Art. 287

Pokaż w całym akcie

Art. 287 Kodeksu postępowania karnego
Art. 287.
§ 1. Przepis art. 285 § 1 stosuje się odpowiednio do osoby, która bezpodstawnie uchyla się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty, złożenia przyrzeczenia, wydania przedmiotu, dopełnienia obowiązków poręczyciela albo spełnienia innego ciążącego na niej obowiązku w toku postępowania, jak również do przedstawiciela lub kierownika instytucji, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej obowiązanej udzielić pomocy organowi prowadzącemu postępowanie karne, która bezpodstawnie nie udziela pomocy w wyznaczonym terminie.
§ 2. W razie uporczywego uchylania się od złożenia zeznania, wykonania czynności biegłego, tłumacza lub specjalisty oraz wydania przedmiotu można zastosować, niezależnie od kary pieniężnej, aresztowanie na czas nieprzekraczający 30 dni. Przepis ten stosuje się odpowiednio w razie uporczywego niestawiennictwa na wezwanie organu prowadzącego postępowanie, jeżeli zarządzenie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia, o którym mowa w art. 285 § 2, nie jest wystarczające dla zapewnienia stawiennictwa osoby wezwanej.
§ 3. Aresztowanie należy uchylić, jeżeli osoba aresztowana spełni obowiązek albo postępowanie przygotowawcze lub postępowanie w danej instancji ukończono.
§ 4. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do stron, ich obrońców i pełnomocników, a w zakresie kary za niedopełnienie obowiązku wydania rzeczy – także do osób, które mogą się uchylić od złożenia zeznań.
§ 5. Przepisów § 1 i 2 nie stosuje się do sędziów i prokuratorów w zakresie odnoszącym się do ich obowiązków służbowych.

art. 287 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 490, 421, 638, 760, 882 i 901)

art. 287 k.p.k.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 22 stycznia 2003 r., I KZP 39/02

   …jedynie do zakresu, jakiego to uchylenie dotyczy. A zatem w obu wypadkach może nastąpić nałożenie nań sankcji wymuszających, przewidziane w art. 287 k.p.k. Tak też ujmuje wzajemną relację bezpodstawnego uchylania się od złożenia zeznań i bezpodstawnej odmowy udzielenia odpowiedzi na pytanie…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 22 sierpnia 2007 r., III CZP 76/07
3. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 listopada 2021 r., I KZP 5/21

   …za bezpodstawne uchylanie się od złożenia zeznania świadek może być ukarany dotkliwymi karami porządkowymi – karą pieniężną do 10000 zł (art. 287 § 1 k.p.k.), a w przypadku uznania, że jest ono uporczywe także pozbawieniem wolności – aresztowaniem na czas nie przekraczający 30 dni (art. 287 § 2…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 20 września 2007 r., I KZP 21/07

   …w rozdziale 27 Kodeksu postępowania karnego, ale także każde inne rzeczywiste pozbawienie wolności w oparciu o przepisy prawa, jak choćby art. 287 § 2 k.p.k., art. 15 ust. 4 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007r., Nr 43, poz. 277) czy art. 40 ustawy z dnia 26 października…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 stycznia 2001 r., I KZP 47/00

   …podtrzymać. Ponadto, korzystając z prawa do odmowy zeznań, świadek nie może być karany za odmowę ich składania na podstawie art. 285 § 1 i art. 287 § 2 k.p.k. ani też nie można wobec niego stosować sankcji o charakterze wymuszającym (art. 285 § 2 k.p.k.). Rozwiązanie przyjęte w art. 186 § 1 k.p.k.…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 24 sierpnia 2023 r., V KK 562/22

   …Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim, Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2023 r. na podstawie art. 15 § 2 k.p.k. w zw. z art. 287 § 1 k.p.k. w zw. z art. 285 § 1 k.p.k. zobowiązał Prezesa Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim do realizacji postanowienia Sądu Najwyższego z…

7. Sąd Najwyższy, postanowienie z 6 grudnia 2012 r., IV KK 121/12

   …materiale nieujawnionym w toku rozprawy i którego sam – według przypuszczeń skarżącego – nawet nie widział; - art. 285 § 1 k.p.k. w zw. z art. 287 § 1 k.p.k. i 180 § 3 i 4 k.p.k. poprzez błędne jego niezastosowanie, a w konsekwencji nienałożenie kary pieniężnej na świadka M. S., który pomimo…

8. Sąd Najwyższy, wyrok z 3 października 2013 r., SNO 24/13

   …że postanowienie z 17 sierpnia 2010 r. nie jest do chwili obecnej prawomocne, 7) w sprawie […] bez podstaw faktycznych i z obrazą art. 287 § 2 k.p.k. zastosował wobec świadka przewidziane w tym przepisie aresztowanie, zaś następnie - wbrew art. 287 § 3 k.p.k. zastosowanej kary porządkowej…

9. Sąd Najwyższy, wyrok z 16 maja 2016 r., SNO 18/16

   …nabiera szczególnego znaczenia, gdy zważy się, że sankcji za odmowę dobrowolnego wydania rzeczy na żądanie sądu, nie stosuje się do stron (art. 287 § 4 k.p.k.). Z tego punktu widzenia zachowanie obwinionego polegające na uprzedzeniu oskarżycielki posiłkowej, że zostanie ukarana grzywną w wysokości…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 10 maja 2007 r., SNO 25/07

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 287 (29)

Historia zmian

Bez zmian od 12 czerwca 2026 r.