Art. 19

Pokaż w całym akcie

Art. 19 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Art. 19.
1. Określając ustalenia planu ogólnego gminy, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowego planu odbudowy, uwzględnia się w szczególności ochronę zabytków nieruchomych:
1) objętych formami ochrony, o których mowa w art. 7, wraz z ich otoczeniem;
2) ujętych w wojewódzkiej lub gminnej ewidencji zabytków.
1a. W decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego uwzględnia się w szczególności ochronę:
1) zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia;
2) innych zabytków nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków.
1b. W uchwale określającej zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń uwzględnia się w szczególności:
1) ochronę zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru i ich otoczenia;
2) ochronę zabytków nieruchomych, innych niż wymienione w pkt 1, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków;
3) wnioski i rekomendacje audytów krajobrazowych oraz plany ochrony parków krajobrazowych.
2. W przypadku gdy gmina posiada gminny program opieki nad zabytkami, ustalenia tego programu uwzględnia się przy określaniu ustaleń planów, o których mowa w ust. 1.
3. W miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego ustala się, w zależności od potrzeb, strefy ochrony konserwatorskiej obejmujące obszary, na których obowiązują określone ustaleniami planu ograniczenia, zakazy i nakazy, mające na celu ochronę znajdujących się na tym obszarze zabytków.

art. 19 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1292)

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 31 maja 2016 r., II OSK 738/15

   …miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Przepis ten koresponduje z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz.1568 ze zm. – aktualnie t.j. Dz.U. z…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 kwietnia 2018 r., II OSK 2382/17

   …ust. 2, art. 6 ust. 1, art. 15 ust. 2 pkt 4, a nadto w przepisach ustawy z dnia 23 lipca 2003 roku o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – art. 19 ust. 1. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, mając na uwadze charakter zabytku objętego ochroną składającego się z dworki polskiego i…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 4 listopada 2010 r., II OSK 1823/10

   …nieruchomych, znajdujących się w gminnej ewidencji zabytków; 3) parków kulturowych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładnia norm art. 19 ust. 1 wskazuje, że uwzględnienie w studium i w miejscowym planie zabytków nieruchomych i parków kulturowych stanowi element obligatoryjny…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 6 grudnia 2016 r., II OSK 590/15

   …zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej, a także treść przepisu art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.) przewidującym ustalenie w planie miejscowym stref ochrony…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 26 stycznia 2016 r., II OSK 1287/14

   …miejscowym określa się obowiązkowo zasady ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Przepis ten koresponduje z art. 19 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz.1568 ze zm. – aktualnie t.j. Dz.U. z…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 15 listopada 2013 r., II OSK 1349/12

   …z powyższym za usprawiedliwiony uznać należy także zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicie art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. nr 162, poz. 1568). Sąd bowiem błędnie uznał, że w sprawie przepis ten winien mieć zastosowanie,…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 kwietnia 2019 r., II OSK 3112/18

   …planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. z 2003 r. Nr 164, poz. 1587) przez ich niezastosowanie; – art. 19 ust. 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; – art. 29 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2017 r. poz. 1332)…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 27 września 2017 r., II OSK 1123/16

   …w granicach podstawy kasacyjnej. Gmina uchwalając plan miejscowy, miała obowiązek zastosować nie tylko normy u.p.z.p., lecz także przepis art. 19 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zgodnie z treścią tego przepisu: "W studium uwarunkowań i kierunków…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 15 stycznia 2013 r., II OSK 495/12

   …normom. Po drugie, art. 82 ust. 1 pkt 1 lit. b/ i art. 66 ust. 1 pkt 3 i 7 ustawy środowiskowej w związku z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a/ oraz art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.), poprzez ich błędną…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 29 marca 2019 r., II OSK 1227/17

    …budowlanych. Takie działanie nie stanowiło naruszenia powołanych w kasacji przepisów art. 4 pkt 6 oraz art. 19 ust. 1a ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 2067) w związku z art. 53 ust. 4 pkt 2…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 19 (89)

Historia zmian

Bez zmian od 3 czerwca 2026 r.