Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., I SA/Wa 1024/17

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., I SA/Wa 1024/17

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska (spr.) Sędzia WSA Magdalena Durzyńska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. H. i K. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania oddala skargę. WSA/wyr. 1 – sentencja wyroku

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z [...] maja 2017 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] po rozpatrzeniu wniosku M. H. i K. M. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej z postanowieniem tego organu z [...] stycznia 2017 r., nr [...], którym odmówiono podjęcia zawieszonego postępowania, utrzymało w mocy postanowienie z [...] stycznia 2017 r.

3 W uzasadnieniu organ wskazał, że 13 lipca 2010 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wpłynął wniosek M. H. i K. M., będących następcami prawnymi dawnych właścicieli nieruchomości położonej przy ul. [...], ozn. hip. [...] o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1967 r., nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do całości (reszty) gruntu tej nieruchomości.

4 Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Kolegium zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 kpa, postępowanie wszczęte tym wnioskiem Zawieszenie postępowania nastąpiło z powodu konieczności ustalenia spadkobierców zmarłych stron postępowania – M. K. i M. S. W uzasadnieniu wyjaśniono, że do rozstrzygnięcia sprawy konieczny jest udział wszystkich stron postępowania. Nie wiadomo kto, zgodnie z art. 922 § 1 kc, wszedł w uprawnienia zmarłych osób. Zawieszenie postępowania było więc konieczne.

5 Wnioskiem z 7 października 2016 r. M. H. i K. M. zwrócili się o podjęcie zawieszonego postępowania.

6 Postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło podjęcia zawieszonego postępowania ze względu na nieustąpienie przyczyn uzasadniających jego zawieszenie. Kolegium wskazało, że nie zostały dostarczane dokumenty wskazujące następców prawnych osób wymienionych w uzasadnieniu postanowienia o zawieszeniu postępowania.

7 M. H. i K. M. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. Postanowieniu temu zarzucono błędne ustalenia faktyczne w kwestii konieczności udziału w postępowaniu spadkobierców zmarłych osób, a także całkowicie bierną postawę co do ustalenia we własnym zakresie, czy toczy się postępowanie spadkowe, a jeśli tak to przed jakim sądem i pod jaką sygnaturą. Wniesiono o podjęcie zawieszonego postępowania, gdyż krąg jego uczestników jest znany i brak jest przeszkód do jego prowadzenia. Wniesiono też o wystąpienie do Urzędu [...] o wydanie poświadczonych kopii aktów zgonu w/w i udostępnienie informacji o danych adresowych pozostałych stron postępowania ze zbiorów meldunkowych, PESEL i ewidencji wydanych dowodów osobistych; zweryfikowanie w ogólnodostępnym publicznym rejestrze aktów poświadczenia dziedziczenia informacji na temat następców prawnych zmarłych małżonków S. oraz wystąpienie do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zgonu tych osób o udzielenie informacji, czy toczy się postępowanie spadkowe, na jakim jest etapie oraz o przesłanie odpisu postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku ze stwierdzeniem prawomocności.

8 Zdaniem wnioskodawców podmiotem posiadającym interes prawny do bycia stroną postępowania jest tylko Skarb Państwa, gdyż mieszkańcom nieruchomości nie przysługują żadne prawa rzeczowe ani do tej nieruchomości ani do lokali.

9 Rozpoznając sprawę Kolegium wskazało, że chybione jest stanowisko wnioskodawców, iż nie ma przeszkód do podjęcia zawieszonego postępowania nadzorczego. Organ nadzoru wyjaśnił, że nie ma on zdolności sądowej i nie może wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o wydanie postanowienia spadkowego. W związku z tym nie podejmuje też czynności w przedmiocie ustalania następstwa prawnego po zmarłych osobach, które były stronami postępowania.

10 Kolegium powołując orzecznictwo sądowe wskazało, że następstwo praw dziedzicznych, które wchodzą w skład spadku po osobie zmarłej powinno być wykazane według przepisów prawa cywilnego. Ustalenie kręgu spadkobierców nie należy do właściwości organów administracji publicznej lecz do sądów powszechnych (art. 28 kpa w związku z art. 1025 § 2 kc).

11 Spadkobierca nabywa spadek ipso iure z chwilą jego otwarcia (art. 925 kc), jednak na wniosek osoby mającej w tym interes prawny sąd stwierdza nabycie spadku. Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć osoba mająca interes prawny w uzyskaniu takiego stwierdzenia, chodzi tu więc o osobę mającą interes prawny w powstaniu tych skutków prawnych, które łączą się ze stwierdzeniem nabycia spadku.

12 W ocenie Kolegium bezspornym jest, że w niniejszej sprawie osobami mającymi interes prawny w uzyskaniu stwierdzenia nabycia spadku po M. K. i M. S. oprócz najbliższej rodziny są wnioskodawcy, a zatem nie ma przeszkód, aby to właśnie oni zwrócili się ze stosownym w tym przedmiocie wnioskiem do sądu powszechnego.

13 Organ nadzoru wyjaśnił, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, a także orzecznictwo sądów administracyjnych prezentują jednolity pogląd o konieczności zapewnienia w postępowaniu czynnego udziału wszystkim jego stronom, którymi w szczególności są dawni właściciele nieruchomości lub ich następcy prawni oraz właściciele znajdujących się w budynku położonym na przedmiotowym gruncie lokali lub ich następcy prawni.

14 Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] maja 2017 r. skargę złożyli M. H. oraz K. M.

15 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:

16 - art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 144 kpa, poprzez ich bezzasadne zastosowanie skutkujące utrzymaniem w mocy postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] stycznia 2017 r. o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania;

17 - art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa, poprzez niewyjaśnienie, na jakiej podstawie prawnej M. K. oraz M. S. są stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do gruntu byłym właścicielom nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] nr hip [...];

18 - art. 6 kpa w zw. z art. 8 kpa, poprzez prowadzenie postępowania w przedmiotowej sprawie w sposób naruszający zasadę praworządności i zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, z uwagi na zaniechanie ustalenia czy M. K. oraz M. S. przysługuje przymiot strony postępowania i ewentualnie jaka jest podstawa prawna oraz faktyczna posiadaniu przez nich statusu strony niniejszego postępowaniu, przy jednoczesnym arbitralnym przyjęciu, iż posiadają oni taki status,

19 - art. 28 kpa, poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że M. K. oraz M. S. są stronami postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego w sytuacji, gdy powyższe nie wynika z materiału dowodowego sprawy, przede wszystkim z uwagi na fakt, iż osoby te nie są wpisane w księdze wieczystej [...], jako właściciele nieruchomości czy właściciele lokali wyodrębnionych w budynku na nieruchomości przy ul. [...] w [...], a zatem co najwyżej osoby te mogły by być jedynie najemcami wyodrębnionych lokali, którym nie przysługuje przymiot strony postępowania.

20 Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia z [...] stycznia 2017 r. i o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuty rozwinęli w uzasadnieniu skargi.

21 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

23 Zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest m. in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie. Niniejsza skarga dotyczy tego rodzaju postanowienia, wobec czego Sąd rozpoznał ją w wyżej wskazanym trybie.

24 Skarga nie jest zasadna. Postanowieniem z [...] grudnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zawiesiło z urzędu, na podstawie art. 97 § 1 pkt. 1 kpa, postępowanie w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] września 1967 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], o powierzchni [...] m ², przy ul. [...], nr hip. [...]. Przyczyną zawieszenia postępowania była śmierć stron: M. K. i M. S. Jak wynika z wypisu z rejestru gruntów z [...] kwietnia 2011 r. małżonkowie S. wykazani są jako właściciele lokalu nr [...] i współużytkownicy wieczyści nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] objętej księgą wieczystą kw [...]. Z księgi tej wynika, że lokal nr [...] wyodrębniony został do księgi wieczystej [...]. Natomiast w tej ostatniej księdze małżonkowie S. wpisani są jako właściciele lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] posadowionym na nieruchomości, której dotyczy postępowanie nadzorcze.

25 Załączone do akt sprawy mapy ewidencyjne wskazują, że dawna nieruchomość hip. [...] obejmuje obecnie działki ewidencyjne nr [...], [...], [...], [...], [...]. Na części działek, w tym na działce nr [...] posadowiony jest budynek mieszkalny.

26 W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że stronami postępowań w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczeń dekretowych są nie tylko następcy prawni byłego właściciela, ale także każdy podmiot, któremu obecnie przysługują prawa rzeczowe do tej nieruchomości, a więc również właściciele lokali. Wynika to z faktu, że właściciele lokali są jednocześnie właścicielami części wspólnych budynku i urządzeń i współużytkownikami wieczystymi gruntu (por. wyroki NSA: z 1 XII 2015 r., sygn. akt I OSK 626/14, z 4 III 2015 r., sygn. akt I OSK 2055/13, wyroki WSA w Warszawie: z 22 X 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 851/08, z 16 VII 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 121/10).

27 Obowiązkiem organu administracji jest zapewnienie udziału w postępowaniu wszystkim podmiotom, które mają interes prawny, w rozumieniu art. 28 kpa w zw. z art. 7 dekretu warszawskiego. Ustalenie komu służy przymiot strony postępowania następuje w pierwszej fazie postępowania, po uzyskaniu akt własnościowych nieruchomości i informacji o sposobie jej zagospodarowania. Wobec czego zarzuty skargi o naruszeniu przepisów art. 6, 7, 8, 77 i 28 i 138 § 1 pkt 1 kpa są nietrafne. Bezzasadny jest też zarzut, że zmarłe strony były najemcami lokalu mieszkalnego.

28 Zgodnie z art. 97 § 2 kpa organ podejmie zawieszone postępowanie, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie. Skoro na datę wydania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji nie wskazano następców prawnych zmarłych stron postępowania, a wobec tego nie ustąpiły przyczyny skutkujące zawieszeniem postępowania, to słusznie organ odmówił jego podjęcia.

29 Podnieść należy, że zarzuty skargi de facto skierowane są przeciwko postanowieniu o zwieszeniu postępowania. Zarzuty dotyczące rzekomego zaniechania ustalenia przez Kolegium z czego wynikał interes prawny małżonków S. do udziału w postępowaniu, kwestionowanie ich przymiotu strony mogłyby być podnoszone w zażaleniu na postanowienie o zwieszeniu postępowania.

30 Zaskarżone postanowienie dotyczy jednakże odmowy podjęcia zawieszonego postępowania. Wobec czego zarówno organ jak i Sąd badają, czy ustąpiły przyczyny będące podstawą jego zawieszenia. Wskazać należy, że w dacie wydania zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji z akt sprawy nie wynikało, aby ustaleni zostali następcy prawni zmarłych stron.

31 Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.