Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2004 r., IV SA 3608/02

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 lutego 2004 r., IV SA 3608/02

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA T. Kobylecka, Sędziowie NSA J. Linkowski (spr.), Z. Niewiadomski, Protokolant P. Jędrasik, po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2004r. sprawy ze skarg: B. J. i A. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] sierpnia 2002r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju wsi na rzecz A. D. kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt) oraz na rzecz B. J. kwotę 10 zł (dziesięć) tytułem zwrotu kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Wnioskiem z dnia 18 maja 200lr. A. D. wystąpiła o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1950r., którym utrzymano w mocy orzeczenie Starosty Powiatowego w L. z dnia [...] maja 1950r. o przejęciu na własność Państwa zabudowanej nieruchomości o pow. 14 ha 5405 m2 położonej w miejscowości T. gm. J. pow. L.

3 Nieruchomość powyższa stanowiła własność spółki jawnej pn. "Zakłady Włókiennicze [...] w T.".

4 Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał w dniu [...] października 2001r. decyzję nr [...], którą na podstawie art. 105 k.p.a. umorzył postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie.

5 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podmiotem, od którego przejęto ww. nieruchomość była spółka jawna o nazwie "Zakłady Włókiennicze [...] w T.". Przedmiotowa nieruchomość stanowiła majątek spółki jawnej a nie osób fizycznych, wobec czego spadkobiercy wspólników ww. spółki jawnej nie są uprawnieni do domagania się stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń nacjonalizacyjnych. Postępowanie z wniosku osoby nieposiadającej legitymacji do skutecznego żądania stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej uznano za bezprzedmiotowe

6 i jako takie umorzono.

7 Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. złożyli: A. D. - spadkobierczyni W. W. oraz B. J. - spadkobierca A. J.

8 We wnioskach wskazano, że Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi błędnie przyjął, iż spadkobiercy wspólników ww. spółki jawnej nie są uprawnieni do domagania się stwierdzenia nieważności orzeczeń nacjonalizacyjnych, ponieważ majątek spółki

9 jawnej jest w rzeczywistości majątkiem wspólników i wobec tego ich prawni następcy mogą skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

10 We wnioskach podniesiono także, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości nie była spółka jawna "Zakłady Włókiennicze [...] w T." lecz W. W. i A. J., co wynika

11 z faktu, że spółka nie została wpisana do rejestru handlowego oraz, że nie prowadziła działalności zarobkowej w większym rozmiarze w rozumieniu art. 75 kodeksu handlowego z 1934r.

12 Po rozpatrzeniu tych wniosków Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] sierpnia 2002r. na podstawie art. 127 § 3 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umorzył postępowanie.

13 W uzasadnieniu decyzji wskazano, że podmiotem, od którego przejęto ww. nieruchomość położoną w miejscowości T. była spółka jawna o nazwie "Zakłady Włókiennicze [...] w T.". Nieruchomość stanowiła majątek spółki jawnej a nie osób fizycznych. W związku z tym spadkobiercy wspólników ww. spółki jawnej nie byli uprawnieni do domagania się stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, ponieważ znacjonalizowane mienie stanowiło własność spółki nie zaś osób fizycznych będących wspólnikami w tej spółce. Z tych względów wcześniejszą decyzją z dnia [...] października 2001r. umorzono postępowanie, zaś skoro z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiły te same osoby to również i to postępowanie z art. 127 § 3 k.p.a. należało umorzyć.

14 Na powyższą decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi B. J. i A. D.

15 Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc argumenty jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący wskazali, że organ naczelny błędnie przyjął, iż spadkobiercy wspólników spółki jawnej nie są uprawnieni do domagania się stwierdzenia nieważności orzeczenia nacjonalizacyjnego, ponieważ

16 majątek spółki jawnej jest w rzeczywistości majątkiem wspólników i wobec tego ich prawni następcy mogą skutecznie domagać się stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

17 Reasumując skarżący podnieśli, że brak było podstaw do przyjęcia, iż nie mieli oni statusu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej.

18 W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi podtrzymał argumenty podniesione w zaskarżonej decyzji i wniósł o nieuwzględnianie wniesionych skarg

19 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

20 Skargi są uzasadnione, chociaż z innych przyczyn niż w nich wskazano.

21 Zaskarżona decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, jak też wcześniejsza decyzja tego organu z dnia [...] października 200lr., zostały wydane w postępowaniu wszczętym w związku z wnioskiem A. D. dotyczącym stwierdzenie uiieważności orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z dnia [...] sierpnia 1950r., którym utrzymano w mocy orzeczenie Starosty Powiatowego w L. z dnia [...] maja 1950r. o przejęciu na własność Państwa zabudowanej nieruchomości o pow. 14 ha 5405 m2 położonej w miejscowości T. gm. J. pow. L..

22 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, że osoba, która złożyła wniosek

23 o wszczęcie postępowania, nie ma przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji nacjonalizacyjnej i dlatego decyzją z dnia [...] października 200lr., wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył wszczęte postępowanie. Nie ulega wątpliwości, że postępowanie zostało wszczęte na skutek wniosku złożonego przez A. D. i to ona oraz B. J. byli adresatami decyzji organu naczelnego z dnia [...] października 200lr. Stali się więc stronami postępowania w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a., którym przysługuje prawo złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek taki uważany jest za szczególny środek odwoławczy w przypadku wydania decyzji w pierwszej instancji przez organ naczelny (centralny) lub samorządowe kolegium odwoławcze.

24 Zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań. Odpowiednie stosowanie tych przepisów oznacza, że do rozstrzygnięcia wniosku będzie miał wprost zastosowanie art. 138 § 1 k.p.a., zatem powinno ono odpowiadać jego uregulowaniu.

25 Podkreślić należy, że pojęcie strony użyte w art. 61 § 1 i art. 157 § 2 k.p.a. ma inne znaczenie niż pojęcie strony jako podmiotu wnoszącego środek odwoławczy -podmiotu który był adresatem decyzji pierwszej instancji. Przy wszczęciu postępowania w pierwszej instancji organ administracji powinien zbadać, czy występujący z żądaniem może zająć stanowisko strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., tzn. czy ma interes prawny wywodzący się z przepisów prawa materialnego. Inna jednak jest sytuacja procesowa, kiedy odwołanie wnosi podmiot, który był uczestnikiem postępowania przed organem pierwszej instancji albo adresatem decyzji wydanej w pierwszej instancji, w której -umarzając postępowanie - zakwestionowano jego przymiot strony (w rozumieniu materialnoprawnym) w sprawie.

26 Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie wprowadzają ograniczeń formalnych ani materialnych legitymacji strony do wniesienia odwołania (lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), prawo to przysługuje stronie w rozumieniu materialnoprawnym (art. 28 k.p.a.), jak i osobie, do której była adresowana decyzja pierwszej instancji, nawet gdyby nie była ona stroną w znaczeniu materialnoprawnym; osoba ta staje się stroną w znaczeniu formalnoprawnym (procesowym).

27 Umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jest rozstrzygnięciem procesowym i decyzja wydana na tej podstawie kończy sprawę

28 w danej instancji. Pomimo, że organ naczelny w toku postępowania doszedł do przekonania, że skarżący nie mają przymiotu strony do wszczęcia postępowania

29 w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i na tej podstawie umorzył postępowanie -skarżący mają przymiot strony z wszelkimi tego konsekwencjami, a w szczególności z prawem wniesienia środka odwoławczego od decyzji umarzającej postępowanie. Skoro tak, to tenże organ naczelny nie mógł, po rozpatrzeniu wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonych przez adresatów decyzji pierwszoinstancyjnej, wydać

30 decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. umarzającej szczególne postępowanie odwoławcze z art. 127 § 3 k.p.a.

31 Złożenie wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy obligowało Ministra Rolnictwa

32 i Rozwoju Wsi do ponownego rozpatrzenia sprawy (od nowa) i wydania rozstrzygnięcia merytorycznego (co do istoty sprawy) albo utrzymującego w mocy swoją decyzję wydaną w pierwszej instancji - art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. albo uchylającego tę decyzję

33 i orzekającego co do istoty sprawy (jeżeli wcześniejsze stanowisko uległoby zmianie) na zasadach określonych w art. 138 § 1 pkt 2.

34 Organ naczelny nie może natomiast wydać decyzji umarzającej postępowanie, wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 13 8 § 1 pkt 3 k.p.a., jeżeli środek odwoławczy wniósł adresat decyzji, którą organ naczelny

35 w pierwszej instancji umorzył postępowanie prowadzone w trybie nadzoru z powodu braku przymiotu strony u wnioskodawcy.

36 Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) w zw. z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzeczono jak

37 w sentencji.

38 O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).