Art. 111
Tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 334 [PDF] z uwzględnieniem zmian: Dz. U. z 2024 r. poz. 1907 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 526 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 820 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1178 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1609 [PDF], Dz. U. z 2025 r. poz. 1172 [PDF], Dz. U. z 2026 r. poz. 370 [PDF]. Stan prawny na
Zapowiedziane zmiany wprowadzają: ustawa z dnia (Dz. U. z 2026 r. poz. 26), która w zakresie zmian tego aktu wejdzie w życie z dniem ; akt ogłoszony w Dz. U. z 2026 r. poz. 1123.
Art. 111. Skład sądu dyscyplinarnego wyznacza się w drodze losowania, z listy wszystkich sędziów danego sądu, z tym że w składzie sądu zasiada przynajmniej jeden sędzia stale orzekający w sprawach karnych. Składowi sądu dyscyplinarnego przewodniczy sędzia stale orzekający w sprawach karnych, najstarszy służbą.
Art. 111 Prawa o ustroju sądów powszechnych Art. 111. Skład sądu dyscyplinarnego wyznacza się w drodze losowania, z listy wszystkich sędziów danego sądu, z tym że w składzie sądu zasiada przynajmniej jeden sędzia stale orzekający w sprawach karnych. Składowi sądu dyscyplinarnego przewodniczy sędzia stale orzekający w sprawach karnych, najstarszy służbą.
art. 111 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 334 i 1907, z 2025 r. poz. 526, 820, 1172, 1178 i 1609 oraz z 2026 r. poz. 370)
art. 111 u.s.p.
Orzecznictwo
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , WD 7/09
…(Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1676 ze zm.), stosuje się odpowiednio na jego podstawie „do sądów wojskowych”, to zawarty w tym wyliczeniu art. 111 u.s.p., wymagający ustalenia składu orzekającego sądu dyscyplinarnego w drodze losowania, stosuje się też do kompletowania składu orzekającego…
- Sąd Najwyższy, uchwała z , I KZP 28/09
…dyscyplinarnym mógł być sędzia, asesor i aplikant sądowy – art. 83 § 3 u.s.p.. z 1985 r.; natomiast zgodnie z pierwotnym brzmieniem art. 111 § 2 u.s.p. z 2001 r., protokolantem w postępowaniu dyscyplinarnym mógł być jedynie sędzia). Podobnie, jeśli usta- 9 wodawca z takiego rozwiązania…
- Sąd Najwyższy, postanowienie z , SNO 67/15
…mowa w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., albowiem skład Sądu Najwyższego-Sądu Dyscyplinarnego został wyznaczony zgodnie z zasadami określonymi w art. 111 u.s.p. Nastąpiło to w drodze losowania składów orzekających w trybie przepisów uchwały nr 4 /2003 Kolegium Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2003 r.…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , SNO 2/05
…bezzasadny jest zarzut uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., który został uzasadniony tym, że protokolantem – zgodnie z art.111 § 2 u.s.p. – może być tylko sędzia wyznaczony przez prezesa sądu dyscyplinarnego w porozumieniu z prezesem właściwego sądu. Stosownie do art. 89 pkt 2…
- Sąd Najwyższy, uchwała z , SNO 91/08
…dyscyplinarnej z dnia 11 lipca 2008 r. wynika, że losowaniem nie objęto – wbrew regulacji ustawowej – szerszego kręgu osób. Stosownie do art. 111 § 4 u.s.p., skład sądu dyscyplinarnego wyznacza się w drodze losowania z listy wszystkich sędziów danego sądu z wyjątkiem prezesa sądu, wiceprezesów…
- Sąd Najwyższy, uchwała z , SNO 27/06
…niedopuszczeniu go do tej czynności. Wymóg zachowania warunków określonych w art. 351§ 2 k.p.k. nie odnosi się bowiem do losowania w trybie art. 111 u.s.p. składu sądu dyscyplinarnego. Przepis ten znajduje zastosowanie tylko w postępowaniu karnym wtedy, gdy wniesiono akt oskarżenia, w którym…
- Sąd Najwyższy, uchwała z , SNO 11/05
…na orzekanie w sprawie przez skład sądu nieprzewidziany w ustawie, jest oparty na nieporozumieniu. Zdaniem skarżącego uchybienie dyspozycji art. 111 u.s.p. miało polegać na tym, że osoba sporządzająca protokół na posiedzeniu sądu dyscyplinarnego, nie była sędzią. Procesową konsekwencją tej…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , SNO 76/08
…odwoławczą obwiniony sędzia upatruje w orzekaniu przez sąd niewłaściwy i w wadliwym składzie, niespełniającym wymagań określonych w art. 111 u.s.p. Kwestia ta była już wyjaśniana w korespondencji kierowanej do sędziego Sądu Okręgowego. Powtórzyć zatem wypada, że wyznaczenia jako…
- Sąd Najwyższy, uchwała z , SNO 33/05
…zwalczane, albowiem znajduje uzasadnienie w treści art. 131 § 1 u.s.p. Zarzut naruszenia przepisu art. 439 § 1 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 111 u.s.p. okazał się chybiony. Jak bowiem wynika z pisma Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z dnia 7 lipca 2005 r. do zmiany składu…
- Sąd Najwyższy, wyrok z , SNO 41/15
…został rozpoznany, to podany przez obwinionego powód wyłączenia sędziów trudno uznać za rokujący uwzględnienie wniosku. Z kolei naruszenia art. 111 u.s.p. skarżący upatruje w tym, że skład orzekający w dniu 24 listopada 2014 r. został wylosowany nie z listy wszystkich sędziów Sądu Apelacyjnego -…
Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.
Wszystkie orzeczenia przy art. 111 (15)
Historia zmian
Bez zmian od 3 kwietnia 2026 r.