Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2004 r., IV SA 1981/03

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 września 2004 r., IV SA 1981/03

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie NSA Andrzej Gliniecki (spr.), As. WSA Grzegorz Czerwiński, Protokolant Tomasz Szpojankowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 wrzenia 2004 r. sprawy ze skargi M. i W. G. oraz J. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2003 r. r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w ramach nadzoru budowlanego skargi oddala.

Uzasadnienie

2 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 475/97 uchylił decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 1997 r., utrzymującą w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r., którą Burmistrz Gminy [...] zezwolił K. i A.S. na użytkowanie budynku jednorodzinnego położonego w W. przy ul. [...]. Jak wynika z akt sprawy, w/w inwestorzy rozpoczęli budowę budynku mieszkalnego na podstawie decyzji Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] października 1988 r. zezwalającej na rozbudowę i modernizację istniejącego budynku.

3 Z uwagi na odstępstwa od zatwierdzonego projektu dokonane w trakcie budowy, Burmistrz Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. wstrzymał prace budowlane przy rozbudowie w/w obiektu.

4 W dniu 17 stycznia 1989 r. Państwo S. złożyli w Urzędzie Gminy wniosek o zatwierdzenie projektu zamiennego wraz z tym projektem.

5 Decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1989 r. Naczelny Architekt Miasta zezwolił na kontynuowanie robót budowlanych przy rozbudowie i modernizacji w/w budynku.

6 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 listopada 1989 r. (sygn. akt IV SA 584/89) uchylił decyzję organu odwoławczego, tj. Naczelnego Architekta [...] nr [...].

7 W dniu [...] maja 1991 r. decyzją nr [...] stwierdzono nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] października 1988 r. o pozwoleniu na rozbudowę i modernizację budynku przy ul. [...].

8 W dniu [...] maja 1989 r. Kierownik Architektury Urzędu [...] wydał decyzję nr [...] z dnia [...] maja 1989 r. zezwalającą na wznowienie robót budowlanych.

9 Decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] maja 1991 r. uchylono jednak w/w decyzję nr [...] oraz umorzono postępowanie przed organem I instancji.

10 Decyzją Burmistrza [...] nr [...] z dnia [...] października 1992 r. nakazano inwestorom doprowadzenie wybudowanego budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z przepisami i warunkami technicznymi – w celu uzyskania decyzji na użytkowanie tego budynku.

11 Kolejną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 1993 r. nałożono na Państwo S. obowiązek przedłożenia wymienionej w tej decyzji dokumentacji oraz wykonanie określonych w niej prac budowlanych.

12 Po uchyleniu w/w decyzji nr [...] przez organ odwoławczy Burmistrz Gminy [...] wydał nową decyzję nr [...] z dnia [...] września 1994 r. na podstawie art. 42 ustawy z 1974 r. – Prawo budowlane zobowiązując w niej Państwo S. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wybudowanego bez ważnego pozwolenia na budowę.

13 Postanowieniem z dnia [...] września 1994 r. wydanym na podstawie art. 56 powołanej wyżej ustawy, nałożono na inwestorów obowiązek przedłożenia wymienionej w tym postanowieniu dokumentacji.

14 W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania Burmistrz Gminy [...] decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. zezwolił inwestorom Państwu S. na użytkowanie w/w budynku mieszkalnego.

15 Organ odwoławczy, tj. Wojewoda [...] decyzją [...] z dnia [...] lutego 1997 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję argumentując to faktem, iż rozbudowany i zmodernizowany budynek nie pozostaje w sprzeczności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a ze złożonej przez inwestorów dokumentacji inwentaryzacyjnej oraz orzeczenia technicznego wynika, że nadaje się on do użytkowania.

16 W uzasadnieniu powyższego wyroku z dnia 23 marca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie zawarł następujące ustalenia.

17 W sprawie, na podstawie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r., mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. i przepisy aktów wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy, ponieważ postępowanie w tej sprawie wszczęto przed dniem 1 stycznia 1995 r.

18 W ocenie Sądu, nie budzą wątpliwości ani zastrzeżeń przedstawione przez inwestorów: inwentaryzacja powykonawcza, orzeczenie techniczne, opinia przeciwpożarowa i opinia kominiarska, które zostały opracowane przez rzeczoznawców i zasługują na pozytywną ocenę. W świetle tych dokumentów, brak przeciwwskazań do wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku. Dla powyższej oceny obojętnym jest to, czy obiekt jest budynkiem wolnostojącym, czy też zbliżonym do budynku sąsiedniego, jeżeli nastąpiło to zgodnie z przepisami.

19 Z ustaleń zawartych w planie zagospodarowania przestrzennego [...], zatwierdzonym uchwałą Rady [...] z dnia [...] września 1992 r. wynika, iż budynek jest usytuowany na terenie przeznaczonym pod zabudowę mieszkaniową z zielenią leśną i urządzeniami I stopnia obsługi.

20 W związku z powyższym, zasadnie organ ocenił, iż brak przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wykluczających możliwość zalegalizowania samowoli budowlanej. Uwarunkowania i ograniczenia wynikające dla danego obszaru z w/w planu zagospodarowania terenu, dotyczące ograniczenia powierzchni zabudowy, nie mogą działać wstecz i odnosić się do budynków przedwojennych.

21 Skarga zasługuje na uwzględnienie wobec braku dostatecznego wyjaśnienia, czy obiekt po modernizacji nie powoduje niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.).

22 Ponadto organ nie ustosunkował się do zarzutów dotyczących odległości budynku od granicy z działką sąsiadów G., którzy kwestionują ustalenia organu, że odległość ta wynosi 2,80m i twierdzą, że dach opadający w stronę granicy ich działki z zamontowaną rynną, zmniejsza tę odległość do 1,80m. Nie wyjaśniono też kwestii ewentualnego zacienienia działki w/w sąsiadów, przez sporny budynek. Z powyższych względów Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W następstwie takiego rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2000 r. uchylił decyzję Burmistrza Gminy [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1996 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

23 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2002 r., wydanym na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., nakazał K. i A. S. przedłożenie:

24 – aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej powykonawczej wraz z domiarami do granic sąsiednich nieruchomości,

25 – aktualnej opinii kominiarskiej

26 – protokołów odbioru instalacji wykonanych w budynku, sporządzonych przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi,

27 – aktualnej opinii (symulacji) dotyczącej zacienienia nieruchomości przy ul. [...] w W. przez istniejący budynek mieszkalny na terenie nieruchomości przy ul. [...]

28 Inwestorzy wykonali obowiązek nałożony na nich powyższym postanowieniem, w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r., na podstawie art. 105 § 1 kpa umorzył postępowanie administracyjne w ramach nadzoru budowlanego. Z uzasadnienia decyzji wynika, iż "przedmiotowy obiekt jest w dobrym stanie technicznym, został wybudowany zgodnie ze sztuką budowlaną i nadaje się do użytkowania oraz nie powoduje zagrożenia dla zdrowia i mienia przebywających w nim osób". Budynek jest usytuowany w odległości 2,84m i 2,89m od granicy działki, ściana budynku od tej strony nie posiada otworów okiennych, co odpowiada wymogom rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Działka przy ul. [...] nie została do chwili obecnej zabudowana. Powyżej ustalone odległości budynku od granicy działki są zmniejszone o długość okapu dachu budynku, który wynosi 68cm. Różnica 11-16cm od ściany budynku do granicy z sąsiednią nieruchomością może wynikać z błędu pomiaru lub odległość tę może pomniejszać murowane ogrodzenie o grubości 24cm, które zostało wybudowane w całości na działce inwestorów.

29 Jak wynika z symulacji zacienienia nieruchomości przy ul. [...] (tzw. linijka słońca), istniejący budynek nie powoduje takiego zacienienia w stopniu pogarszającym warunki użytkowe na sąsiedniej działce. Z uwagi na powyższe, brak jest podstaw do nakazania rozbiórki przedmiotowego budynku na podstawie art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., jak również brak podstaw do zastosowania art. 40 tej ustawy. Jednak z uwagi na to, że roboty budowlane zostały wykonane w warunkach samowoli budowlanej, inwestorzy są zobowiązani do uzyskania pozwolenia na użytkowanie – art. 42 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.

30 M. i W. G. złożyli odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a podane w uzasadnieniu argumenty i dowody są fałszywe.

31 Decyzja została wydana bez przeprowadzenia postępowania, przemilcza najistotniejsze fakty i nie odnosi się do przedstawionych przez skarżącego dowodów. Inwestorzy przy budowie domu przy ul. [...] popełnili 7 samowoli budowlanych, które organy kryją, postępowanie prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego było pozorne. W dalszej części odwołania skarżący przedstawiają swoją wersję wydarzeń od 1988 roku, wraz z interpretacją tych faktów i krytyką działań organów. Odległość spornego budynku od granicy działki wynosi 1,80m, a "od strony zachodniej stoi na granicy". Budynek ma 2 i pół kondygnacji wysokości, dlatego opinia dotycząca zacienienia jest poświadczeniem nieprawdy.

32 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

33 Organ odwoławczy powyższe rozstrzygnięcie uzasadnia następującymi okolicznościami.

34 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego przywołał warunek 3-godzinnego czasu nasłonecznienia, który wynika z rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki, gdzie są odmiennie określone wymogi dotyczące nasłonecznienia. W przedmiotowej sprawie jest to istotne o tyle, iż dopiero po dokonaniu analizy w oparciu o te przepisy, można wykluczyć ewentualne zastosowanie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem organu drugiej instancji, nieprecyzyjnie również określono odległości budynku od granicy działki z nieruchomością przy ul. [...]. W aktach sprawy brak jest aktualnej inwentaryzacji geodezyjnej, a przedłożony powykonawczy plan zagospodarowania działki stanowi jedynie kopię inwentaryzacji sporządzonej w 1995 r. W przedłożonej inwentaryzacji powykonawczej brak jest odniesienia się do zgodności wykonanych robót i całego budynku z warunkami technicznymi, co wynikało z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...]. W aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek dowodu upoważniającego do stwierdzenia, iż obiekt spełnia warunki techniczne i brak jest podstaw do nałożenia określonych obowiązków w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Brak jest także aktualnej opinii kominiarskiej. W ocenie organu, nie wszystkie zebrane dokumenty zasługują na miano wiarygodnych dowodów w sprawie, a brak samodzielnej analizy prowadzi do wadliwej oceny stanu faktycznego. Wobec powyższego, brak jest podstaw do umorzenia postępowania w ramach nadzoru budowlanego.

35 Jak wynika ze skarg M., W. i J. G. na powyższą decyzję, wniesionych do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący nie kwestionują samego rozstrzygnięcia, jednak nie zgadzają się z wszystkimi stwierdzeniami zawartymi w uzasadnieniu decyzji, które ich zdaniem są niezgodne "z faktami i prawem" i mają "charakter poświadczenia nieprawdy". Decyzje pierwszej i drugiej instancji "zatajają istotę sprawy, czyli samowolę budowlaną [...] dokonaną w okresie 1993-1997", organy "prowadzą pozorne postępowanie, niejako wobec innego już nie istniejącego budynku, zmierzające do jego zalegalizowania. Budynek – samowola 1988-93 został samowolnie rozebrany we wrześniu 1993. Na jego miejsce wzniesiono bez pozwolenia nowy budynek wg nie zatwierdzonego projektu z czerwca 1993".

36 [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargi podtrzymuje swoje stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji i wnosi o oddalenie skarg.

37 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

38 Niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez w/w Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.).

39 Skarga jest nieuzasadniona, zresztą trudno mówić o zasadności skargi, kiedy sami skarżący nie kwestionują zaskarżonego rozstrzygnięcia, lecz jedynie nie zgadzają się z niektórymi sformułowaniami znajdującymi się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

40 Decyzja kasatoryjna, bo taki charakter ma zaskarżona decyzja, jest decyzją korzystną dla skarżących, gdyż pozwala organowi pierwszej instancji na rozpatrzenie sprawy "od nowa" zgodnie z uwagami i zaleceniami organu drugiej instancji, które w ocenie Sadu są trafne i uzasadnione.

41 Jednak organy orzekające w tej sprawie podobnie, jak i Sąd, są związane faktem, że w tej sprawie zapadł wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 475/97, czego zdaje się skarżący nie chcą przyjąć do wiadomości, skoro we wszystkich pismach podważają stan faktyczny sprawy i oceny prawne zawarte w uzasadnieniu tego wyroku.

42 Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, obowiązującej do 31 grudnia 2003 r. i art. 153 § 1 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu, wiąże Sąd i organy orzekające w sprawie. Zaś to, że takie związanie Sądu w/w wyrokiem w niniejszej sprawie istnieje, wynika wprost z brzmienia art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.). Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1999 r. jest prawomocny i obowiązujący, bowiem nie został wzruszony w drodze rewizji nadzwyczajnej lub wznowienia postępowania sądowego. W uzasadnieniu tego wyroku, Sąd podał przyczyny uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 1997 r. i wyraźnie określił w jakim kierunku powinno być prowadzone postępowanie, i jakie ustalenia powinny poczynić organy przed ewentualnym wydaniem pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego przy ul. [...] w W. Sąd w wyroku tym również przesądził, że w sprawie tej mają zastosowanie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wszystkie te ustalenia zawarte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 1999 r. są niepodważalne i wiążące dla organów orzekających i Sądu w tym składzie. Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ drugiej instancji miał świadomość związania wyrokiem Sądu i zalecenia jego tam zawarte, zmierzają do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z wcześniejszym wyrokiem Sądu. Sąd w niniejszym składzie nie widzi racjonalnych podstaw do kwestionowania zaskarżonej decyzji. Zaskarżona decyzja z punktu widzenia przepisów prawa materialnego i przepisów o postępowaniu, jest zgodna z prawem. Dotychczasowe ustalenia stanu faktycznego sprawy, zaaprobowane przez Sąd w wyroku z dnia 23 marca 1999 r., nie dają podstaw do nakazania rozbiórki spornego budynku mieszkalnego, czego domagają się skarżący. Zaskarżona decyzja zmierza w kierunku dalszego wyjaśnienia sprawy o elementy wskazane w jej uzasadnieniu i w zależności od tego, organy nadzoru budowlanego powinny podjąć ostateczne rozstrzygnięcie.

43 Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.