Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r., II SAB/Wa 136/11

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 października 2011 r., II SAB/Wa 136/11

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska (spr.), Sędziowie WSA Janusz Walawski, Anna Mierzejewska, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi Z. P. na bezczynność Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia 1. zobowiązuje Ministra Obrony Narodowej do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. znak [...] utrzymującego w mocy postanowienie Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...] odmawiającego wydania zaświadczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. K. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych), powiększoną o 23% podatek od towarów i usług w wysokości 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), tytułem nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie

2 Z. P. pismem z dnia [...] marca 2010 r., skierowanym do Ministra Obrony Narodowej, wniósł o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia żądanej treści (ponawiając swoje żądanie w kolejnych pismach z dnia [...] maja 2010 r., [...] lipca 2010 r. oraz z dnia [...] września 2010 r.).

3 W uzasadnieniu wniosku wskazał, że powyższe postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem zasad ogólnych ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).

4 Dyrektor Biura Skarg i Wniosków MON pismami z dnia [...] maja 2010 r., [...] czerwca 2010 r., [...] sierpnia 2010 r. oraz z dnia [...] października 2010 r. poinformował stronę, iż w przypadku odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści, albo niewydania zaświadczenia w terminie, osobie zainteresowanej przysługuje prawo wniesienia zażalenia do szefa właściwego wojewódzkiego sztabu wojskowego, a na przedmiotowe postanowienie przysługiwało prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z zawartym w nim pouczeniem. Obecnie brak jest podstaw prawnych do wzruszenia tego postanowienia.

5 Z. P. pismem z dnia 16 listopada 2010 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, następnie, sprecyzowaną w piśmie z dnia 1 kwietnia 2011 r., w której zarzucił on Ministrowi Obrony Narodowej (działając przez pełnomocnika z urzędu) bezczynność w rozpatrzeniu jego wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] i zobowiązanie organu do wydania aktu w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ewentualnie – w przypadku uznania przez Sąd, że pismo organu z dnia [...] października 2010 r. stanowi postanowienie Ministra Obrony Narodowej - o jego uchylenie.

6 W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej odrzucenie, względnie - oddalenie i wskazał, że sprawa dotyczy zakończonych prawomocnie postępowań w przedmiocie wydania zaświadczenia, potwierdzającego rodzaj i okres wykonywania przymusowego zatrudnienia w ramach służby wojskowej. Z tego względu kolejne wszczynanie i prowadzenie procedury administracyjnej jest nieuzasadnione.

7 Ponadto wskazał, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje skarg na pisma organów administracji, jednocześnie organowi nie można zarzucić bezczynności, bowiem na każde pismo skarżącego została udzielona odpowiedź.

8 Na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. pełnomocnik skarżącego, sprecyzowała wniesioną skargę w ten sposób, że skarga dotyczy bezczynności Ministra Obrony Narodowej w przedmiocie wniosku z dnia [...] marca 2010 r. o stwierdzenie nieważności postanowienia Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego [...] z dnia [...] października 2003 r. znak [...]. Jednocześnie pełnomocnik wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

9 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

10 Skarga na bezczynność w niniejszej sprawie jest zasadna, albowiem organ administracji publicznej jest zobligowany załatwić wniosek strony w sposób procesowy przewidziany przepisami kpa.

11 Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2007 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej: p.p.s.a., zakres przedmiotowy skargi na bezczynność, wyznaczają postanowienia art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy, wśród których wymienione są m. in. decyzje administracyjne i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 1 i 2).

12 Wskazać należy, że bezczynność organu administracji publicznej występuje nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył postępowania wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego.

13 Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, albowiem organ wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi na skargę, był zobligowany w sprawie z wniosku strony wydać orzeczenie podlegające kontroli sądowej.

14 Wskazać należy, iż wniosek strony o stwierdzenie nieważności decyzji, czy to postanowienia, uruchamia fazę wstępną postępowania nadzorczego, zmierzającego do ustalenia, czy jest ono w ogóle dopuszczalne. Niedopuszczalność postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, czy postanowienia (art. 126 kpa), może mieć zarówno charakter przedmiotowy, jak i podmiotowy.

15 Przedmiotowa niedopuszczalność prowadzenia postępowania ma miejsce m.in. wówczas, gdy żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji (postanowienia), od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Powinno ono zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) – por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09, pul. LEX nr 530338.

16 Tak więc stosowanie w niniejszej sprawie regulacji procesowej określonej w art. 157 kpa jest nie tylko możliwe, ale i niezbędne, w sytuacji gdy organ stwierdza, że wniosek o stwierdzenie nieważności postanowienia jest niedopuszczalny. Wniosek taki dotyczy bowiem orzeczenia niepodlegającego weryfikacji w trybie nadzorczym.

17 Skoro Minister Obrony Narodowej, do którego strona wniosła niedopuszczalny wniosek o wszczęcie postępowania nadzorczego, nie wydał postanowienia na podstawie art. 157 w zw. z art. 156 § 3 kpa (odmowa wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności postanowienia powinna następować przez wydanie postanowienia), to stwierdzić należy, iż organ pozostaje w bezczynności. Nie wydał on bowiem aktu, do którego jest zobowiązany przepisami prawa procesowego. Organ nie może skutecznie bronić się twierdzeniem, że nie pozostaje w bezczynności, gdyż poinformował pisemnie stronę o braku podstaw do rozpatrzenia jej żądania, bowiem takiej formy rozpatrzenia wniosku strony przepisy kpa nie przewidują. W związku z powyższym uznać należy, że Minister Obrony Narodowej z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku strony postępowania, czym naruszył przepis art. 35 § 3 oraz art. 36 § 1 kpa.

18 Mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 sentencji.

19 Na rzecz pełnomocnika z urzędu Sąd przyznał kwotę 240 zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), oraz kwotę 55,20 tytułem 23% podatku od towarów i usług, w myśl § 2 ust. 3 tego rozporządzenia.

20 Stawka podatku od towarów i usług została przyjęta na podstawie art. 41 ust. 1 w zw. z art. 146 a pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 z późn. zm.).