Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2013 r., I SA/Wa 342/13
wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 sierpnia 2013 r., I SA/Wa 342/13
Sentencja
1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.
Uzasadnienie
2 Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej, po rozpatrzeniu odwołania K. Z. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmawiającej stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Miasto R. własności nieruchomości położonej w R. w obrębie [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha – umorzył postępowanie odwoławcze.
3 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.
4 Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku Starosty [...], decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Miasto R. własności części nieruchomości położonej w R. w obrębie [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha. Organ stwierdził bowiem, że w przedmiotowej sprawie art. 73 nie znajdował zastosowania, gdyż w dniu 31 grudnia 1998 r. własność w/w nieruchomości przysługiwała Gminie Miastu R.
5 Od powyższej decyzji odwołanie złożył K. Z., podnosząc, iż domaga się przyznania odszkodowania za nieruchomość zajętą pod ul. [...] w R., stanowiącą część nieruchomości, którą nabył w wyniku spadkobrania po J. Z. Ponadto odwołujący się zarzucił wadliwe przejęcie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 51 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, z uwagi na brak dowodów potwierdzających jej przejęcie w czynie społecznym.
6 Decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie odwoławcze. Organ wskazał, że w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., stroną postępowania jest właściciel nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz inne osoby posiadające prawa rzeczowe do nieruchomości w dacie orzekania. Organ II instancji przywołał w uzasadnieniu wyrok Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2003 r. sygn. akt [...], w którym oddalony został pozew K. Z. o dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej oznaczonej numerem [...], prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] i oznaczonej numerem [...] obręb [...], co do powierzchni [...] m² zamiast Skarbu Państwa jako właściciela powoda K. Z. Przyczyną oddalenia powództwa był brak praw rzeczowych do przedmiotowej nieruchomości.
7 Organ II instancji stwierdził ponadto, że wobec nieposiadania przez K. Z. praw rzeczowych do w/w działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r., jak również w dniu wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] lutego 2010 r., nie posiada on interesu prawnego, a więc i legitymacji prawnej do wniesienia odwołania od tej decyzji.
8 Organ II instancji wskazał również, że dopuszczenie przez organ administracji publicznej osoby do udziału w postępowaniu przezeń prowadzonym nie czyni z niej automatycznie strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. O tym bowiem, czy jest się stroną danego postępowania administracyjnego nie decyduje sama wola, czy subiektywne przekonanie danej osoby, bądź dopuszczenie jej przez organ do udziału w nim, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danej osoby jako "interes prawny".
9 Od powyższej decyzji K. Z. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie otrzymał decyzji wywłaszczeniowej, na podstawie której powinien otrzymać odszkodowanie za działkę nr [...] zajętą pod ul. [...].
10 W odpowiedzi na skargę Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
12 zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
13 Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygnięcie Ministra Transportu , Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia [...] stycznia 2013r. , umarzające na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. postępowanie odwoławcze wszczęte odwołaniem K. Z. od decyzji Wojewody [...] z [...] lutego 2010 r. odmawiające stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę R. prawa własności nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] , oznaczonej jako działa nr [...] o pow. [...] ha. Decyzja Ministra została oparta na stwierdzeniu, że odwołujący się K. Z. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości, bowiem nie legitymuje się on tytułem prawnorzeczowym do przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] .
14 Zasadnicze zatem znaczenie dla oceny legalności zaskarżonej decyzji ma ustalenie czy K.Z. posiada przymiot strony w postępowaniu, w którym Wojewoda [...] stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę R. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] . Tylko bowiem posiadanie tego przymiotu mogło uprawniać skarżącego do wniesienia skutecznego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, co wynika wprost z treści art. 127 § 1 k.p.a.
15 Pojęcie strony postępowania administracyjnego zdefiniowane zostało w art. 28 k.p.a. Stanowi on, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że przedmiot postępowania administracyjnego wyznacza zarazem krąg uczestniczących w nim podmiotów, ponieważ interes prawny określający status strony w postępowaniu administracyjnym musi mieć swoje źródło w przepisach będących podstawą rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z 11 marca 2004r., sygn. akt I SA 1309/02, wyrok NSA z 1 lutego 2005, I OSK 1038/04 oddalający skargę kasacyjną od tego wyroku).
16 W niniejszej sprawie postępowania administracyjnego prowadzone było na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, z którego wynika, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa, nie stanowiące ich własności, stały się w dniu 1 stycznia 1999r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa albo właściwej jednostki samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przejście prawa własności na Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego stwierdza wojewoda w drodze decyzji, która ma charakter deklaratoryjny, bowiem wyłącznie potwierdza skutek prawny, który nastąpił z mocy samego prawa, w dniu 1 stycznia 1999 r. Z powyższego wynika, że komunalizacja dotyczy wyłącznie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dniu 31 grudnia 1998 r. Oznacza to, że komunalizacja gruntu zajętego pod drogę publiczną nie może dotyczyć sfery prawnej osoby, której w dniu 31 grudnia 1998r. nie przysługiwało prawo własności do tego gruntu. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż w sprawie niniejszej kluczowe znaczenie ma treść wyroku Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] stycznia 2003 r. sygn. akt [...], którym zostało oddalone powództwo K. Z. o ustalenie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem przez dokonanie wpisu w dziale II księgi wieczystej nr [...] , prowadzonej w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w R. dla nieruchomości położonej w R. przy ul. [...] i oznaczonej numerem [...] obręb [...], przez wpisanie jako właściciela co do powierzchni [...] m2 powoda K.Z. zamiast Skarbu Państwa. W tym miejscu zauważyć należy, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 z późn. zm.) w odniesieniu do wpisanego w księdze wieczystej prawa własności Skarbu Państwa obowiązuje domniemanie, że zostało wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym. Ewentualna niezgodność, istniejąca między stanem prawnym nieruchomości, a jej rzeczywistym stanem prawnym, może być usunięta tylko w drodze orzeczenia sądu powszechnego zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 1 w zw. z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Ww. wyrok przesądził zatem o braku tytułu własności po stronie skarżącego. Taki tytuł do udziału w przedmiotowym postępowaniu nie wynika również z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1924 roku rep. Nr [...] oraz z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. Z. Nie wystarczy samo wykazanie następstwa prawnego, ale niezbędne jest udowodnienie, że następca prawny był właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dacie 31 grudnia 1998 r. Interes prawny w tym postępowaniu mógłby mieć skarżący jedynie wtedy, gdyby w dniu 31 grudnia 1998r. była właścicielem, współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości drogowej, a taka sytuacja w sprawie niniejszej nie zachodziła.
17 Wniesienie zaś odwołania przez osobę, która nie ma legitymacji strony oznacza, że w sprawie wystąpiła przeszkoda o charakterze podmiotowym uniemożliwiająca prowadzenie wszczętego tym odwołaniem postępowania przed organem drugiej instancji i merytorycznego rozpoznania sprawy, a to prowadzić musi do jego umorzenia w oparciu o art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a., co miało miejsce w niniejszej sprawie.
18 Zważyć przy tym należy, iż o przymiocie strony postępowania administracyjnego, w rozumieniu art. 28 k.p.a., nie decyduje wola organu prowadzącego to postępowanie. Samo więc faktyczne uczestniczenie określonego podmiotu w postępowaniu administracyjnym przed organem pierwszej instancji, mimo nielegitymowania się opartym na przepisie prawa materialnego interesem prawnym, nie jest przesłanką uzyskania przez niego statusu strony. Z tego też względu fakt uznawania skarżącego przez Wojewodę [...] za stronę postępowania odszkodowawczego, nie obligował organu odwoławczego do zaakceptowania stanowiska Wojewody i merytorycznego rozpoznania wniesionego przez K.Z. odwołania. Jednym bowiem z podstawowych obowiązków organu, do którego wniesiono odwołanie jest ustalenie, czy środek ten został wniesiony przez podmiot legitymowany, nie tylko w sensie formalnym, jako adresata doręczonego mu rozstrzygnięcia, ale również czy pochodzi on od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a.
19 Ustalenie zaś w toku postępowania odwoławczego, że odwołanie to nie zostało wniesione przez osobę, której przysługuje przymiot strony, nakładało na rozpoznający je organ obowiązek umorzenia zainicjowanego nim postępowania (vide: NSA z 10.03.2009 r. sygn. akt. II OSK 316/08, Lex nr 526409).
20 W tej sytuacji decyzja Ministra Transportu ,Budownictwa i Gospodarki Morskiej o umorzeniu zainicjowanego przez K. Z. postępowania odwoławczego odpowiada prawu, a zatem wniesiona na niego skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Jeszcze raz należy podkreślić, że prawo skutecznego żądania rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy musi być oparte na interesie prawnym w rozumieniu art. 28 kpa tj. mającym swe źródło w przepisie prawa materialnego znajdującego zastosowanie w sprawie, zaś K. Z. zarówno w dniu 31 grudnia 1998r. jak i obecnie nie ma prawa własności do przedmiotowej nieruchomości.
21 Poza oceną niniejszego postępowania pozostaje natomiast kwestia nie zawarcia ze skarżącym ugody określonej w porozumieniu z 2008 roku.
22 Wobec powyższego uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu Sąd na podstawie przepisu art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.