Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., II SA/Wa 1914/13

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 stycznia 2014 r., II SA/Wa 1914/13

Sentencja

1 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Uzasadnienie

2 Prezydent W., po rozpoznaniu wniosku P. S. z dnia [...] grudnia 2011 r. o umorzenie kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej, działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] czerwca 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił umorzenia powyżej określonej kwoty.

3 Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w zw. z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), w dniu [...] września

4 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.

5 Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że organ pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania nie podejmując wszelkich działań zmierzających do wyjaśnienia występowania lub nie przesłanek do umorzenia nienależnie pobranego świadczenia.

6 Prezydent W., działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d i art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 674 ze zm.) w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta [...] (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), w dniu [...] czerwca 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił umorzenia kwoty [...] zł wraz z odsetkami z tytułu zwrotu przyznanych jednorazowo środków finansowych na podjęcie działalności gospodarczej.

7 Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267) oraz art. 76 ust. 7 pkt 1-4 w zw. z art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674) w dniu [...] sierpnia 2013 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r.

8 Decyzja Wojewody [...] stała się przedmiotem skargi wniesionej przez P. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła, że zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 8, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 Kpa, poprzez ich pominięcie i nierozważenie interesu publicznego i słusznego interesu strony, co spowodowało błędne zastosowanie art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

9 Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

10 Wojewoda [...]. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, gdyż w jego ocenie ustalony stan faktyczny i prawny znajduje uzasadnienie w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

12 Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

13 W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

14 Skarga jest zasadna i podlega uwzględnieniu, jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesionych.

15 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 61 § 1 Kpa postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przyjęte w powołanym przepisie rozwiązanie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Wskazany przepis art. 61 § 1 Kpa musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Zatem to przepisy prawa materialnego decydują o tym, czy postępowanie administracyjne może zostać wszczęte z urzędu lub na wniosek strony.

16 Stosownie do treści art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r., poz. 674), starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

17 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależnie świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

18 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2 albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania;

19 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

20 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

21 Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części nienależnie pobranego świadczenia następuje w drodze uznaniowej decyzji starosty.

22 Uznaniowość ta nie oznacza jednakże całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu w tej kwestii, albowiem powołany przepis art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego.

23 Postępowanie administracyjne w sprawie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia zasadniczo wszczynane jest na wniosek. Przy czym podkreślić trzeba, że wszczęcie postępowania administracyjnego, które zgodnie z przepisami prawa może być wszczęte jedynie na wniosek, wymaga wyraźnego wniosku strony. Postępowanie administracyjne nie może być wszczęte, jeżeli stosowny wniosek o wszczęcie postępowania nie został złożony. Wszczęcie postępowania bez wniosku strony stanowi zaś rażące naruszenie zasady skargowości (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa).

24 Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca w dniu [...] grudnia 2011 r. złożyła do Prezydenta W. wniosek o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, jednakże wniosek ten nie został przez nią podpisany, co stanowi uchybienie dyspozycji zawartej w art. 63 § 3 Kpa. W tej sytuacji organ zobowiązany był na podstawie art. 64 § 2 Kpa wezwać skarżącą do usunięcia braku formalnego wniosku, jakim był brak podpisu. Pomimo tego braku organ wszczął i przeprowadził postępowanie, które zakończył zaskarżoną decyzją. Podkreślić należy, że brak ten nie został usunięty również w toku prowadzonego postępowania, a zatem prowadzone ono było bez skutecznego jego wszczęcia.

25 W tej sytuacji postępowanie nie powinno było się toczyć, a tym bardziej nie powinny być wydane decyzje w przedmiocie określonym we "wniosku" skarżącej.

26 W ocenie Sądu organ pierwszej instancji wydał decyzję z rażącym naruszeniem art. 61 § 3 w zw. z art. 64 § 2 Kpa, natomiast organ odwoławczy rażąco naruszył art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, co uzasadnia stwierdzenie ich nieważności w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.

27 Mając zaś na uwadze, że wydane w sprawie decyzje podlegają wyeliminowaniu z obrotu prawnego z powyższych przyczyny, Sąd nie badał merytorycznie tych decyzji, pod względem ich zgodności z prawem.

28 W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.