Art. 343

Pokaż w całym akcie

Art. 343 Kodeksu cywilnego
Art. 343.
§ 1. Posiadacz może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania.
§ 2. Posiadacz nieruchomości może niezwłocznie po samowolnym naruszeniu posiadania przywrócić własnym działaniem stan poprzedni; nie wolno mu jednak stosować przy tym przemocy względem osób. Posiadacz rzeczy ruchomej, jeżeli grozi mu niebezpieczeństwo niepowetowanej szkody, może natychmiast po samowolnym pozbawieniu go posiadania zastosować niezbędną samopomoc w celu przywrócenia stanu poprzedniego.
§ 3. Przepisy paragrafów poprzedzających stosuje się odpowiednio do dzierżyciela.

art. 343 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. z 2026 r. poz. 795)

art. 343 k.c.

Orzecznictwo

1. Sąd Najwyższy, postanowienie z 24 października 2012 r., III CSK 310/11

   …legalny. Ma ono miejsce w wypadkach: dobrowolnego wydania rzeczy posiadaczowi, przywrócenia posiadania w drodze dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.), uzyskania i wykonania dobrowolnego lub w drodze egzekucji wyroku posesoryjnego i wykonania wyroku zapadłego w postępowaniu petytoryjnym,…

2. Sąd Najwyższy, wyrok z 10 listopada 2006 r., I CSK 222/06

   …źródło omawianego roszczenia i być podstawą do subsumcji ustalonego stanu faktycznego. Za niewykazany zatem należało uznać zarzut obrazy art. 343 k.c. Obecnie odpowiedzialność Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu władzy publicznej regulują przepisy kodeksu cywilnego, jednakże…

3. Sąd Najwyższy, postanowienie z 11 października 2005 r., V CK 197/05

   …wykopanym rowem. Było to jedynie uszkodzenie jednej przeszkody. Przede wszystkim jednak dozwolona samopomoc musi być podjęta niezwłocznie (art. 343 § 2 k.c.), zatem działania S. S. podjęte po upływie 5 miesięcy od zagrodzenia przejścia było samowolne. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że…

4. Sąd Najwyższy, wyrok z 26 lutego 2002 r., I CKN 1516/99
5. Sąd Najwyższy, postanowienie z 21 września 2011 r., I CSK 651/10

   …posiadania, choćby posiadacz był w złej wierze (art. 342 k.c.), regulujących dozwoloną samopomoc przed samowolnym naruszeniem posiadania (art. 343 k.c.) oraz sądową ochronę posesoryjną w razie samowolnego naruszenia posiadania (art. 344 k.c.), można wyprowadzić wniosek, że przywrócenie…

6. Sąd Najwyższy, wyrok z 6 października 2020 r., I PK 55/19

   …dobra osobistego. Z zakresu prawa cywilnego można wskazać unormowania dotyczące obrony koniecznej (art. 423 k.c.), dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.) albo działania w stanie wyższej konieczności (art. 424 k.c.). Na gruncie procedury karnej nie dochodzi do bezprawnego naruszenia dóbr…

7. Sąd Najwyższy, wyrok z 8 maja 2019 r., I PK 35/18

   …dobra osobistego. Z zakresu prawa cywilnego można wskazać unormowania dotyczące obrony koniecznej (art. 423 k.c.), dozwolonej samopomocy (art. 343 § 2 k.c.) albo działania w stanie wyższej konieczności (art. 424 k.c.). Na gruncie procedury karnej nie dochodzi do bezprawnego naruszenia dóbr…

8. Sąd Najwyższy, postanowienie z 2 czerwca 2011 r., I CSK 527/10

   …posiadania w sposób, w jaki nastąpiła jego utrata, a ponowne nabycie wymagałoby przywrócenia posiadania przez podjęcie czynności ochronnych (art. 343, 344 k.c.), których pozytywny wynik spowoduje poczytywanie posiadania za nieprzerwane (art. 345 k.c.). Zauważyć należy, że według ustalonego…

9. Sąd Najwyższy, postanowienie z 7 lipca 2011 r., II CSK 684/10

   …1 i 2, art. 123 § 1 pkt 1 i 2, art. 172 § 1 i 2, art. 198; art. 209, art. 222 § 1, art. 225 – 226, art. 230, art. 336, art. 338 – 340, art. 342, art. 343 § 1 i 2, art. 344 § 1, art. 345 i art. 347 § 1 k.c. oraz art. 9 ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55,…

10. Sąd Najwyższy, postanowienie z 20 lipca 2023 r., I CNP 15/23

    …a zatem to on – w wyniku wtargnięcia do niej, bez wiedzy pozwanego – dopuścił się bezprawnego działania. Zastosowanie w niniejszej sprawie art. 343 § 2 k.c. zostało szeroko omówione przez Sądy meriti i nie ma konieczności powtarzania tych wywodów. Kwestia sytuacji osobistej i majątkowej powoda…

Na górze są uchwały i orzeczenia najważniejszych sądów, które rozstrzygają o tym przepisie, a dalej orzeczenia najczęściej powoływane przez inne sądy.

Wszystkie orzeczenia przy art. 343 (152)

Historia zmian

Bez zmian od 19 maja 2026 r.