Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r., IV SA/Wa 583/12

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r., IV SA/Wa 583/12

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Szymańska, Sędziowie Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Nadleśnictwa L. na decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. znak [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego Nadleśnictwa L.kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Środowiska podstawie art. 138 § 1 pkt 1

3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.

4 z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 tj. ze zm.), zwanej dalej "Kpa" utrzymał w mocy własną

5 decyzję z dnia [...] września 2010 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra

6 Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. o przejęciu na własność

7 Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

8 Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:

9 1. Decyzją z dnia [...] maja 1962 r. (zwanej dalej "decyzją z 1962 r.") Minister

10 Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego orzekł o przejęciu na własność Państwa parceli

11 leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie L.

12 2. Wnioskiem z dnia 9 listopada 2004 r. R. K., E. P., M.

13 M. i J. K. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji Ministra

14 Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego podnosząc, że decyzja została wydana z rażącym

15 naruszeniem prawa.

16 3. Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lutego

17 2008 r., Minister Środowiska odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r.

18 4. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30 czerwca

19 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 760/08 uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. oraz

20 poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] listopada 2007 r.

21 W uzasadnieniu wskazano, że rozpoznając ponownie sprawę Minister winien

22 dokonać oceny czy spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przejęcia

23 nieruchomości, a więc, czy nieruchomość leśna została objęta we władaniu Państwa do

24 dnia wejścia w życie ustawy (5 kwietnia 1958 r.), w tym władaniu pozostawała oraz czy

25 pozostawała we władaniu Państwa w dniu wydania decyzji z 1962 r. Sam fakt

26 pozyskania z parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3 drewna nie może być wystarczającym

27 dowodem władania przez Państwo nieruchomością w dniu wejście w życie ustawy.

28 5. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. - utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja

29 2009 r. - Minister Środowiska ponownie odmówił stwierdzenia nieważności decyzji

30 z 1962 r.

31 6. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 października

32 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1151/09 uchylił obie decyzje Ministra Środowiska.

33 W uzasadnieniu wyroku stwierdzono, że Minister nie zastosował się do wskazań

34 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

35 wyrażonych w wyroku z dnia 30 czerwca 2008 r. Zauważono, że w sprawie zostały

36 wydane decyzje w oparciu o te same dokumenty, co do których Sąd uprzednio wyraził

37 jasno stanowisko, że nie pozwalają one na jednoznaczne stwierdzenie, że

38 przedmiotowa nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa do dnia 5 kwietnia

39 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r. Wskazano, że przygotowanie

40 gleby do nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń w 1956 r. - dowodem czego są adnotacje

41 umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956" - nie może

42 stanowić przesłanki do jednoznacznego stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się

43 we władaniu Państwa na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja

44 1962 r. Natomiast poprzestanie przez organ administracji na stwierdzeniu, iż około dnia

45 5 kwietnia 1958 r., jak również około dnia [...] maja 1962 r. przeprowadzane były na

46 pewno zabiegi ochrony lasu, zabiegi pielęgnacyjne oraz inne zabiegi rutynowe, narusza

47 podstawowe zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę prowadzenia

48 postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa, szczególnie

49 w sytuacji, gdy strona kwestionuje powyższe okoliczności.

50 7. Decyzją z dnia [...] września 2010 r. Minister Środowiska stwierdził nieważność

51 decyzji z 1962 r.

52 8. Po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek wniosku Nadleśnictwa L.

53 o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Minister Środowiska

54 utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] września 2010 r.

55 9. Wyrokiem z dnia 4 października 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny

56 w Warszawie, sygn. akt IV SA/Wa 1243/11 uchylił decyzję Ministra Środowiska z dnia

57 [...] czerwca 2011 r.

58 W uzasadnieniu wyroku wskazano, że zarówno decyzja z dnia [...] września 2010

59 r. jak i z dnia [...] czerwca 2011 r. została podpisana przez tą samą osobę działającą

60 z upoważnienia Ministra Środowiska, zatem decyzja z dnia [...] czerwca 2011 r. została

61 wydana z istotnym naruszeniem art. 24 § 1 pkt 5 w zw. z art. 127 § 3 Kpa.

62 10. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. Minister Środowiska utrzymał w mocy własną

63 decyzję z dnia [...] września 2010 r.

64 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister podniósł, iż przejęcie nieruchomości na

65 własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie art. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r.

66 o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych

67 spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. Nr

68 17, poz. 71), dalej jako "uspnr".

69 Wskazano co należy rozumieć pod pojęciem władania (gospodarowania) -

70 przeprowadzenie w lesie czynności gospodarczych takich jak: zalesianie, pielęgnacja

71 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

72 upraw i drzewostanów oraz pozyskanie drewna.

73 Z akt sprawy wynika, że z nieruchomości pozyskano w 1955 r. 282,96 m3

74 drewna, w 1954 r. 134,24 m3 drewna oraz w 1956 r. 978,81 m3 drewna (na co wskazują

75 wpisy dokonane w planie urządzenia lasu za okres od 1953 r. do 1962 r). Adnotacje

76 umieszczone we wniosku "Odnowienia i pielęgnowania lasu na rok 1956" świadczą

77 o przygotowaniu gleby do nasadzeń oraz o wykonaniu nasadzeń na omawianej działce

78 w 1956 r. Z powyższego w ocenie organu wynika, że pozyskanie drewna

79 z przedmiotowej parceli leśnej, jak również nasadzenia na niej dokonano przed dniem 5

80 kwietnia 1958 r., a więc przed dniem wejścia w życie uspnr co potwierdza, że Lasy

81 Państwowe wykonały na przedmiotowej parceli leśnej czynności władcze przed dniem

82 wejścia w życie ustawy.

83 Natomiast wśród zgromadzonego materiału dowodowego nie odnaleziono

84 zapisów potwierdzających spełnienie drugiej przesłanki przejęcie nieruchomości

85 w trybie art. 9 uspnr, tj. wykonania na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez Lasy

86 Państwowe czynności gospodarczych.

87 W ocenie Ministra pozyskanie drewna jak również wykonanie nasadzeń nie może

88 być wystarczającym dowodem do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość leśna

89 pozostawała we władaniu państwa w dniu wejścia w życie uspnr.

90 Pozostały materiał dowodowy nie potwierdził również wykonania czynności

91 władczych przez Nadleśnictwo w dacie wejścia w życie uspnr oraz w dacie wydania

92 decyzji z dnia [...] maja 1962 r.

93 Wskazano, że opinia rzeczoznawcy dr inż. leśnika R. Z.,

94 przedstawiona przez Nadleśnictwo L., potwierdza fakt pozyskania drewna

95 z przedmiotowej parceli leśnej przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Jednakże z zeznań J.

96 K. nie wynikają żadne inne czynności gospodarcze wykonywane przez Lasy

97 Państwowe na przedmiotowej działce poza pozyskaniem drewna w latach 1954

98 i 1955 r. Świadek ten oświadczył, że nie wyznaczał on drewna na przedmiotowej

99 działce P. M. K. Z zeznań świadków znajdujących się w aktach

100 sprawy wynika, że w czasie kiedy P. M. K., były właściciel działki, został

101 wysiedlony przedmiotową nieruchomością leśną opiekowała się siostra P. A.

102 K., która była również współwłaścicielką lasu. Po powrocie do miejsca

103 zamieszkania od 1957 r. aż do 1974 r. P. M. K. wraz z siostrą P. A.

104 K. opiekowali się działką i użytkowali ją na swoje potrzeby — wycinali drzewo

105 na opał, oczyszczali z suszu i połamanych gałęzi. Świadkowie zeznali, że P. M.

106 K. wykonywał na spornej działce czynności gospodarcze w latach 1960-1965,

107 a także, że uzyskiwał zezwolenia i wywoził drewno ze swojej działki w latach 1955 -

108 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

109 1965, a także utrzymywał las w bardzo dobrym stanie.

110 Uwzględniając powyższe, a także wskazania zawarte w wyrokach

111 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa

112 760/08 oraz z dnia 8 października 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1151/09 organ stwierdził

113 niespełnienie drugiej przesłanki warunkującej objęcie nieruchomości we władanie

114 Państwa, na podstawie ww. art. 9 uspnr. Dlatego też uznał, że decyzja z 1962 r. została

115 wydana z rażącym naruszeniem prawa i należało stwierdzić jej nieważność.

116 Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano:

117 * nie przekroczono art. 7, art. 77 § 1 i 2 oraz art. 80 i art. 81 Kpa, gdyż postępowanie

118 było prowadzone zgodnie z przepisami Kpa oraz interesem społecznym i słusznym

119 interesem strony, zatem nie może być mowy o naruszeniu wymienionych artykułów;

120 * organ skrupulatnie zebrał materiał dowodowy nie pomijając żadnego dostępnego

121 dowodu w sprawie - dopuszczono wszystkie dowody dostarczone przez strony w toku

122 postępowania;

123 * zawiadomiono strony o zakończeniu postępowania wyjaśniającego i o możliwości

124 wypowiedzenia się co do zgromadzonych dowodów;

125 * nie naruszono art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 11 Kpa gdyż decyzja zawiera obok

126 uzasadnienia prawnego również uzasadnienie faktyczne poprzez wskazanie faktów, na

127 których organ oparł się oraz przyczyn z powodu, których innym dowodom odmówił

128 wiarygodności;

129 * strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnieniu okoliczności

130 faktycznych, skoro nie udowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania

131 decyzji dla niej niekorzystnej;

132 * decyzja z 1962 r. nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych;

133 * odnośnie naruszenia art. 9 uspnr przywołano uchwałę Trybunału Konstytucyjnego

134 z dnia 20 lutego 1991 r. (Dz. U. Nr 20, poz. 88);

135 * samo objęcie Planem urządzania lasu przedmiotowej działki w dniu 5 kwietnia 1958 r.

136 oraz w dniu [...] maja 1962 r. nie może zaświadczać o władaniu nią w rozumieniu art. 9

137 uspnr - znaczenie ma bowiem fakt pozostawania nieruchomości we władaniu Państwa

138 na dzień wejścia w życie ustawy, jak również pozostawanie przez Skarb Państwa w tym

139 władaniu w chwili orzekania o przejęciu, a więc w niniejszej sprawie w dniu [...] maja

140 1962 r.;

141 * złożone w sprawie zeznania świadków nie potwierdzają, że nieruchomość była we

142 władaniu Państwa w dacie wejścia w życie uspnr oraz w dacie wydania decyzji Ministra

143 Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia [...] maja 1962 r. tzn., że wtedy Lasy

144 Państwowe wykonywały na niej czynności władcze;

145 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

146 - skoro nie udowodniono, że Skarb Państwa władał sporną nieruchomością zatem nie

147 można mówić, że był posiadaczem w myśl przepisów dekretu z dnia 11 października

148 1946 r. Prawo rzeczowe (Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), zwanego dalej "pr".

149 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Państwowe

150 Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo L. - reprezentowane przez

151 profesjonalnego pełnomocnika radcę prawnego - wniosło o uchylenie zaskarżonej jak

152 i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska z dnia [...] września 2010 r. oraz

153 o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

154 naruszenie art. 156 § 2 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania -

155 poprzez całkowite pominięcie okoliczności, że decyzja z 1962 r. wywołała

156 nieodwracalne skutki prawne, co w konsekwencji uniemożliwia stwierdzenie jej

157 nieważności;

158 naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 Kpa które miało istotny wpływ na

159 wynik postępowania - poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego

160 i zastosowanie wybiórczej oceny dowodów zebranych w sprawie, co doprowadziło do

161 błędnego ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy, polegającego na przyjęciu,

162 że Lasy Państwowe nie znajdowały się we władaniu nieruchomością w dacie wejścia

163 w życie uspnr oraz w dacie wydania decyzji z 1962 r.;

164 naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 Kpa które miało

165 istotny wpływ na wynik postępowania - poprzez prowadzenie postępowania

166 dowodowego co do istoty sprawy rozstrzygniętej decyzją z 1962 r. w miejsce

167 postępowania dowodowego dotyczącego przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 Kpa,

168 w szczególności przyjęcie, że to Skarżący powinien obecnie wykazać i dostarczyć

169 dowody świadczące o tym, że nieruchomości pozostawała w latach 1958-1962 we

170 władaniu Państwa;

171 naruszenie art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania

172 cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) - dalej jako "Kpc", w zw. z art. 8 Kpa i art. 11

173 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania - poprzez nie umieszczenie

174 w zaskarżonej decyzji właściwego uzasadnienia faktycznego, które powinno

175 w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione,

176 dowodów, na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom

177 odmówił wiarygodności;

178 naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, które miało istotny wpływ na wynik postępowania -

179 poprzez uznanie, iż decyzja z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa

180 mimo, że tego rodzaju kwalifikowana wada prawna decyzji administracyjnej nie

181 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

182 zachodzi w niniejszej sprawie;

183 - naruszenie art. 153 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

184 o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej

185 dalej "ppsa", które miało istotny wpływ na wynik postępowania poprzez błędne ustalenie

186 zakresu związania organu wskazaniami Sądu co do dalszego postępowania - organ nie

187 zastosował się do poleceń sądu co do wnikliwego rozważenia wszystkich argumentów

188 Skarżącego zawartych w dotychczas złożonych pismach (z 8 lipca 2011 r. oraz skardze

189 z dnia 30 sierpnia 2011 r); organ przekroczył zakres związania poprzez mylne

190 przyjęcie, iż dotyczy ono także oceny mocy środków dowodowych dokonanej przez

191 Sąd, co w konsekwencji doprowadziło do odstąpienia od analizy całokształtu materiału

192 dowodowego zgromadzonego w sprawie i błędnego ustalenia, że w sprawie nie zostały

193 spełnione przesłanki przejęcia nieruchomości z art. 9 uspnr;

194 * naruszenie art. 9 uspnr w zw. z art. 9 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1949 r.

195 o państwowym gospodarstwie leśnym (Dz. U. Nr 63, poz. 494 ze zm.) poprzez

196 przyjęcie, że o fakcie władania parcelą leśną w danym czasie mogą świadczyć jedynie

197 konkretne czynności gospodarcze (takie jak nasadzenia, pielęgnacja upraw

198 i drzewostanów oraz ich pozyskanie) podjęte w danym roku kalendarzowym, bez

199 uwzględnienia zasad gospodarki leśnej oraz przepisów regulujących planowanie takiej

200 gospodarki obowiązujących w dacie wydania decyzji z 1962 r. i w okresie ją

201 poprzedzającym;

202 * naruszenie art. 296, art. 298, art. 299 oraz art. 300 § 1 pr poprzez nieuwzględnienie

203 regulowanych przez te przepisy domniemań prawnych co do posiadania samoistnego

204 przysługującego osobie faktycznie władającej rzeczą, ciągłości posiadania oraz

205 zgodności posiadania z prawem.

206 W uzasadnieniu skargi dokonano obszernego i szczegółowego rozwinięcia

207 zarzutów min.: zwracając uwagę na następujące okoliczności:

208 - Lasy Państwowe dokonały przeniesienia własności spornej nieruchomości

209 (przynajmniej jej części), na mocy umowy z gminą U. z dnia 6 listopada

210 2001 r. zawartej w formie aktu notarialnego (rep. A Nr [...]) i stan własności

211 nieruchomości nie może zostać odwrócony mocą decyzji administracyjnej;

212 * głównym motywem, którym posługuje się organ dla wykazania, że nieruchomość nie

213 pozostawała we władaniu Lasów Państwowych w dacie wejścia w życie uspnr oraz

214 w dacie wydania decyzji z 1962 r. jest wartość dowodowa zeznań niektórych świadków

215 tj. sąsiadów P. M. i A. K. lub samego P. M. K., które

216 zostały przedstawione przez ich spadkobierców;

217 * zeznania o władaniu nieruchomością przez P. A. K. w latach 1950-57

218 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

219 pochodzą od jej brata, który występował we wcześniejszym postępowaniu jako strona

220 bezpośrednio zainteresowana zwrotem nieruchomości;

221 - z protokołu zeznań J. K., M. B., J. S., J. B.,

222 P. M. (z dnia 18 maja 1961 r.) wynika, że od 1957 r. drzewo było wycinane,

223 wywożone, zbierano chrust, itp. z "lasu obywateli K.", jednakże nie

224 precyzowano o jaki dokładnie teren chodzi, nie informowano również o jego podziale;

225 z powyższego Skarżący wyciągnął wniosek, że w świadomości zeznających

226 nieruchomość o którą toczy się spór, a "las obywateli K." nie były

227 rozróżniane;

228 zauważono, że czynności władcze P. M. K. były podejmowane

229 w stosunku do innego obszaru, czego nie mieli świadomości zeznający (nie znający

230 uregulowań prawnych) dla których całość była "lasem obywateli K." -

231 wynika to z zeznań J. K. oraz S. K. i A. D.;

232 S. K. i A. D. byli gajowymi odpowiednio leśnictwa W.

233 i leśnictwa H. i z uwagi na wykonywaną pracę posiadali wiedzę co do

234 charakteru prawnego zarówno nieruchomości położonej w oddziale [...] Nadleśnictwa

235 L., jak i tego obszaru, który pozostawał we własności Państwa K.;

236 S. K. zeznał, że nie wyznaczał drzewa P. K. - drzewa

237 wycinano i wybierano papierówkę w 1954 r. i 1955 r. na parceli, do której potem rościł

238 pretensje P. K., a włączonej do Lasów Państowych; natomiast P. K.

239 posiadał las z P.F.Z. w potoku; w ocenie Skarżącego zeznanie dowodzi, że świadek

240 rozróżnia istnienie dwóch nieruchomości; z zeznań A. D. wynika, że

241 wyznaczał drzewo P. K. wspólnie z leśniczym K. w lesie w potoku

242 w granicy gruntów P.F.Z. niegdyś chłopskich; zeznał również, że w granicy oddziału [...]

243 płynie drugi potok, ale tam jest las państwowy z którego nigdy żadnego drzewa P.

244 K. nie wyznaczano;

245 organ nie odniósł się do spójnych zeznań S. K. i A.

246 D., natomiast co do zeznań J. K. wywiódł tylko wniosek, iż leśniczy nie

247 wyznaczał P. M. K. drewna na nieruchomości [...] oraz nie

248 wspominał na dokonywaniu na niej czynności przez Lasy Państwowe, oprócz lat 1954-

249 55; pominięto zatem tę część zeznań, z której wynika, że działanie polegające na

250 niewyznaczaniu drewna dla P. M. K. było spowodowane zakazem jego

251 wstępu na powierzchnię oddziału [...], ponieważ figurowała ona na mapie

252 drzewostanowej jako las państwowy; zauważono, że zeznania dotyczą okresu od 1957

253 r. czyli od daty, w której J. K. zaczął pełnić funkcje leśniczego;

254 powyższe wskazuje, że w ocenie świadków mających odpowiednią wiedzą tj.

255 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

256 leśniczych i gajowych oddział [...]w datach wejścia w życie ustawy uspnr oraz wydania

257 decyzji z 1962 r. pozostawał we władaniu Państwa;

258 - z Planu Urządzenia Lasu (obejmującego okres wejścia w życie ustawy uspnr oraz

259 wydania decyzji z 1962 r.) wynika, że przedmiotowa nieruchomość była we władaniu

260 Lasów Państwowych; w oparciu o ten dokument Nadleśnictwo R. władało

261 gospodarstwem leśnym i co roku prowadziło tam cięcia;

262 - mając na względzie specyfikę prowadzenia gospodarki leśnej wskazano, że

263 zaniechanie wycinek w dalszych latach (po 1956 r.) nie świadczy o braku władania

264 nieruchomością, a tylko o wypełnieniu Planu Urządzenia Lasu w poprzednich latach;

265 powyższe jest adekwatne do innych czynności np. nasadzeń dokonano w 1956 r.,

266 zatem dalsze nie były konieczne - powyższe stanowisko jest zgodne z opinią dr inż.

267 R. Z. z dnia 8 kwietnia 2010 r. gdzie m.in.: wskazano, że zaniechanie

268 dalszych cięć było przejawem roztropnego władania nieruchomością przez skarżącego

269 w okresie 1953-62, a także analiza gospodarki przyszłej zawarta w Planie Urządzenia

270 Lasu za okres 1965-1975;

271 - pominięto treść opinii dr inż. R. Z. i wnioski z niej płynące, gdzie autor po

272 szczegółowej analizie zasad gospodarki leśnej oraz Planów Urządzenia Lasu dla

273 Nadleśnictwa R. 1953-1962 oraz dla Nadleśnictwa L. 1965-1975 stwierdził, że

274 realizacja zadań wyznaczonych w pierwszym ze wskazanych planów urządzenia lasu

275 świadczy o faktycznym władaniu przez Lasy Państwowe w całym okresie

276 gospodarczym nieruchomością [...].

277 Minister Środowiska w odpowiedzi na skargę w całości podtrzymał pogląd

278 przedstawiony w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi szczegółowo odnosząc

279 się do zarzutów skargi. Min.: wskazano, że w Planów Urządzenia Lasu dla

280 Nadleśnictwa R. 1953-1962 nie przewidziano wykonywania na przedmiotowej

281 działce przez Lasy Państwowe żadnych czynności gospodarczych około dnia 5 kwietnia

282 1958 r. jak również w dniu [...] maja 1962 r. Wśród zebranych akt sprawy nie ma

283 dowodów potwierdzających wykonanie na przedmiotowej nieruchomości leśnej przez

284 Lasy Państwowe czynności gospodarczych w dniach 5 kwietnia 1958 r. i [...] maja 1962

285 r. Zeznania świadka J. K. odnośnie zakazu wstępu P. M. K. na

286 teren oddziału [...] zestawiono z zeznaniami innych świadków wskazującymi, że P.

287 M. K. wraz z siostrą A. opiekowali się przedmiotową działką i

288 użytkowali ją na swoje potrzeby oraz, że las był utrzymany w bardzo dobrym stanie.

289 W piśmie procesowym z dnia 19 kwietnia 2012 r. Skarżący odniósł się do

290 argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę wskazując, że Minister tylko neguje

291 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

292 zarzuty skargi, bez przedstawienia merytorycznego uzasadnienia prezentowanych

293 poglądów. W szczególności nie ustosunkowano się do obszernej argumentacji opartej

294 na treści zeznań osób posiadających najbardziej fachową wiedzę dotyczącej spornej

295 nieruchomości tj. J. K., A. D., S. K.

296 Podtrzymano zarzuty dotyczące nieodwracalnych skutków prawnych wywołanych przez

297 decyzję z 1962 r. analizując uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16

298 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 7/96 konstatując, że nie będzie ona miała zastosowania

299 w niniejszej sprawie, z uwagi na fundamentalne różnice pomiędzy stanem faktycznym,

300 na tle którego podjęto uchwałę oraz okolicznościami niniejszej sprawy. Zauważono, że

301 plany gospodarki leśnej były sporządzane tylko i wyłącznie w celu prowadzenia

302 gospodarki leśnej w lasach państwowych. Zatem gdyby sporna działka nie pozostawała

303 we władaniu Państwa, to nie zostałaby objęta planem na lata 1953-1962. Samo

304 istnienie planu potwierdza w istocie przynależność działki do Państwa. Zwrócono

305 również uwagę, że przyjęcie, iż niespełniono przesłanki z art. 9 uspnr nie może

306 prowadzić do wniosku, że udowodniono tym okoliczność przeciwną. Podniesiono także,

307 że ciężarem dowodu co do braku realizacji warunków z art. 9 uspnr obciążeni byli

308 spadkobiercy P. M. i A. K., którzy temu obowiązkowi nie sprostali.

309 R. K., E. P., M. M. i J. K. pismem

310 z dnia 13 czerwca 2012 r. wnieśli o oddalenie skargi wskazując, że wyłącznym celem

311 Skarżącego jest dążenie przewlekłości postępowania. Zwrócono uwagę, że uczestnicy

312 nie są wstanie odczytać intencji Skarżącego wskazującego naruszenie art. 107 §1 i 3

313 Kpc. Wskazano, że decyzja z 1962 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa.

314 Wydając zaskarżoną decyzję Minister wypełnił wytyczne zawarte we wcześniejszym

315 wyroku Sądu, zatem nie naruszył art. 153 ppsa.

316 Na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. pełnomocnik Skarżącego zwrócił

317 uwagę, iż ustalenia faktyczne z decyzji z 1962 r. gdzie wskazano na istnienie dwóch

318 części kompleksu leśnego układają się w logiczną całość z zeznaniami pracownika

319 Lasów Państwowych J. K. Konkluzje z zeznań J. K. będącego

320 praktykiem i wnioskami opinii dr inż. R. Z. są identyczne. Ponadto

321 podniesiono, że materiał dowodowy nie pozwala na sformułowanie konkluzji, jakoby las

322 nie pozostawał we władaniu Skarbu Państwa.

323 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

324 Skarga jako zasadna powoduje konieczność wyeliminowanie z obrotu zarówno

325 zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji Ministra Środowiska.

326 Na wstępie należy stwierdzić, iż rolą Ministra Środowiska w postępowaniu

327 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

328 administracyjnym nie była merytoryczna ocena, czy w 1962 r. wystąpiły przesłanki do

329 wydania decyzji o przejęciu nieruchomości leśnej o pow. 11,93 ha na własność Skarbu

330 Państwa w trybie art. 9 ust. 1 uspnr, a wyłącznie weryfikacja czy decyzja z dnia [...] maja

331 1962 r. nie została wydana w warunkach art. 156 § 1 Kpa.

332 W rozpoznawanej sprawie organ orzekał w trybie przepisów dotyczących

333 stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Zatem, dokonanie oceny zgodności

334 zaskarżonej decyzji z prawem przez Sąd, poddane jest specyficznym regułom

335 odnoszącym się do kontroli orzeczeń wydanych w trybach nadzwyczajnych.

336 Po pierwsze należy stwierdzić, że postępowanie o stwierdzenie nieważności

337 decyzji administracyjnej, jest obok postępowania w sprawie wznowienia postępowania

338 jednym z trybów nadzwyczajnych weryfikacji decyzji ostatecznych i nie może być

339 traktowane tak, jakby chodziło o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej decyzją

340 ostateczną, rozstrzygającą o zastosowaniu przepisów prawa materialnego do danego

341 stosunku administracyjno-prawnego. Takie stanowisko zajął także Sąd Najwyższy

342 w orzeczeniu z dnia 7 marca 1996 r. (sygn. akt III ARN 70/95, OSNP 1996/18/258),

343 w którym stwierdził, że postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia

344 nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności

345 z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy.

346 Podkreślić należy, iż postępowanie o stwierdzenie nieważności aktu

347 administracyjnego jest postępowaniem szczególnym, gdyż jego przedmiotem jest

348 ustalenie, czy na podstawie ściśle określonych przesłanek, wbrew wyrażonej w art. 16 §

349 1 Kpa zasadzie trwałości decyzji administracyjnych, można wzruszyć takie

350 rozstrzygnięcie. Numerus clausus wad decyzji administracyjnej skutkujących jej

351 nieważnością zawiera dyspozycja art. 156 § 1 Kpa (vide wyroki Naczelnego Sądu

352 Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., IV SA 1290/96, niepubl.; z dnia 8 czerwca

353 1998 r., IV SA 1490/96, niepubl.; z dnia 30 grudnia 1998 r., IV SA 2319/96, niepubl.).

354 Oznacza to, że prowadzone przez organ wyższego stopnia, czy też inaczej mówiąc

355 organ nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji sprowadza

356 się jedynie do badania, czy decyzja będąca przedmiotem tego postępowania dotknięta

357 jest jedną z wad, o których stanowi ten przepis, z zaznaczeniem, że wyłączona jest

358 w takim wypadku wykładania rozszerzająca przesłanek nieważnościowych. Organ

359 dokonuje w takim postępowaniu oceny ważności decyzji administracyjnej w oparciu

360 o zgromadzony przed jej wydaniem materiał dowodowy i na podstawie przepisów prawa

361 obowiązujących w dacie jej wydania. Niniejszy skład Sądu podziela zaprezentowane

362 stanowisko doktryny, jednakże w niniejszej sprawie z uwagi wytyczne zawarte

363 w poprzednio wydanych wyrokach w niniejszej sprawie (art. 153 ppsa) musiał

364 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

365 uwzględnić konkretne uwarunkowania (wytyczne) z nich wynikające.

366 Skoro stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej jest

367 wyjątkiem od ogólnej zasady stabilności decyzji wynikającej z przywołanego art. 16

368 Kpa, toteż może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest

369 w sposób niewątpliwy (oczywisty) przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 §

370 1 kpa (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 1988 r., sygn.

371 akt IV SA 948/87, GAP nr 17 z 1988 r.).

372 Minister stwierdził, że decyzja z 1962 r. została wydana z rażącym naruszeniem

373 prawa.

374 Przesłanką zastosowania przepisu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa celem stwierdzenia

375 nieważności aktu administracyjnego jest wydanie tegoż bez podstawy prawnej lub

376 z rażącym naruszeniem prawa.

377 W kwestii rażącego naruszenia prawa wypowiadano się już wielokrotnie

378 w judykaturze i piśmiennictwie, a zdaniem Sądu nie jest celowa kolejna analiza

379 jednolitego stanowiska w tym przedmiocie. Stwierdzić jedynie należy, iż rażące

380 naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne (B. Adamiak [w:]

381 B. Adamiak, J. Jendrośka "Zagadnienie rażącego naruszenia prawa w postępowaniu

382 administracyjnym", PiP 1986, nr 1, s. 69 i n.), gdy jest tak głęboko niezgodne ze

383 stosowaniem prawa obowiązującego, że stanowi zaprzeczenie samej istoty

384 unormowania zawartego w określonych przepisach prawnych (vide wyrok Naczelnego

385 Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 368/07, LEX nr

386 468745). Rażące naruszenie oznacza naruszenie wyraźnej, niebudzącej wątpliwości

387 interpretacyjnych normy prawa materialnego lub procesowego (patrz: B. Adamiak, op.

388 cit., s. 71). Nie chodzi tu o błędy w interpretacji prawa, ale o przekroczenie prawa

389 w sposób jasny i niedwuznaczny (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego:

390 z dnia 13 grudnia 1988 r., II SA 981/88, ONSA 1988/2/96, z dnia 21 października 1992

391 r., sygn. akt V SA 86/92, ONSA 1993/1/23). O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu

392 art. 156 § 1 pkt 2 Kpa decydują trzy przesłanki: oczywistości naruszenia prawa,

393 charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze

394 skutki, które wywołuje decyzja.

395 W niniejszej sprawie, przedmiotem nadzoru Ministra była wydana na podstawie

396 art. 9 ust. 1 uspnr decyzja Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego o przejęciu na

397 własność Państwa parceli leśnej o powierzchni 11,93 ha położonej w Nadleśnictwie

398 L. Zatem rolą Ministra było ustalenie, czy w/w decyzja została wydana z rażącym

399 naruszeniem prawa.

400 W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 9 ust. 1 uspnr

401 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

402 nieruchomości leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy

403 (a więc 5 kwietnia 1958 r.), przyjmuje się na własność Państwa bez względu na ich

404 obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane

405 przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości

406 te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych

407 nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie

408 w mocy uznane zostanie za niezbędne. Dlatego też Minister rozpoznając sprawę

409 w trybie nadzoru obowiązany był ocenić czy przejęcie konkretnej nieruchomości leśnej

410 (działki w oddziale [...]) rażąco nie naruszało regulacji art. 9 ust. 1 uspnr. Zatem czy

411 przejęcie w/w nieruchomości nie było oczywiście nieuzasadnione w oparciu o ten

412 przepis. Dokonując oceny organ obowiązany był uwzględnić wytyczne zawarte

413 w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w tej sprawie z uwagi na art. 153 ppsa,

414 zatem mieć na uwadze, że sam fakt pozyskania z parceli leśnej w 1955 r. 282,96 m3

415 drewna nie może być wystarczającym dowodem władania przez Państwo

416 nieruchomością w dniu wejście w życie uspnr., jak również, że przygotowanie gleby do

417 nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń w 1956 r. nie może stanowić przesłanki do

418 jednoznacznego stwierdzenia, iż nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa

419 na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal na dzień [...] maja 1962 r. Ponadto brak

420 możliwości wykazania stosownym dokumentem faktu władania sporną nieruchomością

421 nie stoi na przeszkodzie wykazania tego innym środkiem dowodowym, w myśl art. 75 §

422 1 Kpa.

423 Aby móc dokonać przejęcia nieruchomości leśnej na rzecz Skarbu Państwa

424 w trybie art. 9 ust. 1 uspnr musiały być spełnione dwa warunki: nieruchomość musiała

425 znajdować się we władaniu Państwa do dnia wejścia w życie uspnr oraz pozostawać

426 we władaniu Państwa w dniu wydawania decyzji o przejęciu. Minister w oparciu

427 o zgromadzony materiał dowodowy dwukrotnie stwierdził, że Nadleśnictwo (a więc

428 Państwo) wykonywało na nieruchomości leśnej czynności władcze przed dniem 5

429 kwietnia 1958 r. (co wypełnia pierwszą przesłankę warunkującą wydanie decyzji

430 w trybie art. 9 ust. 1 uspnr). Natomiast nie zgromadzono dowodów wskazujących, że

431 w dniu [...] maja 1962 r. na nieruchomości leśnej przeprowadzano czynności władcze, co

432 w ocenie organu było wystarczające do przyjęcia niewypełnienia drugiej przesłanki

433 żart. 9 ust. 1 uspnr, a w konsekwencji stwierdzenia nieważności decyzji z 1962 r. jako

434 wydanej z rażącym naruszeniem prawa.

435 Jednakże taka konkluzja organu była nieuprawniona z uwagi na poniższe

436 uwarunkowania. Decyzją z 1962 r. w pkt 1. uchylono decyzję Okręgowego Zarządu

437 Lasów Państwowych w P. z dnia [...] maja 1961 r. W tej ostatniej decyzji -

438 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

439 dotyczącej nieruchomości położonej w oddziale [...] o pow. 12,37 ha - wskazano, że P.

440 M. i A. K. nie byli dopuszczani do użytkowania parcel położonych

441 w oddziale [...], w granicach lasów państwowych, zaś przedłożone zaświadczenie P.

442 M. K. dotyczy innej nieruchomości leśnej (położonej przy potoku).

443 Zestawienie obu decyzji wskazuje, że decyzją z 1962 r. ograniczono przejęcie

444 nieruchomości leśnej o pow. 12,37 ha o obszar 0,44 ha oznaczony nr [...], położony

445 poza areałem Państwowym, stanowiący własność P. M. K. Z

446 powyższego wynika, że już w 1962 r. orzekający wówczas organ administracji

447 rozróżniał niejako dwa kompleksy leśne: mniejszy użytkowany przez P. M.

448 K. (przy potoku) i większy będący w zarządzie Lasów Państwowych, a do

449 którego prawa zgłaszał P. M. K. Przejście na własność Skarbu Państwa

450 orzeczono tylko większego o pow. 11,93 ha.

451 Natomiast w postępowaniu nieważnościowym, przy ocenianiu dowodów nie

452 uwzględniono tej okoliczności jak również nie odniesiono się do skutków tego

453 rozróżnienia, na co zwrócono uwagę w skardze, jednocześnie dokonując szczegółowej

454 analizy zeznań świadków okoliczność tę uwypuklając. Zgromadzone w toku

455 postępowania dowody (w tym zeznania) miały potwierdzić, czy w 1962 r. istniała

456 przesłanka (władanie odziałem [...] przez Skarb Państwa) do wydania decyzji w trybie

457 art. 9 ust. 1 uspnr. Oczywiście ich znaczenie należało oceniać przez pryzmat

458 postępowania nieważnościowego, tzn. czy wskazują one w sposób bezsprzeczny, że

459 w 1962 r. istniały (lub nie) podstawy do wydania decyzji o treści jak ta kontrolowana

460 z dnia [...] maja 1962 r., a więc w konsekwencji, czy wydana decyzja jest (lub nie)

461 oczywiście niezgodna z wówczas obowiązującym porządkiem prawnym. Zauważyć

462 należy, że orzekając w 1962 r. organ zgromadził materiał dowodowy (protokoły zeznań

463 gajowych i leśniczego) w oparciu o który wówczas uznał, że nie ma możliwości

464 utrzymać w mocy decyzji z 1961 r. co do znajdującej się nad potokiem nieruchomości

465 o pow. 0,44 ha będącej we władaniu P. M. K., odrębnej od działki

466 oddziału [...]. Natomiast w ocenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego materiał

467 dowodowy był wystarczający do orzeczenia o przejęciu nieruchomości o pow. 11,93 ha

468 (potwierdzał czynności władcze co do tego terenu). Obecnie zaś po ponad 40 latach od

469 wydania kontrolowanej decyzji organ nadzorczy dokonał zestawienia zeznań osób,

470 z uwagi na wykonywaną wówczas pracę, odpowiedzialnych za leśnictwo (gajowych

471 i leśniczego) - znających uwarunkowania nie tylko przyrodnicze ale też topograficzne

472 i prawne spornego terenu, których można nazwać specjalistami w tej dziedzinie -

473 z zeznaniami osób co do których nie ma pewności, że dysponowali wiedzą o różnym

474 tytule P. M. K. co do obu kompleksów leśnych. Dokonując oceny całego

475 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

476 materiału dowodowego organ nadzoru dał wiarę oświadczeniom złożonym w 2009 r.

477 (załączonym do pisma następców P. K. z dnia 4 stycznia 2010 r.) uznając,

478 że mają one większą moc dowodową niż te złożone przez leśniczego i gajowych.

479 Jednakże w uzasadnieniu obu decyzji (z lutego 2012 r. oraz września 2010 r.) nie

480 wskazano, dlaczego organ nadzoru przyznał większą moc dowodową współcześnie

481 złożonym oświadczeniom określonych osób, niż zeznaniom złożonym ówcześnie przez

482 specjalistów od leśnictwa. Kwestia ta jest istotna z tego względu, że w postępowaniu

483 w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej organ nie przeprowadza

484 postępowania dowodowego w takim stopniu, w jakim dzieje się to w postępowaniu

485 "zwykłym". W postępowaniu nieważnościowym weryfikuje się decyzję organu niższego

486 rzędu na podstawie materiału dowodowego, jaki ten ostatni organ zebrał i jakim

487 dysponował w dacie wydawania decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu

488 Administracyjnego z dnia 1 czerwiec 2010 r., sygn. akt II GSK 634/09, ogólnodostępny

489 w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

490 Mając jednak na uwadze wytyczne zawarte w poprzednich orzeczeniach organ

491 nadzoru powinien był dokonać ustaleń w pewnym zakresie a mianowicie, w oparciu o

492 całokształt zgromadzonego materiału dowodowego (art. 80 Kpa), ocenić stan faktyczny

493 przyjęty w 1962 r. można ocenić jako jednoznacznie nieodpowiadający prawdzie (więc

494 czy nie istniały dwie odrębne nieruchomości leśne). W tym kontekście powinien

495 dokonać rzetelnie zestawienia wszystkich dowodów (a więc i opinii dr inż. R.

496 Z., skutków jakie rodziło objęcie planem urządzenia lasu), w szczególności zaś

497 zeznań świadków "specjalistów" złożonych wówczas z obecnie złożonymi

498 oświadczeniami mieszkańców okolicznych nieruchomości w świetle zasad

499 postępowania nieważnościowego. W szczególności uwzględnić jakie stany ówczesnego

500 władania lasem (konkretne, oczywiste zdarzenia) można uznać za wystarczający

501 dowód władztwa czy też jego przerwania, mając na względzie, że samo przygotowanie

502 gleby do nasadzeń, wykonanie nasadzeń w 1956 r., zabiegi pielęgnacyjne czy zabiegi

503 rutynowe za takie nie mogą być uznane (wytyczne z poprzednich wyroków).

504 Dopiero po rozpatrzeniu materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższego,

505 co następnie powinno zostać odzwierciedlone w uzasadnieniu rozstrzygnięcia (art. 107

506 § 3 Kpa) organ mógłby ustalić, czy stan faktyczny przyjęty w decyzji z 1962 r.

507 odpowiadał prawdzie. Wtedy zaś uprawniona byłaby konstatacja co do wydania bądź

508 nie decyzji z rażącym naruszeniem prawa.

509 Natomiast z uzasadnienia zaskarżonej jak i poprzedzającej ją decyzji nie wynika,

510 dlaczego zeznania obecnie złożone są bardziej wiarygodne niż te pochodzące

511 z przełomu lat 50-60-ych i dlaczego prowadzą do przyjęcia, że stan faktyczny przyjęty

512 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

513 za podstawę wydania decyzji w 1962 r. był nieprawidłowy. Brak powyższego

514 w uzasadnieniu decyzji skutkuje uznaniem, że decyzja została wydana z naruszeniem

515 art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 §3 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 i art. 16 Kpa, gdyż de

516 facto organ przeprowadził nowe postępowanie dowodowe (tak jakby to robił w trybie

517 "zwykłym") co w postępowaniu o stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest

518 nieuprawnione. Oparcie stosowania sankcji nieważności decyzji na różnicy w ocenie

519 mocy dowodowej materiału dowodowego byłoby sprzeczne z zasadą ogólną trwałości

520 decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12

521 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 363/10, LEX nr 745223).

522 Zatem dopiero ocena materiału dowodowego z uwzględnieniem powyższych

523 wytycznych będzie uprawniała do przeprowadzenia kolejnego rozumowania, tzn. czy

524 decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czy też nie.

525 Natomiast ewentualne ustalenie, że decyzję wydano z rażącym naruszeniem

526 prawa będzie powodowało konieczność rozważenia czy decyzja wywołała

527 nieodwracalne skutki prawne (art. 156 § 2 Kpa). Obecnie spór o tę kwestię należy

528 uznać za przedwczesny, dlatego też zarzuty skargi w tej części należy uznać za

529 chybione. Zauważyć jedynie należy, że obecnie w orzecznictwie

530 sądowoadministracyjnym nie budzi wątpliwości to, że w przypadku skutków

531 cywilnoprawnych są one możliwe do cofnięcia wówczas, gdy wadliwa decyzja

532 administracyjna wywołała je w sposób bezpośredni, a nie doszło do nich w sposób

533 pośredni, np. przez zawarcie umowy sprzedaży. Przyjmuje się, że decyzja

534 administracyjna wywoła nieodwracalny skutek prawny wtedy, gdy ani przepisy prawa

535 materialnego, ani też przepisy procesowe, stanowiące podstawę działania organu

536 administracji publicznej, nie czynią danego organu właściwym do cofnięcia tego właśnie

537 skutku przez wydanie decyzji. Tak samo skutek prawny decyzji, który może być

538 odwrócony na podstawie norm prawa prywatnego przez sąd, dla organu administracji

539 publicznej - tylko ze względu na zakres jego kompetencji - będzie nieodwracalny (por.

540 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK

541 1084/09, LEX nr 594882). Jeżeli cofnięcie, zniesienie, odwrócenie skutków prawnych

542 decyzji wymaga takich działań, do których organ administracji publicznej nie ma

543 umocowania ustawowego, czyli nie może zastosować formy aktu administracyjnego

544 indywidualnego, to wtedy właśnie skutek prawny decyzji będzie nieodwracalny (por.

545 wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., sygn. akt I

546 OSK 63/10, LEX nr 745277).

547 Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi stwierdzić należy, co następuje:

548 1. Nie ma racji Skarżący twierdząc, że skoro to spadkobiercy P. K.

549 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

550 wskazują na wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa to właśnie oni powinni

551 przedłożyć dowody wskazujące, że tak w istocie było. Z art. 7 Kpa wynika obowiązek

552 organu administracji podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego

553 wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes

554 społeczny i słuszny interes obywateli. Zatem to organ administracji powinien tak

555 prowadzić postępowanie by zgromadzić materiał dowodowy pozwalający prawidłowo

556 ustalić istotne okoliczności sprawy. Jednakże, o ile podjęte obecnie próby

557 jednoznacznego wyjaśnienia określonej okoliczności zakończyłyby się niepowodzeniem

558 - np. z uwagi na brak oczywistych dowodów - nie można domniemywać, iż ówcześnie

559 ustalenia dokonano z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa nie może

560 być wyłącznie domniemane. Musi ono znajdować konkretne potwierdzenie w

561 zgromadzonym materiale dowodowym (tak samo wyrok Naczelnego Sądu

562 Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1415/09, ogólnodostępny

563 w CBOSA na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

564 2. Zarzut naruszenia art. 296, art. 298, art. 299 oraz art. 300 § 1 pr poprzez

565 pominięcie wynikających z tych przepisów domniemań prawnych co do posiadania

566 samoistnego przez Państwo nieruchomości leśnej można uznać wyłącznie częściowo

567 za trafny. Minister Środowiska ustalając fakt władania nieruchomością na dzień [...] maja

568 1962 r. musiał mieć na uwadze wytyczne zawarte w poprzednich wyrokach sądów

569 administracyjnych. W tej systuacji poprzestanie na domniemaniach wynikających

570 z przywołanych przepisów pr - bez jednoczesnego ustalenia czy oczywiście miało

571 miejsce władanie nieruchomością leśną a więc czy nie doszło do jego przerwania -

572 prowadziłoby do naruszenia art. 153 ppsa. Sam bowiem fakt pozyskania z parceli leśnej

573 drewna, jak również przygotowanie gleby do nasadzeń oraz wykonanie nasadzeń został

574 uznany przez Sąd za niewystarczający do przyjęcia, że nieruchomość znajdowała się

575 we władaniu Państwa na dzień 5 kwietnia 1958 r. i pozostawała nadal w nim na dzień

576 [...] maja 1962 r. Skoro organ administracji został zobowiązany do przeprowadzenia

577 innych dowodów celem weryfikacji faktu władztwa nieruchomością, zatem brak było

578 podstaw do dokonania wyłącznie wykładni przepisów prawa bez przeprowadzenia

579 określonych czynności procesowych.

580 3. Przy ustalaniu ciągłości władania należy dokonać analizy planu urządzenia lasu

581 w oparciu o zasady logicznego rozumowania. Zauważyć bowiem należy, że sam fakt

582 niedokonywania w lesie czynności gospodarskich i pielęgnacyjnych (cięć, zalesień,

583 pozyskiwania drewna), nie oznacza, że nieruchomość nie pozostawała we władaniu

584 Lasów Państwowych. Czynności władcze co do określonej rzeczy mogą przejawiać się

585 bowiem w różnych formach, czasami nawet bez zewnętrznych przejawów,

586 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

587 wystarczająca jest sama świadomość (animus). Natomiast prowadzenie gospodarki

588 leśnej zgodnie z planem urządzenia lasu (z uwzględnieniem możliwej do pozyskania

589 ilości surowca) może tylko potwierdzać fakt władztwa nad nieruchomością, na co trafnie

590 zwrócono uwagę w skardze.

591 4. Nie można wykluczyć faktu przerwania władania nieruchomością, jednakże by

592 mogło to być stwierdzone należy zgromadzić w postępowaniu nieważnościowym

593 stosowny materiał dowodowy a następnie rozsądnie go ocenić, np. czy zeznania

594 złożone po latach mogą w postępowaniu nieważnościowym skutkować przyjęciem, że

595 ustalenia z 1962 r. w oparciu o dane wynikające z planu urządzenia lasu poparte

596 zeznaniami leśniczego i gajowych nastąpiły z rażącym naruszeniem prawa.

597 5. W skardze podniesiono również zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 Kpc co

598 w ocenie uczestników postępowania było zupełnie niezrozumiałe. Wyjaśnić należy, że

599 w uzasadnieniu tego zarzutu wskazano, że dotyczy on błędów właściwego

600 uzasadnienia faktycznego decyzji. Zatem wskazanie naruszenia Kpc wynikało

601 wyłącznie z oczywistej omyłki pisarskiej, gdyż wolą Skarżącego w sposób nie budzący

602 wątpliwości dla Sądu było zakwestionowanie art. 107 § 1 i 3 Kpa, co jak wynika

603 z powyższej części niniejszego uzasadnienia było trafnym spostrzeżeniem.

604 Biorąc pod uwagę powyższe, ocena czy decyzja z 1962 r. została wydana

605 z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa na tym etapie

606 postępowania nie była możliwa. Dlatego też, Wojewódzki Sąd Administracyjny

607 w Warszawie uznał, że zarówno zaskarżona jak i poprzedzająca ją decyzja zostały

608 wydane z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3

609 w zw.), które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt

610 1 lit. c w zw. z art. 135 ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.

611 Orzeczenie w pkt 2 sentencji wyroku zapadało na podstawie art. 152 ppsa.

612 Natomiast orzekając w punkcie 3 wyroku Sąd miał na względzie, iż zgodnie

613 z art. 200 ppsa w przypadku uwzględnienia skargi, skarżącemu należy się od organu

614 administracji publicznej, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania

615 niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie tego przepisu w zw. z art.

616 205 § 2 ppsa zasądzono na rzecz Spółki koszty postępowania sądowego na które

617 składają się: wpis sądowy od skargi - 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17

618 zł oraz wynagrodzenie dla radcy prawnego reprezentującego Skarżącego - 240 zł.

619 Wysokość wynagrodzenia ustalono zgodnie z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia

620 Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności

621 radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawne

622 sygn. akt IV SA/Wa 583/12

623 udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze

624 zm.).

625 Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną

626 zawartą w niniejszym wyroku, a w szczególności dokona analizy zgromadzonego

627 materiału dowodowego (ewentualnie jeszcze go poszerzając) mając na względzie

628 wytyczne Sądu.