Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 572/23

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 31 stycznia 2024 r., I SA/Wr 572/23

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Semiczek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Haberka, sędzia WSA Piotr Kieres, , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 31 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi S.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 10 lutego 2023 r. nr SKO 4121/353/2022 w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich, z dnia 20 października 2022r., Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D. II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego

Uzasadnienie

2 Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Ząbkowic Śląskich, z dnia 20 października 2022r., Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D w sprawie odmowy uchylenia decyzji Burmistrza Ząbkowic Śląskich Dalej Burmistrz, organ I instancji) z dnia 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WMD w sprawie uchylenia decyzji określającej S. T. (dalej Strona Skarżący) łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok oraz ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok.

3 Decyzją (nakazem płatniczym) z dnia 11 stycznia 2021 r. nr 614 Burmistrz Ząbkowic Śląskich ustalił Panu S. T. łączne zobowiązanie pieniężne w wysokości 7.188 zł.

4 W dniu 22 marca 2021 r. do gminnego organu podatkowego wpłynęły informacje: o lasach, o gruntach i o nieruchomościach budowlanych. Informacje te zostały złożone przez Stronę w związku z zajęciem części działki nr [...] na działalność gospodarczą.

5 W związku z powyższym, postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2021 r. gminny organ podatkowy wznowił postępowanie podatkowe w sprawie naliczenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok. Następnie, Burmistrz Ząbkowic Śląskich, decyzją z dnia 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D:

6 1) uchylił ostateczną własną decyzję z dnia 11 stycznia 2021 r. znak FP.3123.614.2021.WM-D ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok w kwocie 7.188 zł,

7 2) ustalił łączne zobowiązanie pieniężne na 2021 rok w kwocie 140.838 zł

8 3) ustalił raty płatności zobowiązania.

9 W dniu 22 lutego 2022r. Skarżący złożył wniosek o:

10 - wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrza z dnia 13 kwietnia 2021 r.

11 - uchylenie w/w decyzji i ustalenie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2021 rok w podatku od nieruchomości, rolnym i leśnym.

12 Strona powołała się na błędne określenie w złożonej deklaracji powierzchni gruntów zajętych na działalność gospodarczą.

13 Postanowieniem z dnia 24 lutego 2022r. nr FP.3123.1.17.2022.WM-D Burmistrz wznowił postępowanie zakończone decyzją ostateczną z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D.

14 Następnie decyzją z dnia 20 października 2022r. nr FP.3123.17.2022.WM-D Burmistrz odmówił uchylenia decyzji ostatecznej z dnia 13 kwietnia 2021 r. nr FP.3123.1.5.2021.WMD w sprawie uchylenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok oraz ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2021 rok. W uzasadnieniu decyzji gminny organ wywiódł, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności uzasadniające wydanie decyzji odmiennej od dotychczasowej.

15 Strona złożyła od tej decyzji odwołanie, zrzucając błędne ustalenia faktyczne oraz naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 1a ust. 1 pkt 3, ust. 2 pkt 1, ust. 2a pkt 4, art. 2 usta.1 i ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1170 z późn. zm.). art. 1 w zw. z art. 2 ust. 2 ust. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 333).

16 Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało decyzję organu I instancji w mocy, wskazując, że w przeprowadzone postępowanie nie wskazało na istnienie przesłanki do zmiany dotychczasowej decyzji a twierdzenia strony o rzeczywistej powierzchni gruntu zajętego na prowadzenie działalności gospodarczej nie zostały potwierdzone.

17 W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący zarzucił naruszenie przepisów:

18 1. postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 130 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm. dalej O.p.).w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. b) O.p.

19 2. postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. naruszenie art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 188 O.p. w zw. z art. 229 O.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego w sprawie

20 3. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to naruszenie art. 1a ust. 1 pkt. 3, ust. 2 pkt 1, ust. 2a pkt 4, art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz art. 1 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy o podatku rolnym.

21 W uzasadnieniu Skarżący wskazał w pierwszej kolejności, że pracownik W. M. brała udział zarówno w wydawaniu decyzji ostatecznej Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 13 kwietnia 2021 r Nr FP.3123.1.5.2021.WMD, jak i w postępowaniu wznowieniowym zainicjowanym postanowieniem Burmistrza Ząbkowic Śląskich z dnia 24 lutego 2022 r. Nr FP.3123.1.5.2021 .WM-D a zakończonym decyzją z dnia 29 marca 2022 r. Nr FP.3123.1.17.2022.WM-D [również przygotowaną przez W. M.];

22 W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko. W odpowiedzi na zarzut naruszenia art. 130 § 1 pkt 6 wskazało, że pracownik organu podatkowego prowadzący ponowne postępowanie podatkowe, po uchyleniu uprzednio wydanej przez ten organ decyzji nie jest pracownikiem, który podlega z mocy prawa wyłączeniu na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 o.p. (zob. wyrok NSA z 16.06.2000 r., I SA/Lu 367/99).

23 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

24 Skarga okazała się zasadna.

25 Przedmiotowa sprawa na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") została rozpoznana w trybie uproszczonym. Zgodnie z treścią powołanego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

26 Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Poddając kontroli zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że akt ten narusza prawo w stopniu eliminującym go z obrotu prawnego.

27 Za trafny bowiem należy uznać zarzut naruszenia przez organy obu instancji art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z ww. przepisem, funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej, pracownik urzędu gminy (miasta), starostwa, urzędu marszałkowskiego, izby administracji skarbowej, Krajowej Informacji Skarbowej, urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych oraz członek samorządowego kolegium odwoławczego podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawach dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brali udział w wydaniu zaskarżonej decyzji.

28 W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że istotą instytucji wznowienia postępowania jest ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy, która została zakończona decyzją ostateczną, w sytuacji gdy zaistniały określone w Ordynacji podatkowej podstawy wznowienia postępowania. Zatem udział w wydaniu decyzji ostatecznej w postępowaniu zwykłym uniemożliwia udział pracownika w postępowaniu wszczętym skutecznie złożonym wnioskiem o wznowienie postępowania podatkowego zakończonego tą decyzją i tym samym udział w wydawaniu rozstrzygnięć, podejmowanych we wznowionym postępowaniu (wyrok NSA z 29 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 1382/19, orzeczenia.nsa.gov.pl). Za takim traktowaniem wniosku o wznowienie postępowania na potrzeby art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej przemawia konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy. Przemawia za tym sprawiedliwość proceduralna związana z bezstronnością w rozpatrywaniu sprawy. To właśnie wyeliminowaniu wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpatrywaniu danej sprawy służy możliwość wyłączenia pracownika od udziału w tej sprawie. Stanowisko, że zawarte w art. 130 § 1 pkt 6 cyt. ustawy określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" dotyczy nie tylko orzekania w postępowaniu instancyjnym, a zatem w relacji organ pierwszej instancji - organ odwoławczy, ale także w relacji: postępowanie zwykłe - postępowania nadzwyczajne, zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji ostatecznej (wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności decyzji), zostało zawarte w wielu orzeczeniach sądów administracyjnych obu instancji, a linia orzecznicza w tym zakresie jest już w zasadzie jednolita (np. wyroki: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 2 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 1569/14; z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt I FSK 1965/14; z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II FSK 2078/14; z dnia 4 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 506/17, z dnia 8 lutego 2018 r., I FSK 525/16; WSA w Gliwicach z dnia 24 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 93/19; z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt III FSK 3501/21). Celem regulacji przewidzianej w art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej było uniknięcie sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia decyzji, wydanej przez członka organu kolegialnego, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z dotychczasowego udziału w postępowaniu administracyjnym. Omawiany przepis należy interpretować w ten sposób by usunąć wszelkie obawy, że ocena nie będzie obiektywna (por. wyroki NSA: z dnia 27 października 2015 r., sygn. akt I FSK 1133/14; z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 63/11).

29 W niniejszej sprawie w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną organu I instancji 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D brała udział W. M. Osoba ta podpisywała w toku postępowania postanowienia i – jak wynika z sygnatury – sporządziła projekt decyzji 13 kwietnia 2021r. nr FP.3123.1.5.2021.WM-D.

30 W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że powinna zostać wyłączona od udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania. Tego wymagała konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy we wznowionym postępowaniu. Tymczasem ta sama osoba prowadziła postępowanie zainicjowane wnioskiem Skarżącego o wznowienie – brała udział w czynnościach procesowych, sporządzała projekt rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy przez SKO Udział ww. w wydaniu decyzji w trybie zwykłym a następnie w trybie wznowieniowym powoduje, że organ I instancji wydający decyzję z dnia 20 października 2022r. nr FP.3123.17.2022.WM-D, naruszał art. 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej, co stanowi przesłankę z art. 240 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Jeszcze raz należy bowiem podkreślić, że wykładnia przepisu 130 § 1 pkt 6 Ordynacji podatkowej wyłączająca od orzekania w postępowaniu wznowieniowym pracownika organu, który wczesnej uczestniczył w wydaniu decyzji w trybie zwykłym, służy usunięciu wątpliwości, co do bezstronności i właściwego standardu obiektywizmu organów (wyrok WSA w Rzeszowie z 23 października 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 754/18). Ponieważ SKO nie dostrzegło powyższej wadliwości, konieczne było wyeliminowanie decyzji obu instancji.

31 Ponieważ wbrew treści ww. przepisu, w rozpoznawanej sprawie nie wyłączono od załatwienia sprawy pracownika, który brał udział w wydaniu decyzji ostatecznej, za przedwczesne należy uznać badanie w pełnym zakresie zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia, do czego Sąd byłby zobowiązany na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a.

32 Organ I instancji zobowiązany będzie rozpoznać ponownie wniosek strony, bez udziału osób podlegających wyłączeniu.

33 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.