omówionym, należy konsekwentnie wskazać, że Skarżący bezzasadnie zarzuca naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji braku zawiadomienia o prowadzeniu egzekucji z rachunku bankowego "M. Z. G.". Zauważyć bowiem trzeba, że zobowiązanymi byli podatnicy, tj. Skarżący i jego żona. Jak już powyżej wspomniano, przymiot "fantazyjny", przyjęty dla oznaczenia nazwy przedsiębiorcy nie ma istotnego znaczenia dla określenia zobowiązanego - jego celem jest tylko dokładniejsze zidentyfikowanie przedsiębiorcy, zaś sam dodatek fantazyjny nie jest i nie kreuje podmiotowości prawnej. Podmiotem (przedsiębiorcą) jest więc zawsze osoba fizyczna. W rozpoznawanej sprawie egzekucję wdrożono do osoby fizycznej i brak dookreślenia jej dodatkiem fantazyjnym nie utrudnił zidentyfikowania zobowiązanego. Brak zatem dookreślenia ww. dodatkiem fantazyjnym w tytule wykonawczym i zajęciu rachunku bankowego nie narusza przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w stopniu uzasadniającym pogląd, że miało to naruszenie mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

35 6.6. Nawiązując do ostatniej kwestii objętej skargą kasacyjną, należy podkreślić, że Sąd pierwszej instancji odniósł się szczegółowo do zarzutu nieistnienia obowiązku w związku z przedawnieniem zobowiązań podatkowych. To stanowisko znajduje uzasadnienie w art. 65 § 1-2 o.p., który wylicza szczegółowo te zobowiązania i należności publicznoprawne, które mogą być potrącone z zobowiązaniami podatkowymi i zaległościami podatkowymi. Wśród zobowiązań nadających się do potrącenia nie ma wymienionych zobowiązań, należności, a w zasadzie to roszczeń wierzyciela z tytułu dostarczania wody. Poza tym warunkiem potrącenia jest istnienie "wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności u podatnika wobec gminy". Wskazywane przez Skarżącego należności nie odpowiadają więc warunkom z art. 65 § 1 i 2 w związku z art. 64 § 2-7 o.p. Zgodnie z tymi przepisami, potrącone mogą być tylko odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej (art. 417 k.c.), czy poprzez wydanie aktu normatywnego (art. 4172 k.c.). Odszkodowanie z tych tytułów miałoby być albo ustalone prawomocnym wyrokiem sądowym lub prawomocną ugodą sądową (art. 65 § 1 pkt 1 i 2 o.p.) Innym przypadkiem potrącenia jest istnienie wierzytelności z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (art. 65 § 1 pkt 3 o.p.) bądź odszkodowania orzeczonego w decyzji wydanej przez wójta, burmistrza (prezydenta miasta) - art. 65 § 1 pkt 4 o.p. Żaden tego rodzaju przypadek w odniesieniu do Skarżącego jednak nie zaistniał.

36 Ponadto podkreślenia wymaga, że jeżeli chodzi o podnoszony zarzut przedawnienia, to organ egzekucyjny - zgodnie z art. 29 § 1 u.p.e.a. - nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Zauważyć tylko wypada, że wierzyciel – ww. Wójt gminy - w postanowieniu uznał zarzut dotyczący nieistnienia obowiązku objętego tytułami wykonawczymi za niedopuszczalny. Zgodnie z art. 34 § 1 in fine u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela co do takiego zarzutu jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zarzut natomiast jest (art. 34 § 1a u.p.e.a.) niedopuszczalny, gdy jest - lub był - przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym. W postanowieniu tym Skarżący był pouczony o przysługującym mu zażaleniu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

37 6.7. W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego postanowiono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 i 3 oraz art. 209 p.p.s.a.