Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r., I SA/Wa 1984/18

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r., I SA/Wa 1984/18

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Dariusz Chaciński Protokolant sekretarz sądowy Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2019 r. sprawy ze skargi S. J. i W. S. na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...]; 2. odrzuca skargę S. J.; 3. zasądza od Ministra Przedsiębiorczości i Technologii na rzecz skarżącego W. S. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], [...] utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], [...].

3 Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.

4 L. E., wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lutego 1948 r., nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa: [...] — w zakresie zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Iwh. [...] gminy katastralnej [...] oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1950 r., wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] - w zakresie zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej Iwh. [...] gminy katastralnej [...].

5 Decyzją z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...]; [...] Minister Rozwoju i Finansów, stwierdził, że orzeczenie Nr [...] Ministra Przemysłu i Handlu z dnia [...] lutego 1948 r. o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa [...] oraz orzeczenie Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] lipca 1950 r. wydane w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego, w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego przedsiębiorstwa [...] - w części dotyczącej zabudowanej parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej lwh. [...] gminy katastralnej [...], zostały wydane z naruszeniem prawa.

6 Decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r., nr [...], [...] Minister Przedsiębiorczości i Technologii stwierdził nieważność ww. decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2018 r.

7 Organ uzasadnił, że w dniu wydawania decyzji, Minister Rozwoju i Finansów nie posiadał uprawnień do orzekania w sprawach z zakresu działu administracji rządowej - gospodarka. Skutkowało to koniecznością stwierdzenia jej nieważności, gdyż na podstawie rozporządzeń wykonawczych z 9 stycznia 2018 r. sprawy z działu gospodarka zostały powierzone Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii.

8 Wnioskiem z dnia [...] maja 2018 r. S. J. oraz W. S. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy.

9 Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy własne orzeczenie z [...] kwietnia 2018 r.

10 Organ działający w II instancji uzasadnił, że nie znalazł podstaw do uchylenia kwestionowanego orzeczenia. Powołując art. 19 kpa wskazał, że obowiązek przestrzegania właściwości dotyczy także właściwości instancyjnej, czyli właściwości do weryfikacji decyzji w toku instancji oraz do weryfikacji w trybach nadzwyczajnych. Zasady ustalania właściwości instancyjnej reguluje art. 17 kpa. Organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest, w myśl art. 157 § 1 kpa, organ wyższego stopnia, a gdy decyzja została wydania przez Ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ. Przy czym przepis art 20 kpa stanowi, że właściwość rzeczową organu administracji publicznej ustala się według przepisów o zakresie jego działania. Właściwości organu wyższego stopnia nie można ustalać w oderwaniu od przepisów prawa materialnego, określających właściwość rzeczową organu l instancji w danej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 sędziów z 17 kwietnia 2012r., sygn. akt II OPS 1/12 wskazał, że w sytuacji, gdy doszło do przemian strukturalnych administracji, w związku z czym nie istnieje już organ pierwotnie właściwy do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności konkretnej decyzji - właściwość do stwierdzenia nieważności decyzji ustala się na podstawie art. 157 § 1 i art. 17 kpa, w związku z art. 20 kpa, mając na uwadze aktualnie obowiązujące przepisy regulujące właściwość rzeczową organów administracji w sprawach danego rodzaju.

11 Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji administracyjnej powoduje nieważność decyzji bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia. Ustalenie organu właściwego do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizujących powinno nastąpić w oparciu o przepisy art. 157 § 1 kpa, w związku z art. 20 kpa., poprzez ustalenie następcy prawnego Ministra Przemysłu i Handlu i Ministra Przemysłu Lekkiego, orzekających w przedmiocie nacjonalizacji ww. przedsiębiorstwa. Zgodnie z art. 2 ust. 7 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r, o przejęciu na własność państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz U. nr 3, poz. 17 ze zm.) o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa lub polskich osób prawnych prawa publicznego (ust. 3 zd. 1) orzeka właściwy ze względu na rodzaj przedsiębiorstwa minister, którego orzeczenie jest ostateczne i nie ulega zaskarżeniu do Najwyższego Trybunału Administracyjnego.

12 Minister Przemysłu i Handlu został powołany na mocy dekretu z dnia 27 marca 1947 r. o zmianach organizacji i zakresie działania naczelnych władz administracyjnych (Dz. U. nr 31, poz.130). Do zakresu działania ministra należały, m.in. sprawy państwowego przemysłu i handlu, z wyłączeniem spraw zastrzeżonych innym ministrom, na podstawie ustaw specjalnych. Na mocy ustawy z 10 lutego 1949 r. o zmianie organizacji naczelnych władz gospodarki narodowej (Dz.U. z1949 r. Nr 7, poz. 43) został zniesiony urząd Ministra Przemysłu i Handlu. W jego miejsce utworzono, m.in. urząd Ministra Przemysłu Lekkiego. Zgodnie z art. 19 tej ustawy do zakresu działania ww. Ministra należały sprawy przemysłu włókienniczego, odzieżowego, skórzanego, drzewnego - zapałczanego, papierniczego, mineralnego i poligraficznego.

13 Obecnie zakres działów administracji rządowej oraz właściwość ministra kierującego danym działem określa ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2018 r. poz. 762 ze. zm.). Na podstawie tej ustawy minister właściwy do spraw gospodarki wykonuje zadania z działu "gospodarka". Z kolei na mocy rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów (Dz. U. poz. 1595), Minister Rozwoju i Finansów kierował m.in. działem administracji rządowej - gospodarka

14 Postanowieniami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 stycznia 2018 r., nr 1131.1.2018 1131.2.2018 o zmianach w składzie Rady Ministrów (MP. poz. 28 i poz. 29) z dniem 9 stycznia 2018 r. z urzędu Ministra Rozwoju i Finansów odwołany został Mateusz Jakub Morawiecki, zaś Jadwiga Katarzyna Emilewicz powołana została na urząd Ministra Przedsiębiorczości i Technologii. Następnie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 102) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu dziabania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 93), które to rozporządzenia weszły w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 9 stycznia 2018 r., sprawy działu administracji rządowej - gospodarka powierzone zostały Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii. Minister nie doszukał się więc w skarżonej decyzji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego.

15 Z kolei w odniesieniu do zarzutów związanych z naruszeniem art 17, 19 i 20 kpa. wskazał, że nie jest uprawniony do kwestionowania aktów normatywnych, gdyż jego obowiązkiem i uprawnieniem jest stosowanie aktów normatywnych.

16 Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli S. J. i W. S.. Zarzucili jej naruszenie:

17 1) przepisów art. 6, 7, 8 oraz art, 77 kpa., poprzez przyjęcie, że Minister Przedsiębiorczości i Technologii nie rozważył wszechstronnie zebranego materiału, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

18 2) przepisów art. 19, 20 oraz 157 § 1 kpa., poprzez błędne ustalenie organu właściwego,

19 3) art. 80 kpa., w związku z art. 107 kpa., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, w szczególności poprzez niewyjaśnienie zasadności i przesłanek podjęcia decyzji, nieprawidłowe uzasadnienie decyzji, nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego.

20 Wskazując na powyższe wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r.

21 W uzasadnieniu skargi wskazali, że argumentacja, dotycząca właściwości organu, jest lakoniczna, a Minister ograniczył się jedynie do przytoczenia treści art. 19 i 20 kpa. oraz wybiórczego przytoczenia tez z orzecznictwa, arbitralnie dopasowując je do przyjętych twierdzeń i założeń. Uwzględniając zasady wykładni systemowej nie znajduje uzasadnienia praktyka organu, zgodnie z którą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności prowadzone byłoby według dwóch reżimów, w zależności od tego, czy decyzję wydano w czasie obecnie obowiązujących zasad regulujących właściwość rzeczową, czy też w czasie, gdy w tej materii obowiązywały inne rozwiązania. W dniu 9 stycznia 2018 r. organem właściwym był Minister Rozwoju i Finansów. W strukturze administracji rządowej funkcjonował Minister Rozwoju i Finansów o czym świadczy choćby fakt, że 9 stycznia 2018 r. Minister Rozwoju i Finansów wydal rozporządzenie w sprawie sprawozdawczości budżetowej (Dz. U, z dnia 12 stycznia 2018 r., poz. 109).

22 W odpowiedzi na skargę Minister Przedsiębiorczości i Technologii wniósł o odrzucenie skargi, w zakresie wstąpienia tym środkiem zaskarżenia przez S. J., na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ww. ustawy i jej oddalenie w części dotyczącej W. S., stosownie do art. 151 ppsa., bowiem nie zasługuje ona na uwzględnienie. Względnie złożył wniosek o oddalenie skargi w całości,

23 Na rozprawie pełnomocnik organu oświadczył, że zaskarżoną decyzję S. J. otrzymał [..] sierpnia 2018 r.

24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

25 w pierwszej kolejności należy odnieść się do wniosku organu o odrzucenie skargi wniesionej przez S. J.

26 Jak wynika z akt administracyjnych oraz z oświadczenia pełnomocnika Ministra złożonego na rozprawie, organ doręczył skarżącemu S. J. zakwestionowaną decyzję wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie jej zaskarżenia w dniu [...] sierpnia 2018r.

27 Pismem z dnia 20 września 2018 r. S. J. i W. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, za pośrednictwem organu, na decyzję Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia [...] sierpnia 2018 r. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie.

28 W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia.

29 Z akt administracyjnych sprawy wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została skarżącemu S. J. w dniu [...] sierpnia 2018 r. Termin do wniesienia skargi do sądu upłynął zatem w dniu [...] września 2018 r. Jak wynika natomiast z akt sprawy, skarga w niniejszej sprawie złożona została w placówce pocztowej w dniu [...] sierpnia 2013 r. (stempel na kopercie).

30 Nie ulega zatem wątpliwości, że skarga S. J. wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., wobec czego podlegała odrzuceniu.

31 Należy natomiast uznać za zasadna skargę wniesioną przez W. S..

32 Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją wydane zostało w postępowaniu nieważnościowym, który jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 K.p.a. zasady trwałości decyzji administracyjnej, a organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia - w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., przy jednoczesnym braku okoliczności, które uniemożliwiają stwierdzenie nieważności decyzji, wymienionych w art. 156 § 2 K.p.a.

33 Zgodnie z art. 156 §1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:

34 1. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,

35 2. wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,

36 3. dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,

37 4. została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,

38 5. była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,

39 6. w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,

40 7. zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.

41 Jak stanowi art. 19 k.p.a. organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Właściwość rzeczowa to upoważnienie bądź zobowiązanie określonego organu, wynikające z przepisów prawa, do załatwienia określonej kategorii spraw administracyjnych, co wynika z treści art. 20 k.p.a. Z tych względów organ administracji publicznej ma obowiązek zbadać dokładnie rodzaj sprawy w celu ustalenia własnej właściwości, ewentualnie ustalenia organu właściwego do rozpatrzenia sprawy. Nałożenie sankcji nieważności za naruszenie przepisów o właściwości podyktowane jest faktem, iż w tym przypadku brakuje podmiotu legitymującego do zawiązania stosunku prawnego. Legitymacja jest zaś niezbędnym warunkiem prawidłowości rozstrzygania sprawy. Tylko organ administracji, działając w ramach przyznanych kompetencji, może z trwałym skutkiem regulować prawne stosunki (J. Goleniowska-Gałgan, Właściwość organów administracji, "Casus" 2010/1, s. 57 i n.). Organ jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazał art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

42 Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2018 r. o stwierdzeniu nieważność decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [..] stycznia 2018r. Swoje stanowisko organ uzasadnił tym, że w dniu wydawania ww. decyzji z [...] stycznia 2018 r., Minister Rozwoju i Finansów nie posiadał uprawnień do orzekania w sprawach z zakresu działu administracji rządowej - gospodarka. Brak właściwości Ministra Rozwoju i Finansów do orzekania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych z 14 lutego 1948 r. i 26 lipca 1950 r. Minister Przedsiębiorczości i Technologii wywiódł z następujących aktów prawnych. Postanowieniami Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 9 stycznia 2018 r., nr 1131.1.2018 1131.2.2018 o zmianach w składzie Rady Ministrów (MP. poz. 28 i poz. 29) z dniem 9 stycznia 2018 r. z urzędu Ministra Rozwoju i Finansów odwołany został Mateusz Jakub Morawiecki, zaś Jadwiga Katarzyna Emilewicz powołana została na urząd Ministra Przedsiębiorczości i Technologii. Następnie na podstawie rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 2018 r. w sprawie utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 102) oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 10 stycznia 2018 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (Dz.U. poz. 93), które to rozporządzenia weszły w życie z dniem ogłoszenia, z mocą od dnia 9 stycznia 2018 r., sprawy działu administracji rządowej - gospodarka powierzone zostały Ministrowi Przedsiębiorczości i Technologii. Zatem akty normatywne dotyczące organizacji Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii powstawały według następującej chronologii; powołanie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii Jadwigii Emilewicz ( 9 stycznia 2018 r.), określenie szczegółowego zakresu działania Ministra Przedsiębiorczości i Technologii (10 stycznia 2018 r.), utworzenia Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii ( 11 stycznia 2018 r.).

43 Należy jednak wskazać, że zgodnie z art. 33 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach w administracji rządowej obowiązującym w dacie wydawania powyższych aktów ( Dz. U z 2018 r. poz. 762 ze zm. ) Prezes Rady Ministrów ustala, w drodze rozporządzenia:

44 1) szczegółowy zakres działania ministra, niezwłocznie po powołaniu Rady Ministrów, a jeżeli minister został powołany w innym czasie - niezwłocznie po jego powołaniu;

45 2) ministerstwo lub inny urząd administracji rządowej, który ma obsługiwać ministra, a w wypadku ministra kierującego określonym działem administracji rządowej - również organy jemu podległe lub przez niego nadzorowane, z zastrzeżeniem art. 34 ust. 2.

46 1a. Prezes Rady Ministrów określając szczegółowy zakres działania ministra, w wypadku ministra kierującego określonym działem administracji rządowej:

47 1) wskazuje, z uwzględnieniem przepisów o działach administracji rządowej, dział lub działy, którymi kieruje minister;

48 2) (uchylony);

49 3) określa, z zastrzeżeniem przepisów odrębnych, zakres uprawnień ministra jako dysponenta wyodrębnionej lub wyodrębnionych części budżetu państwa.

50 Na podstawie tego przepisu zostało wydane rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Rozwoju i Finansów ( Dz. U poz. 1595), w którym określono m.in., że kieruje on również działem administracji rządowej gospodarka.

51 Z powyżej przytoczonych regulacji wynika więc, że w dacie 9 stycznia 2018 r. istniał organ Minister Rozwoju i Finansów, do którego zakresy działania należał dział administracji rządowej - gospodarka na podstawie rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2016 r. W dacie 9 stycznia 2018 r. organ ten był zatem właściwy do wydawania decyzji obejmujących swoim zakresem ten dział administracji, zatem również w zakresie stwierdzania nieważności decyzji nacjonalizacyjnych. Przyjęcie stanowiska, jak zaprezentował organ w zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do takiej sytuacji, że w okresie 9-11 stycznia 2018 r. faktycznie brak byłoby organu, który mógłby wydawać decyzje dotyczące działu administracji – gospodarka. To oznaczałoby brak ciągłości w działaniu organów państwa i byłoby sprzeczne zasadą państwa prawnego przewidziana w art. 2 Konstytucji RP. Trybunał Konstytucyjny wyprowadził z tej zasady szereg zasad szczegółowych w tym m.in. zasadę zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadę pewności prawa. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie wskazywał bowiem, że niedopuszczalne jest takie stanowienie i stosowanie prawa, aby stawało się ono swoistą pułapką dla obywateli (wyrok TK z dnia 31 stycznia 1996r., K 9/96, OTK 1996/1/38). Przyjęcie odmiennego stanowiska przez sąd stanowiłoby złamanie zasady lex retro non agit. W państwie prawa niedopuszczalnym jest bowiem ustalenie kompetencji organu w oparciu o normę, która nie obowiązywała w dacie wydawania decyzji z 9 stycznia 2018 r.

52 Należy w tym miejscu również przypomnieć, że w myśl art. 4 ust. 1 ustawy z 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1523 z późn. zm.) akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia chyba, że dany akt normatywny określi termin dłuższy. W uzasadnionych przypadkach, akty normatywne z zastrzeżeniem ust. 3, mogą wchodzić w życie w terminie krótszym niż 14 dni, a jeżeli ważny interes państwa wymaga natychmiastowego wejścia w życie aktu normatywnego i zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie, dniem wejścia w życie może być dzień ogłoszenia tego aktu w dzienniku urzędowym (art. 4 ust. 2).

53 Art. 5 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

54 Z powołanych wyżej przepisów wynika, że zasadą jest iż akty normatywne (tu rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów) wchodzą w życie i obowiązują od określonego terminu - z reguły czternastu dni od ich ogłoszenia.

55 Podkreślić w tym miejscu należy, że nadanie aktowi prawnemu mocy wstecznej jest dopuszczalne tylko wówczas gdy zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie.

56 Jedną z konstytucyjnych zasad państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) jest zasada niedziałania prawa wstecz. Problem niedziałania prawa wstecz był wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. Trybunał kilkakrotnie wypowiadał się, że odstąpienie od tej zasady dopuszczalne jest jedynie wyjątkowo i tylko z usprawiedliwionych względów, gdy jest to konieczne dla realizacji wartości konstytucyjnej ocenianej jako ważniejsza od wartości chronionej zakazem retroakcji (orzeczenie z 30 listopada 1993 r., sygn. akt K 18/92, wyrok z 27 lutego 2002 r., sygn. akt K 47/01, orzeczenie z 19 października 1993 r., sygn. akt K 14/92, wyrok z 31 stycznia 2001 r. sygn. akt P 4/99).

57 Również w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że art. 5 ustawy z 20 lipca 2000 r. dopuszcza nadanie aktowi normatywnemu "mocy wstecznej", ale tylko "jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie". Wsteczna moc prawa może dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków (por. wyrok NSA z dnia 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1272/09; wyrok NSA z dnia 5 lutego 2015 r. sygn. akt II FSK 3195/12; wyrok NSA z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 929/17).

58 Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę zaprezentowane wyżej stanowiska w całości podziela.

59 Reasumując, za nieprawidłowe należy uznać stanowisko organu o wystąpieniu przesłanki stanowiącej podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2018 r. z powodu wystąpienia przesłanki z art. 156§1 pkt 1 kpa. Organ ponownie rozpoznający sprawę winien mieć na uwadze stanowisko zaprezentowane wyżej przez sąd dotyczące właściwości organu i w zależności od oceny ewentualnych innych przesłanek nieważnościowych wydać nową decyzję ewentualnie zakończyć postępowanie rozstrzygnięciem procesowym.

60 Wskazane powyżej okoliczności uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji jak również decyzji poprzedzającej z [...] kwietnia 2018 r. z powodu naruszenia art. 6,7,8 kpa w zw. z. art. 2 Konstytucji RP oraz art. 19 i 20 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W tych okolicznościach Sąd orzekł jak w wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa. Na mocy art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. postanowił jak w pkt 2 wyroku. W przedmiocie zwrotu kosztów orzeczono na podstawie art. 200 ppsa w zw. z art. 205 §2 ppsa.