Art. 12

Pokaż w całym akcie

Art. 12 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
Art. 12.
§ 1. Nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej osoby nie zagraża małżeństwu ani zdrowiu przyszłego potomstwa i jeżeli osoba ta nie została ubezwłasnowolniona całkowicie, sąd może jej zezwolić na zawarcie małżeństwa.
§ 2. Unieważnienia małżeństwa z powodu choroby psychicznej albo niedorozwoju umysłowego jednego z małżonków może żądać każdy z małżonków.
§ 3. Nie można unieważnić małżeństwa z powodu choroby psychicznej jednego z małżonków po ustaniu tej choroby.

art. 12 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 236)

art. 12 k.r.o.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 grudnia 2017 r., III CZP 66/17

   …częściowego, może bez przeszkód, z pominięciem zgody przedstawiciela ustawowego, dokonać konkretnej czynności prawnej. Przepis art. 12 § 1 k.r.o. wyklucza natomiast zawarcie małżeństwa przez osobę dotkniętą chorobą psychiczną lub niedorozwojem umysłowym, z tym zastrzeżeniem, że jeśli…

2. NSA w Warszawie (przed reformą), postanowienie z 7 czerwca 1983 r., II SA 594/83

   TEZY 1. Wystąpienie Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w oparciu o art. 5 Krio w związku z art. 12 par. 1 Krio do sądu o rozstrzygnięcie, czy małżeństwo może być zawarte, nie jest decyzją w rozumieniu art. 104 Kpa w związku z art. 1 par. 1 pkt…

3. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 16 grudnia 2019 r., I ACa 1337/18

   …małżeństwo może być unieważnione tylko z przyczyn wskazanych w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym i jest to katalog zamknięty. Na podstawie art. 12 k.r.o. nie może zawrzeć małżeństwa osoba dotknięta chorobą psychiczną albo niedorozwojem umysłowym. Jeżeli jednak stan zdrowia lub umysłu takiej…

4. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 1 października 2024 r., I ACa 367/22

   …świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych, żaden z nich nie jest uzasadniony, Powołując zarzut nieprawidłowej subsumpcji art. 12 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego skarżąca powołuje tylko jedno, bardzo ogólne stwierdzenie , że materiał dowodowy przeczy ocenie Sądu I instancji , zgodnie z…

5. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 17 marca 2025 r., I ACa 1378/22

   …- Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 1;art. 2;art. 3;art. 4;art. 5;art. 6;art. 7;art. 8;art. 9;art. 10;art. 11;art. 12;art. 13;art. 14;art. 15;art. 16;art. 17;art. 18;art. 19;art. 20;art. 21;art. 22;art. 23;art. 24;art. 25;art. 26;art. 27;art. 28;art. 29;art.…

6. Sąd Okręgowy w Łodzi, uzasadnienie z 8 stycznia 2018 r., III Ca 1479/17

   …on, że musi istnieć związek dwóch osób, który musi przybrać prawną formę małżeństwa (zgodnie z wymaganiami prawa krajowego), a tym samym art. 12 nie znajduje zastosowania do związków innego rodzaju (np. wyr. ETPCz z 13.12.2007 r. w sprawie E. and O. p. Szwajcarii, par. 92). Nawet jeżeli…

7. Sąd Apelacyjny w Krakowie, postanowienie z 11 stycznia 2016 r., I ACz 2406/15

   …rodzicielskiej. Wyrażenie przez pozwaną sprzeciwu dla rozpoznania całości sprawy przez sądy polskie wywołuje natomiast skutek w świetle przepisu art. 12, który przyznaje sądom rozpoznającym sprawę o rozwód jurysdykcję w każdej sprawie dotyczącej odpowiedzialności rodzicielskiej, jednak jedynie…

8. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z 18 czerwca 2015 r., I ACa 708/13

   …co do tego, że pozwana cierpi na chorobę psychiczną, która występowała u niej już w okresie poprzedzającym zawarcie małżeństwa z powodem. Z mocy art.12 § 1 zd.1 krio, jest to okoliczność wyłączająca możliwość zawarcia małżeństwa. Roszczenie powoda o unieważnienie takiego związku miało podstawę w…

9. Sąd Rejonowy w Giżycku, postanowienie z 14 kwietnia 2015 r., I Ns 275/14

   …- Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 1;art. 2;art. 3;art. 4;art. 5;art. 6;art. 7;art. 8;art. 9;art. 10;art. 11;art. 12;art. 13;art. 14;art. 15;art. 16;art. 17;art. 18;art. 19;art. 20;art. 21;art. 22;art. 23;art. 24;art. 25;art. 26;art. 27;art. 28;art. 29;art.…

10. Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrok z 22 sierpnia 2014 r., XV Ca 574/14

    …- Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz. U. z 1964 r. Nr 9, poz. 59 (art. 1;art. 2;art. 3;art. 4;art. 5;art. 6;art. 7;art. 8;art. 9;art. 10;art. 11;art. 12;art. 13;art. 14;art. 15;art. 16;art. 17;art. 18;art. 19;art. 20;art. 21;art. 22;art. 23;art. 24;art. 25;art. 26;art. 27;art. 28;art. 29;art.…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 12 (15)

Historia zmian

Bez zmian od 19 lutego 2026 r.