Art. 72

Pokaż w całym akcie

Art. 72 Kodeksu postępowania cywilnego
Art. 72.
§ 1. Kilka osób może w jednej sprawie występować w roli powodów lub pozwanych, jeżeli przedmiot sporu stanowią:
1) prawa lub obowiązki im wspólne lub oparte na tej samej podstawie faktycznej i prawnej (współuczestnictwo materialne);
2) roszczenia lub zobowiązania jednego rodzaju, oparte na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, jeżeli ponadto właściwość sądu jest uzasadniona dla każdego z roszczeń lub zobowiązań z osobna, jako też dla wszystkich wspólnie (współuczestnictwo formalne).
§ 2. Jeżeli przeciwko kilku osobom sprawa może toczyć się tylko łącznie (współuczestnictwo konieczne), przepis paragrafu poprzedzającego stosuje się także do osób, których udział w sprawie uzasadniałby jej rozpoznanie w postępowaniu odrębnym.
§ 3. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio w wypadku współuczestnictwa materialnego, innego niż współuczestnictwo konieczne.

art. 72 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2026 r. poz. 468, 473 i 830)

art. 72 k.p.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, uchwała z 30 stycznia 2007 r., III CZP 130/06

   …ograniczono do sytuacji, w której współuczestnictwo kilku osób wygrywających sprawę było współuczestnictwem materialnym w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c., a pełnomocnikiem reprezentującym ich wszystkich był radca prawny. Trzeba jedynie podkreślić, że w rozważanym aspekcie sytuacja przy…

2. Sąd Najwyższy, uchwała z 8 października 2015 r., III CZP 58/15

   …wypowiadając się w tym przedmiocie na gruncie obowiązującego stanu prawnego stwierdził, że w razie współuczestnictwa formalnego (art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c.), do niezbędnych kosztów procesu poniesionych przez współuczestników reprezentowanych przez jednego pełnomocnika będącego adwokatem lub…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 19 stycznia 2024 r., III CZP 143/22

   …nierozwiedziony małżonek lub dzieci powoda, a ich współuczestnictwo ma charakter współuczestnictwa jednolitego (art. 73 § 2 k.p.c. w zw. z art. 72 § 2 k.p.c.)?” przedstawia wniosek o podjęcie uchwały składowi całej Izby Cywilnej. Na podstawie art. 83 § 1 i 2 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o…

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 10 lipca 2015 r., III CZP 29/15

   …(art. 100 i 104). Wszystkim tym zasadom przyświeca idea sprawiedliwości i proporcjonalności. Współuczestnictwo formalne unormowane w art. 72 § 1 pkt 2 k.p.c. jest skutkiem podmiotowo-przedmiotowej kumulacji roszczeń; każdy współuczestnik dochodzi w jednej sprawie odrębnego, własnego roszczenia,…

5. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 lutego 2011 r., III CZP 130/10

   …zachodzi potrzeba rozstrzygnięcia, czy istniejące między nimi współuczestnictwo materialne, wynikające ze wspólnych praw i obowiązków (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.), ma również charakter współuczestnictwa koniecznego po stronie czynnej (art. 72 § 2 k.p.c.). W judykaturze nie ma potwierdzenia wprost…

6. Sąd Najwyższy, uchwała z 9 stycznia 2008 r., III CZP 111/07

   …przesądzające miało więc wyjaśnienie, czy w rozpoznawanej sprawie po stronie powodów zachodzi współuczestnictwo materialne w rozumieniu art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c. in fine, przy czym – zgodnie z zasadą rozstrzygania tylko problematyki przedstawionej i tylko wynikającej z konkretnego stanu faktycznego…

7. Sąd Najwyższy, uchwała z 26 lipca 2017 r., III CZP 31/17

   …dokonywanych w nich wpisów. Ten rodzaj współuczestnictwa mieści się hipotezie art. 195 k.p.c., który nie ogranicza się do odesłania do art. 72 k.p.c., lecz mówi szerzej o łącznym, koniecznym udziale w sprawie. Z zastrzeżeniem możliwych wyjątków odnoszących się do pozostałych działów księgi…

8. Sąd Najwyższy, uchwała z 24 lutego 2005 r., III CZP 86/04

   …Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia. Sąd Apelacyjny uznał prawidłowo, że między pozwanymi występuje współuczestnictwo materialne (art. 72 § 1 k.p.c.), niebędące współuczestnictwem jednolitym (art. 73 § 2 k.p.c.). Należy dodać, że w wypadku współuczestnictwa dowolnego nie ma przeszkód,…

9. Sąd Najwyższy, uchwała z 17 stycznia 2013 r., III CZP 100/12

   …wierzyciel występujący z powództwem na podstawie art. 527 k.c. powinien pozwać obu małżonków jako uczestników koniecznych w rozumieniu art. 72 § 2 k.p.c., czy proces pauliański mógłby toczyć się z udziałem tylko jednego z małżonków. W literaturze i orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się,…

10. Sąd Najwyższy, uchwała z 21 kwietnia 2004 r., III CZP 15/04

    …stanowią prawa lub obowiązki, które dla współuczestników są wspólne lub oparte na tej samej (jednej) podstawie faktycznej i prawnej (art. 72 § 1 pkt 1 k.p.c.), natomiast w przypadku współuczestnictwa formalnego przedmiot sporu stanowią roszczenia lub zobowiązania, które dla współuczestników…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 72 (775)

Historia zmian

Bez zmian od 24 marca 2026 r.