Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2019 r., V SA/Wa 387/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2019 r., V SA/Wa 387/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi R.C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości grupy producentów rolnych oddala skargę.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: "Prezes ARiMR", "organ II instancji", "organ odwoławczy") z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Kujawsko – Pomorskiego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Toruniu (dalej: "Dyrektor Oddziału", "organ I instancji") z dnia [...] września 2017 r. nr [...], orzekająca o odpowiedzialności R. C. (dalej: "Strona", "Skarżący") pełniącego funkcję Prezesa Zarządu Spółki w czasie powstania należności, za zaległości Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w N.

3 Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach

4 faktycznych i prawnych.

5 W dniu 17 stycznia 2013 r. Dyrektor Oddziału upomnieniem nr [...]

6 wezwał zobowiązaną Grupę Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z

7 o.o. z siedzibą w N. (dalej: "Grupa Producentów", "spółka") do uregulowania

8 należności ustalonych decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. z tytułu

9 pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów, w wysokości

10 4.385.024,80 zł wraz odsetkami za okres między wypłatą pomocy grupie

11 producentów, a zwrotem nienależnie wypłaconej pomocy.

12 W związku z niedokonaniem przez Grupę Producentów zapłaty ww.

13 należności, w dniu 28 lutego 2013 r. Dyrektor Oddziału przesłał do Naczelnika

14 Urzędu Skarbowego w A. tytuły wykonawcze nr

15 [...] oraz nr [...]. Następnie Naczelnik US przekazał akta

16 sprawy Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w A.

17 Kujawskim Ł. B. (dalej: "Komornik Sądowy") celem łącznego

18 prowadzenia postępowania egzekucyjnego w stosunku do Grupy Producentów.

19 Na skutek bezskuteczności egzekucji, postanowieniem z dnia [...] stycznia

20 2015 r. (sygn. akt Km 436/13) Komornik Sądowy umorzył postępowanie

21 egzekucyjne.

22 W związku z powyższym, organ I instancji podjął czynności zmierzające do

23 ustalenia stanu majątkowego Prezesa spółki rozważając przy tym zastosowanie

24 procedury odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki. W dniu 14 czerwca

25 2016 r. Dyrektor Oddziału wystosował do wspólników Spółki: R.

26 C. , R. C. , M. C. , S.

27 C. oraz J. C. , wezwanie do złożenia oświadczenia

28 o posiadanym majątku lub źródłach dochodu.

29 W odpowiedzi na powyższe R. C. , J. C. , M. C. oraz S. C. oświadczyli, że nie są i nigdy nie byli

30 członkami zarządu Grupy Producentów. Natomiast R. C. pismem z

31 dnia 23 czerwca 2016 r. wskazał, że majątek spółki został zlicytowany w drodze

32 egzekucji sądowej. Jednocześnie oświadczył, że jako osoba fizyczna dokonał

33 poręczenia za zobowiązania dłużnej spółki i w związku z tym cały jego majątek został

34 zajęty przez Komornika Sądowego, który zlicytował wszystkie składniki majątku

35 ruchomego i znacznie większą część nieruchomości. Jednocześnie oświadczył, że

36 nie posiada żadnego innego majątku, rachunków bankowych, ani też środków

37 pieniężnych, nie przysługuje mu również żadna wierzytelność, a jedynym źródłem

38 utrzymania jest dochód z zatrudnienia w ramach najniższego wynagrodzenia.

39 Po przeprowadzeniu postępowania Dyrektor Oddziału wydał w dniu [...]

40 września 2017 r. decyzję nr [...] o odpowiedzialności R.

41 C. za zaległości spółki w następującej wysokości:

42 - 4 384 939,94 zł - ustalone decyzją Dyrektora Oddziału nr [...] z

43 dnia [...] grudnia 2012 r. w przedmiocie nienależnie pobranych środków finansowych z

44 tytułu pomocy finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów;

45 - 1 590 484,60 zł – tytułem odsetek na dzień wydania niniejszej decyzji;

46 - 8,80 – tytułem kosztów upomnienia.

47 W dniu 5 października 2017 r. do Kujawsko-Pomorskiego Oddziału

48 Regionalnego ARiMR w Toruniu wpłynął wniosek R. C. o

49 uzupełnienie decyzji w zakresie: wskazania daty, w jakiej decyzja stanie się

50 wykonalna, pouczenia o prawie wniesienia skargi do sądu administracyjnego,

51 pouczenia o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego.

52 Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r., nr [...]

53 Dyrektor Oddziału odmówił uzupełnienia przedmiotowej decyzji.

54 Pismem z dnia 13 listopada 2017 r. (data stempla pocztowego) Strona złożyła

55 odwołanie od decyzji z dnia [...] września 2017 r. nr [...].

56 Po rozpatrzeniu odwołania Prezes Agencji, decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r.

57 nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

58 Powołując się na art. 116 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja

59 podatkowa (Dz.U. 2017 r. poz. 201, dalej: "o.p."), organ II instancji zaznaczył, że za

60 zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają

61 członkowie jej zarządu. Odpowiedzialność ta odnosi się do zaległości podatkowych z

62 tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich

63 obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 o.p. powstałe w

64 czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Organ II instancji wskazał, że zgodnie

65 z art. 116 § 4 o.p., przepisy te mają zastosowanie również w stosunku do byłych

66 członków zarządu spółki. Prezes ARiMR powołując się na orzecznictwo wskazał, że

67 odpowiedzialność członków zarządu może powstać dopiero wtedy, gdy egzekucja z

68 majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna. Organ II instancji,

69 wskazał, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu spółki z o.o., jest on

70 zobowiązany jedynie do wykazania przesłanek pozytywnych z art. 116 o.p.,

71 natomiast wykazanie zaistnienia którejkolwiek z przesłanek egzoneracyjnych

72 spoczywa na członku zarządu. Organ podkreślił, że członek zarządu może zwolnić

73 się z odpowiedzialności m.in. poprzez wykazanie, że we właściwym czasie został

74 zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeśli wniosek taki nie został zgłoszony,

75 że niezgłoszenie nastąpiło bez jego winy.

76 Organ II instancji rozpoznając sprawę zauważył, że bezspornym jest fakt

77 bezskuteczności prowadzonej egzekucji wobec spółki jak również to, że

78 postępowanie w przedmiocie ustalenia odpowiedzialności skarżącego zostało

79 wszczęte po powstaniu zaległości wynikającej z ostatecznej decyzji orzekającej

80 obowiązek zwrotu przez spółkę nienależnie pobranych płatności obszarowych.

81 Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że na podstawie wpisu w Krajowym

82 Rejestrze Sądowym nr 0000250672 (Dział 2), jako organ uprawniony do

83 reprezentacji wymieniony został zarząd, przy czym w dniu rejestracji Grupa

84 Producentów posiadała następujące dane dla zarządu: "R. C. Prezes Zarządu". Ponadto Prezes ARiMR

85 podkreślił, że na podstawie wyroku Sądu

86 Rejonowego II Wydziału Karnego w A. z dniem 07 lipca 2014

87 r. R. C. został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego i tym

88 samym przestał pełnić funkcję Prezesa Zarządu Spółki. Jednocześnie organ II

89 instancji wskazał, że Sąd Rejonowy w T. VII Wydział Gospodarczy Krajowego

90 Rejestru Karnego dokonując wykreślenia R. C. na podstawie

91 ww. wyroku nie miał wiedzy, o tym, że Strona nie pełni już funkcji członka zarządu, a

92 zatem zdaniem organu należało przyjąć, że w dniu, w którym upłynął termin płatności

93 należności wobec ARiMR wynikających z decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r., Skarżący

94 był członkiem Zarządu.

95 Organ odwoławczym odnosząc się do argumentacji Strony, że skarżący na

96 podstawie dowodu z dokumentu urzędowego (akt notarialny - repertorium A numer

97 620/2006) z dnia 03 lutego 2006 r.] pełnił funkcję członka zarządu w okresie

98 pięcioletniej kadencji, wskazał, że odpowiedzialność członka zarządu koreluje

99 wyłącznie z okresem pełnienia obowiązków i obejmuje co do zasady osoby pełniące

100 funkcję członka zarządu danej osoby prawnej bez względu na zakres ich

101 obowiązków, dziedziny funkcjonowania firmy jakie im formalnie powierzono i jakie

102 nadzorowali faktycznie. Prezes ARiMR podkreślił, że przy ustalaniu przesłanki

103 "pełnienia funkcji" nie ma znaczenia rodzaj stosunku prawnego łączącego członka

104 zarządu ze spółką, czy też w jakim zakresie faktycznie spełnia swoje obowiązki.

105 Zdaniem organu II instancji R. C. posiadał bieżące

106 informacje dotyczące Spółki oraz wiedzę o podejmowanych decyzjach, ponieważ w

107 nich uczestniczył, o czym świadczy: odbiór dokumentów spółki, podpisany wniosek o

108 przyznanie pomocy finansowej, jak też postępowanie prokuratorskie oraz

109 postepowanie sądowe.

110 Powyższą decyzję Prezesa ARiMR R. C. zaskarżył do

111 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając:

112 1) błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w dniu 6 grudnia

113 2012 r. był członkiem Zarządu Grupy Producentów, pomimo faktu, że w

114 dniu 3 lutego 2006 r. został powołany do zarządu na pięcioletnią kadencję;

115 2) naruszenie przepisu art. 116 § 2 o.p. poprzez jego niezastosowanie;

116 3) naruszenie przepisu art. 201 § 4 ustawy z dnia 15 września 2000 r.

117 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1577 ze zm., dalej jako "k.s.h.") poprzez jego

118 niezastosowanie;

119 4) naruszenie przepisu art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o

120 krajowym rejestrze sądowym poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.

121 Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją

122 decyzją Dyrektora Oddziału i umorzenie postępowania w sprawie.

123 Jako żądanie ewentualne, Strona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji

124 poprzez uchylenie decyzji Dyrektora Oddziału i przekazanie sprawy organowi I

125 instancji do ponownego rozpoznania.

126 W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że do zarządu Grupy Producentów

127 Warzyw i Owoców "[...]" spółka z o.o. został powołany w chwili

128 zawiązywania spółki — aktem notarialnym z dnia 3 lutego 2006 r., gdzie zgodnie z

129 zapisem § 16 ust. 2 umowy spółki kadencja członków zarządu wynosiła 5 lat, zaś

130 zobowiązanie Grupy Producentów zostało ustalone dopiero decyzją Dyrektora

131 Oddziału z dnia [...] grudnia 2012 r. (nr [...]). Skarżący podniósł, że w

132 chwili wydawania tej decyzji nie był już członkiem zarządu Spółki. Ponadto Strona

133 podniosła, że nie zmienia tego fakt, braku wykreślenia z KRS, wskazując przy tym,

134 że wpis członka zarządu do KRS (a zgodnie z art. 20 ust. 4 k.s.h. wpisem jest też

135 wykreślenie) ma jedynie charakter deklaratoryjny i nie wpływa na skuteczność

136 powołania czy też zaprzestania pełnienia funkcji.

137 Skarżący zwrócił także uwagę na art. 201 § 4 k.s.h., w myśl którego członek

138 zarządu jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników, chyba że umowa spółki

139 stanowi inaczej. W ocenie Strony oznacza to, że zmiany w składzie zarządu są

140 skuteczne z chwilą podjęcia uchwały lub zaistnienia zdarzenia przewidzianego

141 umową Spółki, a w stosunku do Skarżącego zdarzeniem tym był upływ kadencji na

142 jaką został powołany i nie przedłużenie jej stosowną uchwałą wspólników.

143 Zdaniem Skarżącego organy powinny ustalić, czy był on w dniu 6 grudnia

144 2012 r. członkiem zarządu Grupy Producentów, skoro przedstawił on na tą

145 okoliczność dowód w postaci uchwały sporządzonej w formie aktu notarialnego z

146 dnia 3 lutego 2006 r., powołującej R. C. do Zarządu na okres

147 5 lat.

148 W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując

149 dotychczasowe stanowisko w sprawie.

150 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

151 Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami

152 m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów

153 administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia

154 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

155 (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a".), sprowadzają się do kontroli

156 działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli

157 zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także

158 prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować

159 z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest

160 stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa

161 materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu

162 postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też

163 przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1

164 lit. a-c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia,

165 że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a.

166 lub w innych przepisach, np. w art. 247 § 1 o.p. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).

167 Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej

168 sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną

169 podstawą skargi. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma

170 prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu

171 administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze

172 podniesiony.

173 Badając niniejszą sprawę w ramach powyższych przepisów i w oparciu o akta

174 sprawy, zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa,

175 które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej

176 decyzji.

177 Przede wszystkim wskazać należy, że regulacja prawna o odpowiedzialności

178 członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania tej

179 spółki w warunkach bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce, jest instytucją

180 znaną od lat na gruncie szeroko rozumianego prawa cywilnego. Zawierał ją art. 298

181 dawnego kodeksu handlowego – rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia

182 27 czerwca 1934 r. Obecnie zawiera ją art. 299 obowiązującego kodeksu spółek

183 handlowych. Jest to surowa, szczególna odpowiedzialność członków zarządu spółki

184 wynikająca z konstrukcji prawnej spółki, gdzie wyłączone są prawa wspólników do

185 powadzenia spraw spółki i jednocześnie prowadzenie tych spraw powierzone jest

186 odpowiednio wybranym, uprawnionym członkom jej zarządu. Według regulacji

187 art. 299 k.s.h. jest to odpowiedzialność za zobowiązania spółki.

188 Mająca zastosowanie w tej sprawie ordynacja podatkowa zawiera własną,

189 podobną regulację odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. za

190 zobowiązania podatkowe spółki. Jest to przepis szczególny w stosunku do art. 299

191 k.s.h., na co zezwala § 3 tego przepisu. Różnica polega na tym, że w art. 116 § 2

192 o.p. stanowi się wprost o momencie, w którym ustalany jest krąg osób mogących

193 ponosić odpowiedzialność za zaległość podatkową. Przepis ten wskazuje, że

194 odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu

195 zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich

196 obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienionych w art. 52 ordynacji

197 podatkowej powstałych w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.

198 Za podstawę wyroku Sąd przyjął prawidłowe ustalenia stanu faktycznego

199 dokonane przez organy obu instancji, zawarte w decyzjach z [...] września 2017 r.

200 i z [...] grudnia 2017 r.

201 Zgodnie z art. 116 § 1 o.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną

202 odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki

203 akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim

204 majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się

205 w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:

206 1) nie wykazał, że:

207 a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto

208 postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo

209 b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania

210 zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez

211 jego winy;

212 2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie

213 zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

214 Zatem do pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu spółki

215 z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki należą: bezskuteczność

216 egzekucji z majątku spółki oraz powstanie zaległości w czasie pełnienia obowiązków

217 przez członka zarządu.

218 Natomiast przesłanki negatywne tej odpowiedzialności zdefiniowane zostały

219 następująco:

220 1) wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie

221 upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości

222 (postępowania układowe), albo że

223 2) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie

224 postępowania układowego nastąpiło bez winy, bądź też wskazanie mienia, z

225 którego egzekucja jest możliwa.

226 Należy tym samym wskazać, że orzekając o odpowiedzialności członka zarządu

227 spółki z o.o. organ podatkowy jest zobowiązany wykazać jedynie okoliczności

228 pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania

229 podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz

230 bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, zaś wykazanie zaistnienia którejkolwiek

231 z przesłanek egzoneracyjnych spoczywa na członku zarządu.

232 Jednocześnie profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej,

233 a także wynikająca z niego podwyższona staranność (wynikająca m.in. z art. 355 § 2

234 k.c.), pozwala na przyjęcie, iż każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować

235 sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, że

236 jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości

237 (patrz: wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1735/12, LEX nr

238 1518901).

239 Natomiast brak podejmowania przez członka zarządu działań mających na celu

240 zapewnienie mu rzeczywistego egzekwowania praw i realizacji obowiązków

241 przypisanych im z racji piastowanej funkcji, nie może stanowić okoliczności

242 wyłączającej odpowiedzialność za zobowiązania spółki (patrz: wyrok WSA

243 w Poznaniu z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Po 970/13, LEX nr 1469966).

244 Należy również wspomnieć o regulacji wynikającej z art. 208 § 2 k.s.h., który

245 stanowi, że każdy członek zarządu ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki.

246 Ponadto, przesłanka odpowiedzialności osób trzecich za zaległości spółki jest

247 spełniona, gdy dana osoba, niezależnie od okoliczności wynikających z treści art.

248 369 § 4 k.s.h., faktycznie sprawuje funkcję członka zarządu.

249 Zdaniem Sądu organy orzekające w sprawie wykazały zaistnienie przesłanek

250 pozytywnych określonych przepisem art. 116 § 1 o.p., Skarżący zaś nie przedstawił

251 skutecznie dowodów na to, że w sprawie zaistniały przesłanki negatywne określone

252 tym przepisem.

253 Odnosząc się bowiem do cytowanych powyżej regulacji wynikających

254 z powszechnie obowiązujących przepisów prawa Sąd nie może uznać zarzutów

255 podnoszonych przez Skarżącego.

256 Poza sporem pozostaje fakt, że R. C. , pełnił funkcję Prezesa

257 Zarządu Grupy Producentów Warzyw i Owoców "[...]" sp. z o.o. z siedzibą

258 w N. w dniu 6 grudnia 2012 r., tj. w dacie, w której powziął informację o

259 obowiązku zwrotu nienależnie pobranych środków finansowych z tytułu pomocy

260 finansowej dla wstępnie uznanej grupy producentów (decyzja Dyrektora Oddziału

261 Regionalnego ARiMR w Toruniu nr [...]). Podkreślić przy tym należy, że

262 zarząd spółki był jednoosobowy. Okoliczności tej nie negował także sam Skarżący.

263 Bezsporne było również wystąpienie kolejnej przesłanki, a mianowicie

264 bezskuteczność egzekucji. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych

265 wynika, że wobec spółki było prowadzone postępowanie egzekucyjne, w wyniku

266 której sprzedano należącą do spółki nieruchomość, natomiast egzekucja co do

267 rachunku bankowego okazała się bezskuteczna. W toku czynności egzekucyjnych

268 ustalono, że poza sprzedaną nieruchomością, spółka nie posiada innych składników

269 majątkowych, do których można skierować egzekucję. W związku z tym,

270 postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. Komornik Sądowy postępowanie

271 egzekucyjne umorzył, a w dniu [...] marca 2015 r. zwrócił tytuły wykonawcze

272 [...] i [...].

273 Sąd podkreśla, że ustalenie organu, iż egzekucja przeciwko spółce jest

274 bezskuteczna w rozumieniu art. 116 § 1 o.p. jest ustaleniem prawidłowym i należycie

275 udowodnionym w sprawie.

276 Podnieść przy tym należy, że bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce jest

277 warunkiem poniesienia odpowiedzialności przez członków zarządu. Wykładnia

278 językowa terminów "egzekucja" i "bezskuteczna" kojarzy się jednoznacznie

279 z podjęciem przez uprawniony podmiot przewidzianego prawem formalnego

280 postępowania przymuszającego, którego skutek w postaci zaspokojenia

281 wierzytelności nie nastąpił. Bezskuteczność egzekucji w powyższym rozumieniu

282 w pewnym uogólnieniu określić można jako stan, w którym istnieją niezaspokojone

283 zobowiązania, których nie można wyegzekwować od samej spółki. Z takim stanem

284 mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zostało to należycie wykazane przez

285 organ. Bezskuteczność egzekucji może być udowodniona za pomocą każdego

286 dowodu wykazującego brak istnienia majątku, który mógłby posłużyć zaspokojeniu

287 dochodzonej należności. Istota przesłanki bezskuteczności egzekucji nie ogranicza

288 się wyłącznie do wykazania negatywnego wyniku zakończonego postępowania

289 egzekucyjnego, ale polega także na wykazaniu, że stan majątkowy spółki z o.o. nie

290 pozwala na zaspokojenie jej wierzyciela. Zwykle postanowienie o umorzeniu

291 egzekucji jest uznawane za wystarczający środek dowodowy, za pomocą którego

292 wierzyciel może wykazać bezskuteczność egzekucji z majątku spółki. Podkreślić też

293 należy, że w przedmiotowej sprawie umorzono egzekucję z uwagi na brak majątku

294 Spółki i brak możliwości zaspokojenia zobowiązań podatkowych Spółki powstałych

295 w okresie kiedy Skarżący był członkiem zarządu.

296 Jak już wyżej wskazano, członek zarządu może uwolnić się od

297 odpowiedzialności w trzech sytuacjach:

298 - jeżeli wykaże, że we właściwym czasie doszło do złożenia wniosku

299 o ogłoszenie upadłości spółki lub wszczęto wobec niej postępowanie układowe

300 (nie jest konieczne, aby stosowny wniosek złożyła spółka lub któryś z członków

301 zarządu);

302 - jeżeli wykaże, że choć nie doszło we właściwym czasie do złożenia wniosku

303 o ogłoszenie upadłości spółki (lub nie wszczęto postępowania układowego), to miało

304 to miejsce nie z jego winy;

305 - jeżeli wykaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie

306 zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

307 Należy nadmienić, że obowiązany do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości

308 spółki winien to uczynić w terminie 14 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do

309 ogłoszenia upadłości. Na podstawie uregulowań zawartych w art. 21 ust. 1 i 2 p.u.n.,

310 członkowie zarządu mają obowiązek, nie później niż w ciągu dwóch tygodni od dnia,

311 w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek

312 o ogłoszenie upadłości. Podstawą ogłoszenia upadłości spółki z o.o. jest jej

313 niewypłacalność, która zachodzi, gdy spółka nie wykonuje swoich wymaganych

314 zobowiązań pieniężnych. Drugą przesłanką uznania spółki za niewypłacalną jest

315 sytuacja, gdy zobowiązania spółki przekroczą wartość jej majątku, niezależnie od

316 tego, czy na bieżąco wykonuje ona swoje zobowiązania (art. 11 ust. 1 i 2 p.u.n.).

317 Ciężar dowodu wskazanych wyżej okoliczności spoczywa na członku zarządu spółki.

318 Żadnej z powyższych przesłanek Skarżący nawet nie próbował wykazać.

319 Sąd odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 201 § 4 k.s.h. poprzez jego

320 niezastosowanie wskazuje, że zgodnie z tym przepisem, członek zarządu spółki z

321 o.o. jest powoływany i odwoływany uchwałą wspólników. Oznacza to, że takie

322 powołanie (odwołanie) jest skuteczne w stosunkach wewnętrznych spółki, a wpis

323 zmiany w składzie osobowym zarządu w rejestrze sądowym ma tylko charakter

324 deklaratoryjny. Jednakże odwołanie członka zarządu spółki, nie ujawnione w

325 rejestrze, nie zwalnia go automatycznie od odpowiedzialności wynikającej z art. 116

326 § 1 o.p. Faktem jest, że odpowiedzialność z art. 116 § 1 o.p. jest dolegliwa (całym

327 swoim majątkiem), dlatego należy jednoznacznie wskazać: 1) obowiązek

328 określonego postępowania przez członka zarządu, 2) oraz niedopełnienie tego

329 obowiązku. W sytuacji, gdy członek zarządu, mimo ważnego zapisu w rejestrze

330 sądowym, kwestionuje fakt bycia członkiem zarządu w dacie powstania

331 zobowiązania, winien wykazać w toku postępowania przed organami podatkowymi

332 lub przed sądem, że został skutecznie odwołany z tej funkcji (por. wyrok NSA z 10

333 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1687/12).

334 Treść art. 116 § 2 o.p. stanowi o "pełnieniu obowiązków", a więc o ich

335 wykonywaniu, działaniu aktywnym, o określonym stanie faktycznym, a nie

336 formalnym, wynikającym tylko z "figurowania" w określonych dokumentach czy

337 piastowania danego stanowiska. Wskazuje na to również wykładnia celowościowa,

338 gdyż podstawa do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki

339 jest fakt, że w danym okresie, konkretna osoba, bardziej lub mniej właściwie

340 prowadzi sprawy danego podmiotu, co oznacza, że jako członek organu

341 zarządzającego odpowiada całym swoim majątkiem za działania lub zaniechania.

342 Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd wskazuje, że organy

343 prawidłowo uznały, że R. C. pełnił funkcję członka zarządu spółki w

344 czasie, kiedy upływał termin płatności podatków. Przede wszystkim Skarżący

345 posiadał bieżące informacje dotyczące spółki oraz wiedzę o podejmowanych

346 decyzjach, w których sam uczestniczył. Świadczy o tym m.in.: odbiór dokumentów

347 Spółki, podpisany wniosek o przyznanie pomocy finansowej, a także prowadzone

348 wobec Strony postępowania prokuratorskie oraz sądowe. Ponadto R. C. po otrzymaniu wezwania Dyrektora

349 Oddziału Regionalnego ARiMR z

350 dnia 14 czerwca 2016 r. do złożenia oświadczenia o posiadanym majątku lub

351 źródłach dochodu Grupy Producentów, w odpowiedzi na powyższe pismo w imieniu

352 spółki złożył stosowne wyjaśnienie wskazując m.in., że majątek spółki został

353 zlicytowany w drodze egzekucji. Strona pomimo podnoszonej okoliczności

354 rzekomego wygaśnięcia mandatu członka zarządu nie wystąpiła do sądu

355 rejestrowego o wykreślenie jej z właściwego rejestru. Skarżący nadal występował

356 jako członek zarządu dłużnej spółki. W tej sytuacji nie można zgodzić się z

357 R. C. , jakoby wygaśnięcie kadencji członka zarządu z mocy

358 prawa było okolicznością uniemożliwiającą pociągnięcie go do odpowiedzialności

359 solidarnej za zobowiązania Spółki w przedmiotowej sprawie.

360 Za niezasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 17 ustawy o Krajowym

361 Rejestrze Sądowym z dnia 20 sierpnia 1997 r. (Dz. U. 2017 r., poz. 700, ze zm.,

362 dalej: "k.r.s.") poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Zdaniem Skarżącego

363 niezasadne jest powoływanie się na treść tego przepisu i zawartego w nim

364 domniemania prawdziwości danych zawartych w rejestrze, gdyż jest to domniemanie

365 wzruszalne.

366 Sąd wskazuje, że wpis do KRS ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny.

367 Zgodnie z art. 17 ust. 1 k.r.s. domniemywa się, że dane wpisane do rejestru są

368 prawdziwe. Jednakże domniemanie zgodności ze stanem rzeczywistym wpisu do

369 rejestru wynikające z art. 17 ust. 1 k.r.s. może być wzruszone. Domniemanie z art. 17

370 ust.1 k.r.s. ma chronić osoby trzecie, nawiązujące ze spółką stosunki cywilnoprawne,

371 nie może natomiast mieć zastosowania do sytuacji, gdy powołuje się nań członek

372 zarządu, który ma uprawnienie do dokonania odpowiednich zmian w tym zakresie.

373 Podkreślić należy, że jeżeli dane wpisano do rejestru niezgodnie ze zgłoszeniem

374 podmiotu lub bez tego zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby

375 trzeciej działającej w dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli

376 zaniedbał niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub

377 wykreślenie wpisu. Przepis art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może stanowić generalnej zasady

378 zmierzającej do bezwzględnego uznawania, że osoby formalnie figurujące w tym

379 rejestrze jako członkowie zarządu spółki, wobec których zaniechano

380 przeprowadzenia przewidzianych prawem procedur wykreślenia z rejestru, zgodnie z

381 prawem reprezentują spółkę w ramach jej zarządu (por. G. Skowroński, Glosa do

382 uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2008 r. III CZP 124/08, opubl. w Glosie

383 z 2009 r. Nr 4, s.46).

384 Biorąc pod uwagę powyższe Sąd wskazuje jednak, że Skarżący nie wykazał, iż

385 domniemanie dotyczące wpisu do KRS jest nieprawdziwe. Samo przytoczenie w

386 skardze kilku orzeczeń dotyczących doniosłości art. 17 ust. 1 k.r.s. nie może

387 prowadzić do uwzględnienia zarzutu, w świetle wskazanych wyżej okoliczności

388 faktycznych sprawy i faktu, że Strona nie wzruszyła domniemania wynikającego z

389 tego przepisu.

390 Nie podlega wątpliwości Sądu, że art. 17 ust. 1 i 2 k.r.s. wprowadza

391 domniemanie, iż dane wpisane do rejestru są prawdziwe. Jednakże w sytuacji, gdy

392 wpisano do rejestru dane niezgodnie ze zgłoszeniem podmiotu lub bez tego

393 zgłoszenia, podmiot ten nie może zasłaniać się wobec osoby trzeciej działającej w

394 dobrej wierze zarzutem, że dane te nie są prawdziwe, jeżeli podmiot zaniedbał

395 niezwłocznego wystąpienia z wnioskiem o sprostowanie, uzupełnienie lub

396 wykreślenie wpisu.

397 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organ

398 nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego w sposób mogący istotnie

399 wpłynąć na wynik sprawy, ani przepisów prawa materialnego w sposób wpływający

400 na wynik sprawy.

401 W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie

402 działając na zasadzie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.