Art. 109

Pokaż w całym akcie

Art. 109 Kodeksu karnego wykonawczego
Art. 109.
§ 1. Skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej pracy i wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza.
§ 2. Skazany przebywający poza zakładem karnym lub aresztem śledczym, który bierze udział w szczególności w czynnościach procesowych lub innych czynnościach wymagających konwojowania, a któremu ze względów technicznych lub organizacyjnych nie można wydać gorącego posiłku, a zwłaszcza w przypadku braku możliwości wydania posiłku w godzinach ustalonych w porządku wewnętrznym obowiązującym w zakładzie karnym lub areszcie śledczym, otrzymuje wyżywienie w postaci suchego prowiantu o odpowiedniej wartości odżywczej i napój, z uwzględnieniem wieku skazanego, a w miarę możliwości także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie w postaci suchego prowiantu według wskazań lekarza.
§ 3. Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje posiłków i napojów wydawanych osadzonym w zakładach karnych i aresztach śledczych, ich wartość odżywczą i energetyczną, a także minimalny dzienny koszt posiłków i napojów, uwzględniając wiek, stan zdrowia osadzonego i rodzaj wykonywanej przez niego pracy, konieczność zapewnienia posiłków i napojów osadzonym przyjmowanym do zakładu karnego lub aresztu śledczego i je opuszczającym, oraz przebywającym poza zakładem karnym lub aresztem śledczym, a także mając na uwadze konieczność zapewnienia warzyw i owoców w ciągu dnia.

art. 109 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2026 r. poz. 1307)

art. 109 k.k.w.

Orzecznictwo

1. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, wyrok z 5 listopada 2015 r., I ACa 553/15

   …że nieograniczona swoboda w wyborze spożywanych produktów, doznaje ograniczeń w warunkach pozbawienia wolności, przywołując w tym zakresie art. 109 k.k.w. Umknęło jednak uwadze tego Sądu, iż powód domagając się diety wegańskiej powoływał się na przyczyny wyznaniowo – poglądowe, zatem…

2. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrok z 12 grudnia 2024 r., III SAB/Gd 247/24

   …czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 706 ze zm. – dalej w skrócie jako: "k.k.w."). Stosownie bowiem do art. 109 § 1 k.k.w. skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości…

3. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z 12 grudnia 2017 r., V ACa 93/17

   …odpowiedniego ze względu na zachowanie zdrowia wyżywienia (art. 102 pkt 1 k.k.w.). Sposób jego realizacji precyzuje między innymi art. 109 k.k.w. (w brzmieniu obowiązującym w 2014 r.) który przewiduje, iż skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, o odpowiedniej wartości odżywczej, w…

4. Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrok z 30 lipca 2015 r., I ACa 1837/14

   …do stosowania zalecanej i jedynej diety w związku z dolegliwościami, na które skarży się powód. Powołując się na regulację art. 109 kodeksu karnego wykonawczego (Dz. U. z 1997, Nr 90, poz. 557 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 września 2003 r. w sprawie…

5. Sąd Rejonowy w Człuchowie, wyrok z 12 marca 2026 r., I C 396/25

   …pozbawiał powoda pełnej normy żywnościowej w postaci drugiego śniadania dla pracujących, co gwarantuje regulamin porządku wewnętrznego i art. 109 k.k.w. W razie skierowania do pracy świadczenie pracy w trybie art. 121 § 2 k.k.w. nie jest efektem obowiązku przyjętego przez skazanego…

6. Sąd Apelacyjny w Krakowie, wyrok z 23 marca 2023 r., I ACa 93/21

   …podnoszonej uwagi apelującego odnośnie niezapewnienia powodowi diety koszernej. W dacie odbywania przez powoda kary pozbawienia wolności art. 109 § 1 k.k.w. przewidywał, że skazany otrzymuje trzy razy dziennie posiłki, o odpowiedniej wartości odżywczej, w tym co najmniej jeden posiłek gorący, z…

7. Sąd Apelacyjny w Poznaniu, wyrok z 19 listopada 2020 r., I ACa 412/20

   …uparuje przyczynę swojej krzywdy nosiło cechy bezprawności, a w konsekwencji brak również podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 109 § 1 k.k.w. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia Sądu I instancji bez potrzeby ponownego ich powoływania. Należy przychylić się również do…

8. Sąd Rejonowy w Łowiczu, wyrok z 14 października 2020 r., III RC 38/20

   …możliwości także wymogów religijnych i kulturowych. Skazany, którego stan zdrowia tego wymaga, otrzymuje wyżywienie według wskazań lekarza. (art. 109 k.k.w.) Skazany otrzymuje do użytku, z zakładu karnego, odpowiednią do pory roku odzież, bieliznę oraz obuwie, o ile nie korzysta z własnych.…

9. Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrok z 28 maja 2020 r., V ACa 500/19

   …do diety w Areszcie Śledczym w (...) powód zaoferował dowód w postaci własnego zeznania. Obowiązki w zakresie diety ustawodawca określił w art. 109 k.k.w. oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 lutego 2016 r. w sprawie wyżywienia osadzonych w zakładach karnych i aresztach…

10. Sąd Okręgowy w Sieradzu, wyrok z 28 października 2019 r., I C 179/18

    …osadzonych, na które wskazywał również powód, a mianowicie wystawianie jedzenia na parapet, które ulegało często zepsuciu. Zgodnie z art. 109 § 1 k.k.w. skazany przebywający w zakładzie karnym lub areszcie śledczym otrzymuje trzy razy dziennie napój i posiłki o odpowiedniej wartości…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 109 (94)

Historia zmian

Bez zmian od 1 stycznia 2026 r.