Art. 4a

Pokaż w całym akcie

Art. 4a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Art. 4a.
1. Wydanie rozporządzenia, o którym mowa w art. 4 ust. 1, wymaga zasięgnięcia przez ministra właściwego do spraw administracji publicznej opinii zainteresowanych rad gmin, poprzedzonych przeprowadzeniem przez te rady konsultacji z mieszkańcami, a w przypadku zmian granic gmin naruszających granice powiatów lub województw – dodatkowo opinii odpowiednich rad powiatów lub sejmików województw, z zastrzeżeniem ust. 2.
2. Konsultacje z mieszkańcami w sprawach zmiany granic gmin lub granic miasta polegającej na wyłączeniu obszaru lub części obszaru jednostki pomocniczej gminy i jego włączeniu do sąsiedniej jednostki pomocniczej tej gminy lub do sąsiedniej gminy mogą zostać ograniczone do:
1) mieszkańców jednostki pomocniczej gminy objętych zmianą – przez odpowiednie rady gmin;
2) mieszkańców gmin objętych zmianą naruszającą granice powiatów lub województw – przez odpowiednie rady powiatów lub sejmiki województw.
3. W przypadku niewyrażenia opinii, o której mowa w ust. 1, w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania wystąpienia o opinię, wymóg zasięgnięcia opinii uznaje się za spełniony.
4. W przypadku przeprowadzenia referendum lokalnego w sprawie utworzenia, połączenia, podziału i zniesienia gminy oraz ustalenia granic gminy, o którym mowa w art. 4c, konsultacji z mieszkańcami, o których mowa w ust. 1 i 2, nie przeprowadza się.

art. 4a ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2026 r. poz. 662)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 5 listopada 2015 r., II OSK 518/14

   …w przedmiocie przeprowadzenia konsultacji z mieszkańcami Gminy S. o nadaniu gminie S. statusu miasta. Uchwała ta została podjęta na podstawie art. 4a ust. 1, art. 4b ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 142,…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 czerwca 2016 r., II OSK 1236/16

   …ten drugi tryb jest niejako trybem uzupełniającym, skoro ustawodawca używa wobec niego zwrotu: "rozporządzenie może być wydane także". Wprawdzie art. 4a odnosi się do trybu zmiany granic gmin przeprowadzanego z inicjatywy własnej Rady Ministrów, zaś art. 4b u.s.g. do trybu inicjowanego na wniosek…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 20 marca 2012 r., I OSK 2299/11

   …- co wzmacnia i zabezpiecza prawa zainteresowanych podmiotów – mieszkańców gminy, dookreślają i precyzują zasady zmiany granic gmin. Zarówno art. 4a jak i art. 4b ustawy o samorządzie gminnym mają charakter szczegółowych instrukcji określających wymagania, jakie muszą zostać spełnione, aby…

4. NSA oz. w Krakowie, wyrok z 17 grudnia 2001 r., II SAB/Kr 117/01
5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z 13 listopada 2019 r., II SA/Ke 770/19

   …oraz odpady budowlane i rozbiórkowe stanowiące odpady komunalne, a także odpadów komunalnych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 4a, b) uprzątanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z części nieruchomości służących do użytku publicznego, c) mycie i naprawy pojazdów…

6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrok z 26 stycznia 2011 r., II SA/Sz 983/10
7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, wyrok z 31 października 2013 r., II SA/Sz 628/13

   …społeczne mają charakter obligatoryjny. Należy do nich między innymi nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalenia jego granic (art. 4a ust.1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym). W treści Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, uchwalonej w dniu 15…

8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z 25 października 2023 r., II SA/Ke 411/23

   …społeczne mają charakter obligatoryjny. Należy do nich między innymi nadanie gminie lub miejscowości statusu miasta i ustalenie jego granic (art. 4a ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym). Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym gmina jest wspólnotą…

9. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrok z 19 września 2012 r., II SA/Go 538/12

   …i społeczno-gospodarczego ustalanego obszaru gminy. Przepisy regulujące procedurę wydania rozporządzenia w sprawie bytu gminy, czy jej granic (art. 4a i art. 4b) nakładają obowiązek konsultacji z mieszkańcami. Ten nakaz ustawowy stanowi realizację zasady wynikającej z art. 15 ust. 2 Konstytucji,…

10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrok z 7 października 2021 r., II SA/Łd 595/21

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 4a (43)

Historia zmian

Bez zmian od 13 maja 2026 r.