Art. 1

Pokaż w całym akcie

Art. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 1.
§ 1. Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.
§ 2. Małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu kościoła albo innego związku wyznaniowego w obecności duchownego oświadczą wolę jednoczesnego zawarcia małżeństwa podlegającego prawu polskiemu i kierownik urzędu stanu cywilnego następnie sporządzi akt małżeństwa. Gdy zostaną spełnione powyższe przesłanki, małżeństwo uważa się za zawarte w chwili złożenia oświadczenia woli w obecności duchownego.
§ 3. Przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się, jeżeli ratyfikowana umowa międzynarodowa lub ustawa regulująca stosunki między państwem a kościołem albo innym związkiem wyznaniowym przewiduje możliwość wywołania przez związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu tego kościoła albo innego związku wyznaniowego takich skutków, jakie pociąga za sobą zawarcie małżeństwa przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.
§ 4. Mężczyzna i kobieta, będący obywatelami polskimi przebywającymi za granicą, mogą zawrzeć małżeństwo również przed polskim konsulem lub przed osobą wyznaczoną do wykonywania funkcji konsula.

art. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 1 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 28 kwietnia 2021 r., II CSKP 24/21

   …inną (5 stycznia 2008 r.) niż faktyczną (29 grudnia 2007 r.) datą zawarcia związku małżeńskiego w formie wyznaniowej przewidzianej w art. 1 § 2 k.r.o. Z ustaleń tych wynika więc nie tylko niezachowanie przez duchownego terminu określonego w art. 8 § 3 k.r.o. do przekazania zaświadczenia, o…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 28 stycznia 2014 r., BSA-I-4110-4/13

   …ich zastępców, co spowodowało nieważność czynności dokonanych z ich udziałem, a w szczególności sporządzonych przez nich aktów małżeństwa (art. 1 § 1 k.r.o.). W późniejszym orzecznictwie stwierdzono, że wejście w życie wymienionej ustawy oznacza, iż z wyraźnej i jednoznacznej woli ustawodawcy nie…

3. Sąd Najwyższy, uchwała z 10 maja 2023 r., III CZP 71/22

   …o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw. W ich wyniku nową treść uzyskał m.in. art. 1 § 2 k.r.o., zgodnie z którym małżeństwo zostaje również zawarte, gdy mężczyzna i kobieta zawierający związek małżeński podlegający prawu wewnętrznemu…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 2 października 2019 r., II UK 98/18

   …ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej wskazano, że prawo to jest należne małżonkowi (wdowie i wdowcowi). Definicję małżeństwa zawiera natomiast art. 1 § 1 k.r.o., zgodnie z którym małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem stanu urzędu cywilnego…

5. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 lutego 2020 r., II OSK 1059/18

   …obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji naruszenie podstawowej zasady porządku prawnego w zakresie prawa rodzinnego. Zgodnie z art. 1 § 1 K.r.o. małżeństwem w polskim porządku prawnym jest tylko związek kobiety i mężczyzny. Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa…

6. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 22 czerwca 2021 r., II OSK 2608/19

   …jedyną formą uznania relacji dwojga ludzi, między którymi istnieje więź uczuciowa, fizyczna i gospodarcza jest małżeństwo w rozumieniu art. 1 § 1 k.r.o. Akt małżeństwa, jako jeden z trzech możliwych do wydania w polskim systemie prawnym aktów stanu cywilnego zgodnie z art. 2 ust. 3 p.a.s.c.…

7. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 28 lutego 2018 r., II OSK 1112/16

   …m.in. ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (aktualnie t.j. Dz.U. z 2017r., poz. 682). Stosownie do art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zawartym w Tytule I "Małżeństwo", Dziale I - Zawarcie małżeństwa, małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta…

8. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 23 kwietnia 2008 r., II FSK 373/07

   …normatywną treść grup podatkowych (art. 14 ust. 3 pkt 1-3 u.p.s.d.). Istota małżeństwa została w sposób dostateczny uregulowana w przepisach art. 1 i nast. K.r.io. Na gruncie przepisów podatkowych nie ma podstaw do tego aby poszukiwać odmiennego rozumienia małżeństwa niż to, które zostało…

9. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 14 grudnia 2022 r., II OSK 3973/19

   …Jest to stanowisko utrwalone w orzecznictwie. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 25 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1059/18, zgodnie z art. 1 § 1 K.r.o., małżeństwem w polskim porządku prawnym jest tylko związek kobiety i mężczyzny. Transkrypcja aktu małżeństwa do polskiego systemu prawa…

10. Naczelny Sąd Administracyjny, wyrok z 25 października 2016 r., II GSK 866/15

    …ubezpieczonego osoby, która nie pozostaje z ubezpieczonym w związku małżeńskim w rozumieniu prawa polskiego (art. 18 Konstytucji w związku z art. 1 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Podstawą zróznicowania sytuacji prawnej osób pozostających w związkach partnerskich nie jest zatem ich…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 1 (45)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.