Art. 45
Tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 367 [PDF]. Stan prawny na
Tekst odtworzony z nowelizacji może zawierać rozbieżności. Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).
Art. 45.
1. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadkach: #
1) orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską; #
2) nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej lub służby kontraktowej; #
3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby; #
4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne; #
5) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa; #
6) upływu okresu służby określonego w kontrakcie, jeżeli nie nastąpi zawarcie kolejnego kontraktu lub mianowanie na stałe; #
7) upływu okresu próbnego służby kontraktowej, jeżeli funkcjonariusz lub przełożony, o którym mowa w art. 36 ust. 1, skorzystał z uprawnienia określonego w art. 34a ust. 13. #
2. Funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach: #
1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy; #
2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4; #
3) powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego; #
4) (uchylony) #
5) gdy wymaga tego ważny interes służby; #
6) niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2; #
7) rozformowania jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jeżeli przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki lub na niższe stanowisko nie jest możliwe; #
8) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby; #
9) dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 44 ust. 2, lub niepoddania się im, albo w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obserwację w podmiocie leczniczym, w przypadku wyrażenia zgody przez funkcjonariusza, chyba że skierowanie do komisji lekarskiej nastąpiło na wniosek funkcjonariusza; #
10) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie; #
11) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia; #
12) osiągnięcia wieku: #
a) w korpusie szeregowych, podoficerów i chorążych – 55 lat, #
b) w korpusie oficerów: #
– do stopnia pułkownika Straży Granicznej (komandora Straży Granicznej) – 58 lat, #
– w stopniu generała brygady Straży Granicznej i generała dywizji Straży Granicznej (kontradmirała Straży Granicznej i wiceadmirała Straży Granicznej) – 60 lat. #
3. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. #
3a. W przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 3, zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. #
4. W przypadkach określonych w ust. 2 pkt 7 zwolnienie następuje po upływie 6 miesięcy, a w przypadku służby przygotowawczej – po upływie 3 miesięcy od dnia podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej, jej rozformowania lub zmniejszenia stanu etatowego. #
5. Zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy. #
Art. 45 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej Art. 45. 1. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadkach: 1) orzeczenia trwałej niezdolności do służby przez komisję lekarską; 2) nieprzydatności do służby, stwierdzonej w opinii służbowej w okresie służby przygotowawczej lub służby kontraktowej; 3) wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby; 4) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe umyślne; 5) zrzeczenia się obywatelstwa polskiego lub nabycia obywatelstwa innego państwa; 6) upływu okresu służby określonego w kontrakcie, jeżeli nie nastąpi zawarcie kolejnego kontraktu lub mianowanie na stałe; 7) upływu okresu próbnego służby kontraktowej, jeżeli funkcjonariusz lub przełożony, o którym mowa w art. 36 ust. 1, skorzystał z uprawnienia określonego w art. 34a ust. 13. 2. Funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadkach: 1) niewywiązywania się z obowiązków służbowych w okresie odbywania służby stałej, stwierdzonego w dwóch kolejnych opiniach, między którymi upłynęło co najmniej 6 miesięcy; 2) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe inne niż określone w ust. 1 pkt 4; 3) powołania do innej służby państwowej, a także objęcia funkcji z wyboru w organach samorządu terytorialnego; 4) (uchylony) 5) gdy wymaga tego ważny interes służby; 6) niewyrażenia zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe z przyczyn określonych w art. 42 ust. 2; 7) rozformowania jednostki organizacyjnej, w której funkcjonariusz pełni służbę, lub zmniejszenia jej stanu etatowego, jeżeli przeniesienie funkcjonariusza do innej jednostki lub na niższe stanowisko nie jest możliwe; 8) upływu 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby; 9) dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na badania, o których mowa w art. 44 ust. 2, lub niepoddania się im, albo w przypadku dwukrotnego nieusprawiedliwionego niestawienia się na obserwację w podmiocie leczniczym, w przypadku wyrażenia zgody przez funkcjonariusza, chyba że skierowanie do komisji lekarskiej nastąpiło na wniosek funkcjonariusza; 10) popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia pozostawanie w służbie; 11) upływu 12 miesięcy zawieszenia w czynnościach służbowych, jeżeli nie ustały przyczyny będące podstawą zawieszenia; 12) osiągnięcia wieku: a) w korpusie szeregowych, podoficerów i chorążych – 55 lat, b) w korpusie oficerów: – do stopnia pułkownika Straży Granicznej (komandora Straży Granicznej) – 58 lat, – w stopniu generała brygady Straży Granicznej i generała dywizji Straży Granicznej (kontradmirała Straży Granicznej i wiceadmirała Straży Granicznej) – 60 lat. 3. Funkcjonariusza zwalnia się ze służby w terminie do 3 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia przez niego wystąpienia ze służby. 3a. W przypadku wszczęcia lub prowadzenia postępowania dyscyplinarnego wobec funkcjonariusza, o którym mowa w ust. 3, zwolnienie ze służby następuje w terminie do 6 miesięcy od dnia pisemnego zgłoszenia wystąpienia ze służby. 4. W przypadkach określonych w ust. 2 pkt 7 zwolnienie następuje po upływie 6 miesięcy, a w przypadku służby przygotowawczej – po upływie 3 miesięcy od dnia podjęcia decyzji o likwidacji jednostki organizacyjnej, jej rozformowania lub zmniejszenia stanu etatowego. 5. Zwolnienie funkcjonariusza przeniesionego do dyspozycji, w przypadku określonym w art. 42 ust. 2 pkt 5, w razie niewyrażenia przez funkcjonariusza zgody na przeniesienie na niższe stanowisko służbowe następuje po upływie 6 miesięcy.
art. 45 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2026 r. poz. 367)Otwórz w aplikacji
Orzecznictwo
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 283/11
…prawa materialnego regulującego kwestie prawa do świadczeń związanych ze zwolnieniem ze służby, art. 118 i art. 45 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (w brzmieniu z Dz.U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.), wyraźnie wyjaśniły, co legło u podstaw takiego…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 4022/01
…UZASADNIENIE Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia 9 lutego 2001 r. - wydaną m.in. na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej /Dz.U. nr 78 poz. 462 ze zm./ - zwolnił st. chor. Jana N. ze służby w Straży Granicznej z dniem 28 lutego 2001…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 36/19
…przyjęcie przez sąd określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe. Zarzut naruszenia art. 45 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2017 r. poz. 2365, ze zm., dalej: u.S.G.) nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 626/13
…postępowania karnego. Komendant Główny Straży Granicznej rozkazem personalnym z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], działając na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 w zw. z art. 49 ust. 2 pkt 1 powołanej ustawy o Straży Granicznej, zwolnił M.K. ze służby w Straży Granicznej z dniem [...]…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 999/12
…podstawie art. 45 ust.1 pkt 1 tej ustawy. Przepis art. 47 ust. 1 omawianej ustawy stanowi, że zwolnienie funkcjonariusza ze służby na podstawie art.45 ust.1 pkt1,2 i 5 i ust.2 pkt1 i 3-7 nie może nastąpić przed upływem 12 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 1589/10
…Komendant Główny Straży Granicznej decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., wydaną na podstawie art. 45 ust. 2 pkt 11 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz.U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks…
- NSA w Warszawie (przed reformą), wyrok z , II SA 2530/99
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III OSK 5414/21
…funkcjonariusza do dyspozycji i braku zaoferowania mu stanowiska co najmniej równorzędnego, organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 45 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 42 ust. 2 pkt 5 i art. 39a ust. 1 zdanie 1 ustawy o SG w zw. z § 4 pkt 1 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 2755/17
…od siebie niezależne i każdy z nich umożliwia rozwiązanie z funkcjonariuszem stosunku służbowego w innym trybie. Ustawa o Straży Granicznej w art. 45 ust. 1 pkt 4 wskazuje, że funkcjonariusza zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, ścigane z…
- Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 368/16
…Nadodrzańskiego Oddziału Straży Granicznej z dnia 16 grudnia 2013r. o zwolnieniu skarżącego ze służby w Straży Granicznej na podstawie art. 45 ust. 2 pkt. 11 ustawy o Straży Granicznej. Zastosowanie lub nie art. 156 § 1 pkt. 1 K.p.a. w każdym wypadku następuje w powiązaniu z konkretnym…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 45 (86)
Historia zmian
Bez zmian od 24 lutego 2026 r.