Pelnora PrawoOtwórz aplikację

Art. 140

Tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 [PDF]. Stan prawny na

Tekst odtworzony z nowelizacji może zawierać rozbieżności. Aktualny tekst: ISAP (Internetowy System Aktów Prawnych).

Art. 140.

1. Potrącenia, o których mowa w art. 139, mogą być dokonywane, z zastrzeżeniem art. 141, w następujących granicach: #

1) świadczeń alimentacyjnych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 – do wysokości 60 % świadczenia; #

2) należności egzekwowanych związanych z: #

a) odpłatnością za pobyt w domach pomocy społecznej, #

b) odpłatnością za pobyt w zakładach opiekuńczo-leczniczych, #

c) odpłatnością za pobyt w zakładach pielęgnacyjno-opiekuńczych, do wysokości 50 % świadczenia; #

3) innych egzekwowanych należności – do wysokości 25 % świadczenia. #

2. W razie zbiegu egzekucji: #

1) administracyjnej i sądowej albo egzekucji administracyjnych, gdy zajęte kwoty nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych – organ rentowy uiszcza je, z uwzględnieniem pkt 2, na rzecz właściwego organu egzekucyjnego wskazanego w przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132, 620 i 1302) lub ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. W razie powzięcia informacji o sporze co do właściwości organu egzekucyjnego w zakresie dalszego łącznego prowadzenia egzekucji, kwoty potrącone ze świadczenia pozostają w depozycie Zakładu do czasu rozstrzygnięcia sporu o właściwość. Kwoty te uiszczane są w najbliższym możliwym technicznie terminie płatności po uzyskaniu informacji pochodzącej od organu właściwego do dalszego łącznego prowadzenia egzekucji; #

2) sądowych, gdy zajęte kwoty nie wystarczają na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych – organ rentowy przekazuje potrącone kwoty po uzyskaniu postanowienia, o którym mowa w art. 7634 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, wskazującego komornika sądowego właściwego do dalszego prowadzenia egzekucji. Do czasu uzyskania postanowienia, o którym mowa w art. 7634 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego, kwoty te pozostają w depozycie Zakładu. Kwoty te uiszczane są w najbliższym możliwym technicznie terminie płatności po uzyskaniu tego postanowienia. #

2a. Przepisy ust. 2 stosuje się odpowiednio w przypadku potrącania sum, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 5. #

3. W przypadku zbiegu egzekucji sum, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3, z potrąceniem należności alimentacyjnych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, gdy łączna wysokość kwot możliwych do egzekucji i potrącenia nie wystarcza na pokrycie należności pieniężnych, organ rentowy realizuje egzekucję sum, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3, oraz wstrzymuje potrącanie należności alimentacyjnych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, w całości lub w części, o czym zawiadamia wierzyciela. Zwrot tytułu wykonawczego, o którym mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, następuje na wniosek wierzyciela. #

4. Potrącenia, z zastrzeżeniem art. 141, nie mogą przekraczać: #

1) 50 % miesięcznego świadczenia – jeżeli potrąceniu podlegają należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1–2d oraz 6–9; #

2) 60 % miesięcznego świadczenia – jeżeli potrąceniu podlegają należności alimentacyjne, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4; #

3) 65 % miesięcznego świadczenia – jeżeli potrąceniu podlegają należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10. #

5. Jeżeli należności alimentacyjne, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 4, mają być potrącane na rzecz kilku wierzycieli, a łączna suma, która może być potrącona, nie wystarcza na pełne pokrycie tych należności, potrącenia ustala się proporcjonalnie do wysokości udziału każdej z tych należności w łącznej sumie należności określonych w tytułach wykonawczych dla bieżących należności. #

6. W przypadku zbiegu: #

1) potrąceń sum egzekwowanych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 i 5, potrącenia nie mogą przekraczać łącznie: #

a) 60 % świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3, #

b) 50 % świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu należności inne niż wymienione w art. 139 ust. 1 pkt 3, z uwzględnieniem lit. c, #

c) 25 % świadczenia, jeżeli podlegają potrąceniu wyłącznie należności egzekwowane, o których mowa w ust. 1 pkt 3; #

2) potrąceń sum egzekwowanych, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 3 i 5, z potrąceniami innych należności, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1–2d, 4 i 6–9 – stosuje się odpowiednio przepis pkt 1 lit. a i b; #

3) potrąceń, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2 – stosuje się odpowiednio przepis pkt 1 lit. a i b. #

6a. W przypadku zbiegu potrąceń, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10, z potrąceniami, o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 1–9, potrącenia nie mogą przekraczać łącznie 70 % świadczenia. #

7. Wysokość części świadczenia podlegającego egzekucjom, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość potrąceń, o których mowa w ust. 4, a także wysokość części świadczenia podlegającego potrąceniom, o których mowa w ust. 6 i 6a, oraz ustaloną orzeczeniem sądu, ugodą sądową lub aktem notarialnym procentową wysokość potrąceń ze świadczeń z tytułu należności alimentacyjnych bez wskazania sposobu ich naliczania, ustala się od kwoty świadczenia przed odliczeniem miesięcznej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne. #

8. Przepisy ust. 1–7 stosuje się odpowiednio przy dokonywaniu potrąceń z renty rodzinnej, do której uprawniona jest więcej niż jedna osoba, przy czym granice potrąceń ustala się proporcjonalnie do części renty podlegającej tym potrąceniom. #

Pokaż w całym akcie

Orzecznictwo

  1. Sąd Najwyższy, wyrok z , II BU 3/11

    …zgodnie z odrębnymi 5 przepisami. Z kolei przepisy art. 139 ust. 1 pkt 10 i art. 140 ust. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych określają wyłącznie kolejność i maksymalną wysokość potrąceń ustalonej przez ustawę o pomocy…

  2. Sąd Najwyższy, wyrok z , II UK 221/11

    …wskazanego w kwestionowanej decyzji potrącenia w kontekście ograniczenia wynikającego z art. 140 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), znajdującego zastosowanie zgodnie z…

  3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , I OSK 92/07

    …wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie ma zastosowania przepis art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ emerytalno-rentowy może potrącić z emerytury albo…

  4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z , III FSK 4063/21
  5. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrok z , II SA/Łd 857/19

    …wysokości odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej nie ma zastosowania przepis art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt I OSK 92/07 – dostępny w Centralnej…

  6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, wyrok z , I SA/Po 741/11

    …że środki gromadzone na rachunku bankowym pochodzą ze świadczenia emerytalnego i nie chronią ich ograniczenia egzekucyjne przewidziane w art. 140-141 u.e.r.f.u.s. Takie stwierdzenie, w świetle art. 86a § 1 w zw. z art. 10 § 1 u.p.e.a., jest niedopuszczalne i prowadzi do obejścia prawa.…

  7. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, wyrok z , II SA/Ke 693/10
  8. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrok z , II SA/Go 112/08

    …ust. 1 pkt 1-10. W przypadku potrącenia należności za pobyt w domu pomocy społecznej (o których mowa w art. 139 ust. 1 pkt 10), zgodnie z normą art. 140 ust. 4 pkt 3, potrącenia nie mogą przekraczać 60 % miesięcznego świadczenia, z zastrzeżeniem art. 141 ustawy o emeryturach i rentach (...). W…

  9. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z , III AUa 123/19

    …mu świadczenia emerytalnego. Podstawę prawną dokonywania tych potrąceń stanowi dla organu rentowego przepis art.139 ust.1 pkt 10 oraz art.140 ust.4 pkt 3 i ust.7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn. Dz.U. z 2022r. poz.504).…

  10. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z , VIII U 322/25

    …wszelkie kwestie dotyczące opłat za pobyt w (...) Z kolei przepisy art. 139 ust. 1 pkt 10 i art. 140 ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. poz. 1749 z 2025) określają wyłącznie kolejność i maksymalną wysokość potrąceń…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 140 (188)

Historia zmian

Bez zmian od 22 października 2025 r.