Art. 61

Brzmienie zmienione z dniem 2 września 2026 r.

Pokaż w całym akcie

Art. 61 Kodeksu karnego wykonawczego
Art. 61.
§ 1. Jeżeli względy wychowawcze lub stan zdrowia skazanego za tym przemawiają, sąd może w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności ustanawiać, rozszerzać lub zmieniać obowiązki, o których mowa w art. 34 § 3 Kodeksu karnego, albo od wykonania tych obowiązków zwolnić.
§ 2. Z tych samych względów sąd może zmniejszyć orzeczoną liczbę godzin wykonywanej pracy w stosunku miesięcznym lub wysokość miesięcznych potrąceń z wynagrodzenia za pracę, jednak niewięcej niż do granicy ustawowego minimum określonego w art. 34 § 1a pkt 4 i art. 35 § 1 Kodeksu karnego.
§ 3. Na postanowienia wydane na podstawie § 1 przysługuje zażalenie.

art. 61 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1307)

art. 61 k.k.w.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, wyrok z 20 września 2002 r., WK 31/02

   …określony w art. 35 § 1 k.k. obowiązek pracy mógłby ulec zmianie w zakresie zmniejszenia liczby godzin wykonywanej pracy. Zgodnie bowiem z art. 61 § 2 k.k.w., tylko w postępowaniu wykonawczym sąd mógłby zmniejszyć liczbę godzin wykonywanej pracy do 10. Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy…

2. Sąd Najwyższy, postanowienie z 27 lutego 2013 r., I KZP 27/12

   …udział stron w posiedzeniu wykonawczym wynika z określonej w nich powinności choćby wysłuchania skazanego przez sąd (art. 74 § 1 i 2 k.k., art. 61 § 1 k.k.w. w zw. z art. 36 § 2 k.k., art. 67 § 4 k.k.) lub odebrania od niego zgody na leczenie (art. 72 § 1 pkt. 6 w zw. z art. 74 § 2 k.k.), czy też…

3. Sąd Najwyższy, wyrok z 5 lutego 2002 r., WKN 36/01

   …wyroku sądu orzekającego merytorycznie wspomniany obowiązek, a w szczególności podstaw do takiego rozstrzygnięcia nie sposób doszukać się w art. 61 § 1 k.k.w. Powyższe rozważania powinien mieć na uwadze sąd ponownie rozpoznający sprawę, oczywiście w zakresie, w jakim została ona uchylona. (...)

4. Sąd Najwyższy, uchwała z 25 lutego 2002 r., I KZP 2/02

   …obowiązki nałożone w oparciu o przepisy art. 72 § 1 pkt 3 – 8 k.k. oraz dozór kuratora, mogą być – stosownie do dyspozycji przepisu art. 61 § 1 k.k.w. – rozszerzane modyfikowane lub uchylane „jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają”. Także liczba godzin pracy wykonywanej w stosunku…

5. Sąd Okręgowy w Siedlcach, wyrok z 9 stycznia 2023 r., II Ka 542/22

   …zdrowia podsądnego i w świetle płynących z niej wniosków podjąć dalsze działania. Możliwe będzie także wdrożenie rozwiązań przewidzianych w art. 61 § 1 i 2 kkw. Zgodnie z w/ przepisem (§ 1) jeżeli względy wychowawcze za tym przemawiają, sąd może w okresie wykonywania kary ograniczenia…

6. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu, uzasadnienie z 15 grudnia 2021 r., II AKa 336/21

   …Praca jaką skazany będzie wykonywał w ramach kary ograniczenia wolności może mieć różny charakter (por. art. 56 kkw) i być modyfikowana (art. 61 kkw, a także art. 63a kkw), a jeśli z przyczyn obiektywnych o charakterze zdrowotnym oskarżony nie będzie mógł jej czasowo wykonywać, to przecież…

7. Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze, wyrok z 17 lutego 2015 r., VI Ka 20/15

   …możliwe jest zmniejszenie orzeczonej liczby godzin wykonywanej pracy w stosunku miesięcznym, jeżeli przemawiają za tym względy wychowawcze (art. 61 § 2 kkw). Pozwala to przyjąć, że dla określenia wymiaru nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne znaczenie powinny mieć okoliczności…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 61 (7)

Historia zmian

Zmiany od 1 stycznia 2026 r.

1. 2 września 2026 r.: zmiana brzmienia tekst z tego dnia