Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2008 r., II SA/Wa 2079/07

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2008 r., II SA/Wa 2079/07

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Mierzejewska, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant: Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi J. F. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej - oddala skargę -

Uzasadnienie

2 Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] września 2007 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 17 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. F. od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Garnizonu L. Nr [...] z dnia [...] marca 1994 r. o przydziale J. F. osobnej kwatery stałej w części dotyczącej określenia czasu trwania decyzji - "na czas pełnienia służby", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

3 Organy ustaliły następujący stan faktyczny w sprawie. W dniu [...] lipca 1990 r. J. F. nabył na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego lokal mieszkalny przy ul. [...] w S. W związku z powyższym wymieniony, wnioskiem z dnia [...] września 1990 r. wystąpił do Szefa Wojskowego Zarządu Kwaterunkowo - Budowlanego w L. o przyznanie bezzwrotnej pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej na kapitalny remont tego mieszkania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] października 1990 r. wskazany organ przyznał J. F. bezzwrotną pomoc finansową w wysokości [...] zł. Następnie, w związku ze zmianą miejsca pełnienia służby wojskowej na wniosek żołnierza, Komendant Garnizonu L., decyzją Nr [...] z dnia [...] marca 1994 r. przyznał wymienionemu osobną kwaterę stałą na czas pełnienia służby, położoną w L. przy ul. [...]. Po rozpoznaniu wniosku J. F. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1990 r. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją Nr [....] z dnia [...] lipca 2004 r. stwierdził nieważność wskazanej wyżej decyzji Nr [...] z dnia [...] października 1990 r. jako wydanej bez podstawy prawnej. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2004 r.

4 W wyniku zwolnienia J. F. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] lutego 2003 r. powstał obowiązek zwolnienia przez żołnierza zajmowanej kwatery, dlatego też Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. w dniu [...] listopada 2003 r. wezwał J. F. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi osobami do dobrowolnego zwolnienia i przekazania do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej ww. osobnej kwatery stałej. Po rozpatrzeniu odwołania J. F. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w L. decyzją Nr [...] z dnia [...] stycznia 2004 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Następnie strona zaskarżyła decyzję organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który w dniu 28 marca 2006 r. oddalił skargę, a w wyniku wniesionej skargi kasacyjnej J. F. Naczelny Sąd Administracyjny, prawomocnym wyrokiem z dnia 3 października 2007 r. oddalił skargę kasacyjną.

5 W dniu [...] stycznia 2005 r. J. F. wystąpił do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Nr [...] z dnia [...] marca 1994 r. wydanej przez Komendanta Garnizonu L. w części dotyczącej dopisu "na czas pełnienia służby". W ocenie wnioskodawcy skutkiem wydania decyzji z dnia [...] grudnia 2004 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdzającą nieważność decyzji o przyznaniu mu pomocy finansowej na remont mieszkania było usunięcie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] października 1990 r. wraz z wynikającymi z niej konsekwencjami prawnymi dotyczącymi zwolnienia kwatery. Podniósł, że na oryginalnym druku wydanej decyzji przydziału osobnej kwatery stałej Nr [...] dokonano bardzo ważnej zmiany w postaci dopisu treści "na czas pełnienia służby". Dokonanie takiej zmiany nie zawiera jednak podpisu osoby dokonującej zmiany, tj. Komendanta Garnizonu L., uwierzytelnionego pieczęcią urzędową.

6 Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Garnizonu L. Nr [...] z dnia [...] marca 1994 r., o przydziale J. F. osobnej kwatery stałej położonej w L. przy ul. [...] w części dotyczącej określenia czasu trwania decyzji - "na czas pełnienia służby". W uzasadnieniu organ stwierdził, iż brak było podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] marca 1994 r. Podkreślił fakt, iż w dacie wydania decyzji o przydziale żołnierzowi osobnej kwatery stałej, wymieniony wraz z małżonką byli właścicielami innego lokalu mieszkalnego. Ponadto na remont kapitalny ww. mieszkania wnioskujący otrzymał pomoc finansową w formie bezzwrotnej z funduszu mieszkaniowego MON, która nie została przez niego zwrócona. Zgodnie natomiast z przepisem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych, osobnej kwatery stałej nie przydzielało się osobie uprawnionej, która skorzystała z pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego. Stosownie zaś do brzmienia art. 29 ust. 4 tej ustawy, żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu służbowo do innej miejscowości, jeżeli on lub jego małżonek posiadał spółdzielczy lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, dom mieszkalno-pensjonatowy lub lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość - przydzielano osobną kwaterę stałą tylko na czas pełnienia służby w tej miejscowości. Kwaterę można było przydzielić na stałe, jeżeli żołnierz zwrócił udzieloną mu pomoc finansową. Organ wskazał, iż okoliczność usunięcia z obrotu prawnego decyzji o przyznaniu pomocy finansowej w formie bezzwrotnej w następstwie stwierdzenia nieważności ww. decyzji, nie zmieniła faktu, że pomoc ta została wnioskującemu przyznana i nie zwrócona. Ponadto organ I instancji - w kwestii dopisania treści "na czas pełnienia służby" w decyzji Nr [...] uznał, że umieszczony przy nagłówku ww. decyzji podpis osoby innej niż Komendant Garnizonu L. dotyczy skreślenia numeru [...], a podobny podpis znajduje się na drugiej stronie ww. decyzji przy przekreślonej dacie [...] lutego 1994 r. i naniesionej w to miejsce daty [...] marca 1994r.

7 W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] września 2007 r. Minister Obrony Narodowej, po rozpoznaniu odwołania od decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, odnosząc się do zarzutów skarżącego, wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. W pełni podzielił stanowisko organu I instancji.

8 Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. F. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. W uzasadnieniu wskazał, iż organ nie uwzględnił jego argumentów zawartych w odwołaniu od decyzji I instancji, nie wziął też pod uwagę, iż w obrocie prawnym istnieje prawomocna decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lipca 2004 r. stwierdzająca nieważność decyzji z dnia [...] października 1990 r. przyznającej mu pomoc finansową w formie bezzwrotnej i skutków prawnych z niej wynikających. Ponadto zarzucił organowi błędną interpretację przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych. Wskazał, iż decyzja z dnia [...] marca 1994 r. rażąco narusza prawo z tego powodu, że brak jest podstawy prawnej dotyczącej określenia czasu trwania decyzji "na czas pełnienia służby". Ponadto ponowił argumenty zawarte w odwołaniu z dnia [...] lipca 2007 r.

9 W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie przytaczając argumenty zawarte w decyzji wydanej w pierwszej i w drugiej instancji.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

11 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżanej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.

12 Skarga J. F. nie zasługuje na uwzględnienie.

13 Wyrażona w art. 16 kpa zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego.

14 Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 kpa.

15 Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne.

16 Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane rozszerzająco. Orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Naruszenie prawa jest rażące wówczas, gdy w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożności akceptacji zaskarżonego orzeczenia jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa.

17 W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa.

18 Organ wydając decyzję z dnia [...] marca 1994 r. o przydziale osobnej kwatery stałej nr [...] na czas pełnienia służby działał w oparciu o przepisy ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 29 ust 1 pkt 1 cytowanej ustawy osobnej kwatery stałej nie przydziela się osobie uprawnionej, która skorzystała z pomocy finansowej z funduszu mieszkaniowego. Natomiast zgodnie z ust 4 tego przepisu żołnierzowi zawodowemu przeniesionemu służbowo do innej miejscowości, jeżeli on lub jego małżonek posiada spółdzielczy lokal mieszkalny, dom jednorodzinny, dom mieszkalno-pensjonatowy lub lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość - przydziela się osobną kwaterę stałą tylko na czas pełnienia służby w tej miejscowości. Kwaterę można przydzielić na stale, jeżeli żołnierz zwróci udzieloną mu pomoc finansową. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, iż skarżący od 1990 r. był właścicielem innego lokalu mieszkalnego (w aktach administracyjnych znajduje się akt notarialny potwierdzający nabycie przez skarżącego lokalu mieszkalnego w S.). Ponadto na podstawie decyzji z dnia [...] października 1990 r. skarżący otrzymał bezzwrotną pomoc finansową. Skarżący nigdy pomocy tej nie zwrócił. Jak słusznie wskazał organ, wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] października 1990 r. nie zmieniło faktu, iż skarżący pomoc finansową przyjął i jej nie zwrócił. Stąd też powoływanie się na stwierdzenie nieważności tej decyzji przez skarżącego jest niekonsekwentnym działaniem.

19 Na marginesie należy dodać, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o przydziale osobnej kwatery stałej nr [...] na czas pełnienia służby. Weryfikacja decyzji w trybie nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności, podlega ścisłym regułom określonym w art. 156 kpa, zupełnie innym, niż weryfikacja decyzji w trybie tzw. "zwykłym". Reguły te dookreśla orzecznictwo i tak, w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 490/05 lex nr 196696 zawarto tezę, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 kpa musi być oczywiste "widoczne gołym okiem" a nie być kwestią przypuszczeń czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. W kolejnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 489/05 lex 196694, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa.

20 Reasumując, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja z dnia [...] marca 1994 r. wydana została w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy prawa, przez właściwy organ - nie zawierała wad powodujących jej nieważność. Tym samym uznać należało, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której była odmowa stwierdzenia nieważności, odpowiada prawu.

21 Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.