Art. 23

Pokaż w całym akcie

Art. 23 Ordynacji podatkowej
Art. 23.
§ 1. Organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli:
1) brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia lub
2) dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania, lub
3) podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania.
§ 2. Organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli:
1) pomimo braku ksiąg podatkowych dowody uzyskane w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania;
2) dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania.
§ 3. Podstawę opodatkowania określa się w drodze oszacowania, stosując w szczególności następujące metody:
1) porównawczą wewnętrzną – polegającą na porównaniu wysokości obrotów w tym samym przedsiębiorstwie za poprzednie okresy, w których znana jest wysokość obrotu;
2) porównawczą zewnętrzną – polegającą na porównaniu wysokości obrotów w innych przedsiębiorstwach prowadzących działalność o podobnym zakresie i w podobnych warunkach;
3) remanentową – polegającą na porównaniu wartości majątku przedsiębiorstwa na początku i na końcu okresu, z uwzględnieniem wskaźnika szybkości obrotu;
4) produkcyjną – polegającą na ustaleniu zdolności produkcyjnej przedsiębiorstwa;
5) kosztową – polegającą na ustaleniu wysokości obrotu na podstawie wysokości kosztów poniesionych przez przedsiębiorstwo, z uwzględnieniem wskaźnika udziałów tych kosztów w obrocie;
6) udziału dochodu w obrocie – polegającą na ustaleniu wysokości dochodów ze sprzedaży określonych towarów i wykonywania określonych usług, z uwzględnieniem wysokości udziału tej sprzedaży (wykonanych usług) w całym obrocie.
§ 4. (uchylony)
§ 5. Określenie podstawy opodatkowania w drodze oszacowania powinno zmierzać do określenia jej w wysokości zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania. Organ podatkowy, określając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, uzasadnia wybór metody oszacowania.

art. 23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2026 r. poz. 622, 825, 846 i 1154)

art. 23 o.p.

Orzecznictwo

1. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 czerwca 2011 r., II FSK 462/11

   …miał wpływ na wynik sprawy. Za oparte na usprawiedliwionych podstawach należało uznać przede wszystkim zarzuty naruszenia przepisów art. 23 § 2 Ordynacji podatkowej w związku z art. 24 ust.1, art. 24 a ust.1 i ust.7, art. 24 b ust. 1 oraz art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. W przedmiotowej sprawie istota…

2. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 listopada 2016 r., I FSK 1376/16

   …w skardze kasacyjnej, poprzez postawienie odpowiednich dla nich zarzutów. 2.7. Z kolei zarzuty dotyczące naruszenia art. 29 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 23 § 1 pkt 2 i § 2 O.p. (zob. pkt 1.3. ppkt 2 tego uzasadnienia) również nie mogły być skuteczne. Pierwszym z nich w istocie dążono do…

3. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 kwietnia 2004 r., FSK 181/04

   …podatkowej a stanem rzeczywistym było prawidłowe. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego, przede wszystkim podnieść należy, że art. 23 par. 1 i 4 Ordynacji podatkowej nie ma charakteru materialnego. Przepis ten stanowi element procedury obowiązującej przed organem podatkowym, a…

4. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09

   …do Urzędu Skarbowego w N. i Urzędu Celnego o potwierdzenie przeprowadzenia przez te organy kontroli i wydanych decyzji, - naruszenie art. 23 § 5 Ordynacji podatkowej przez brak wyczerpującego uzasadnienia dla przyjętej metody szacowania, - brak uzasadnienia, z czego wynikają wyliczone kwoty podatku…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 24 lipca 2007 r., II FSK 974/06

   …ustalenie tejże podstawy. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie instytucja oszacowania podstawy opodatkowania. Jak wynika z treści art. 23 § 1 o.p. organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli: 1) brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 3 września 2015 r., I FSK 771/14

   …23 § 3 i 4 o.p., należy przede wszystkim zauważyć, że skarżący kwestionuje odstąpienie w okolicznościach sprawy od szacowania na podstawie art. 23 § 2 o.p., równocześnie podnosząc, że doszło do szacowania metodą nieprzewidzianą przepisami prawa. Pomijając wewnętrzną sprzeczność takiego stanowiska…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 18 grudnia 2015 r., II FSK 2821/13

   …120 o.p.) i pogłębiania zaufania od organów państwa (art. 121 § 1 o.p). 6.6. Niezasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 23 § 1 o.p. w związku z art. 24 b § 1 u.p.d.o.f. Regułą jest, że podstawa opodatkowania jest ustalana na podstawie dokumentacji prowadzonej przez…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 21 listopada 2012 r., I FSK 303/11

   …zarzutów naruszenia prawa materialnego, rozważania w tym zakresie należy rozpocząć od wskazania, że zarzut naruszenia prawa materialnego tj. art.23 § 4 O.p. oraz art. 193 § 2 ,§ 4 i § 6 O.p. podniesione w skardze kasacyjnej jej autor wadliwie zakwalifikował do podstawy kasacyjnej określonej w art.…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 7 października 2011 r., I FSK 1361/10

   …spełnione przesłanki do dokonania oszacowania według jednej z 6 metod wskazanych w art. 23 § 3, natomiast zastosowały przepis art. 23 § 4 Ordynacji podatkowej. W skardze kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej stwierdził, że ustawodawca w ww. przepisie wskazał określoną kolejność wymienionych metod…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 30 listopada 2004 r., FSK 1289/04

    …skardze kasacyjnej sformułowano w pierwszej kolejności zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 23 par. 2 Ordynacji podatkowej. Zarzut ten, w takiej postaci w jakiej został przedstawiony w skardze kasacyjnej, nie mógł być jednak przedmiotem…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 23 (4068)

Historia zmian

Bez zmian od 21 kwietnia 2026 r.